مکانیسم ماشه؛ شمشیری که همیشه بالای سر اقتصاد ایران بودعلی رئوفی، مشاور مالی و سرمایه‌گذاریاین روزها خیلی‌ها می‌پرسند اگر مکانیسم ماشه فعال شود، چه اتفاقی می‌افتد؟! واقعیت این است که اثر روانی این سازوکار در تمام سال‌های گذشته کمتر از خودِ فعال شدنش نبوده است. طراحان مکانیسم به‌خوبی می‌دانستند که در اقتصاد، «ترس» از وقوع یک رویداد، گاهی مخرب‌تر از خود آن رویداد است. به همین دلیل، این سازوکار از ابتدا طوری طراحی شد که حتی بدون اجرا، عملاً اجازه ندهد اقتصاد ایران از برجام منتفع شود. چون همیشه این احتمال وجود داشت که ظرف ۳۰ روز دوباره همه تحریم‌ها بازگردند.این وضعیت سه پیامد مهم داشت:۱. فراری دادن سرمایه و توقف توسعهدر بازاری که هر لحظه می‌تواند دوباره تحریم شود، سرمایه‌گذاری کلان معنایی ندارد. همین نااطمینانی باعث شد سرمایه‌گذاران خارجی وارد نشوند، قراردادهای بزرگ منعقد نشود و پروژه‌های توسعه‌ای متوقف بماند. در نتیجه، اقتصاد ایران در همان تله رکود تورمی گرفتار شد.۲. تبدیل شدن بازارهای مالی به بارومتر سیاسیبازار ارز و بورس ایران در این سال‌ها به شدت به اخبار مربوط به مکانیسم ماشه حساس شدند. هر اظهار نظر یا حتی شایعه‌ای در این باره کافی بود تا نرخ ارز جهش کند، نقدینگی از بورس خارج شود و مردم به سمت دارایی‌های امن بروند. این اتفاق‌ها خود به‌خود تورم را تشدید و قدرت خرید مردم را کاهش می‌داد. به بیان ساده، غرب تنها با صحبت کردن درباره این مکانیسم هم می‌توانست فشار اقتصادی ایجاد کند.۳. از بین بردن افق برنامه‌ریزی بلندمدتوقتی هر لحظه احتمال بازگشت تحریم‌ها وجود دارد، دولت و بخش خصوصی نمی‌توانند برای ۵ یا ۱۰ سال آینده برنامه‌ریزی کنند. در نتیجه، اصل ثبات که زیربنای توسعه اقتصادی است، از بین رفت و همه چیز کوتاه‌مدت شد؛ چه در سیاست‌گذاری و چه در سرمایه‌گذاری.بنابراین، حتی پیش از فعال شدن رسمی، مکانیسم ماشه توانسته بود همان نقشی را ایفا کند که از ابتدا برای آن طراحی شده بود: ایجاد یک فضای دائمی نااطمینانی که اجازه نمی‌دهد اقتصاد ایران از برجام بهره‌مند شود.جمع‌بندی:مکانیسم ماشه از همان ابتدا بیش از آنکه یک بند حقوقی ساده باشد، به عنوان سلاح روانی و اقتصادی طراحی شد. وجودش در متن برجام به‌تنهایی کافی بود تا فضای دائمی نااطمینانی بر اقتصاد ایران حاکم شود؛ فضایی که سرمایه‌گذاران را فراری داد، بازارهای مالی را به شدت حساس کرد و چشم‌انداز بلندمدت را از میان برد. شاید بتوان گفت همین پیش‌بینیِ احتمال فعال شدن، هدف اصلی از گنجاندن این سازوکار در توافق بود؛ چرا که حتی بدون اجرا هم، عملاً مانع از بهره‌برداری واقعی ایران از برجام شد. حالا هم وقتی صحبت از فعال شدن رسمی آن می‌شود، نباید غافل بود که بخش زیادی از آثارش سال‌ها پیش محقق شده و الان نیز مرحله پایانی همان روندی است که از ابتدا در دل توافق تعبیه شده بود!➖➖➖➖➖🌐@ecoraoofiاینستاگرام | تلگرام | وبسایت