🎬 جلسه چهل‌ویکم: استنلی کوبریک؛ وقتی هندسه قاب، داستان را تعریف می‌کندگاهی یک قاب آن‌قدر دقیق و منظ

🎬 جلسه چهل‌ویکم: استنلی کوبریک؛ وقتی هندسه قاب، داستان را تعریف می‌کندگاهی یک قاب آن‌قدر دقیق و منظم است که حتی قبل از اینکه اتفاقی در آن بیفتد، احساس خاصی به ما منتقل می‌کند.نظم.کنترل.فشار.تنهایی.یا حتی ترس.یکی از کارگردان‌هایی که بیش از هر کس دیگری از هندسه تصویر برای ساختن این احساسات استفاده کرد، استنلی کوبریک بود.قاب فقط کادر دوربین نیستوقتی دوربین را روشن می‌کنی، در واقع داری یک صفحه را تقسیم می‌کنی.خطوط عمودی، افقی و مورب.فضای خالی.مرکز تصویر.فاصله شخصیت از دوربین.و رابطه او با اشیای اطراف.کوبریک این عناصر را بسیار حساب‌شده کنار هم قرار می‌داد.برای او، قاب یک طراحی بود.تقارن؛ زیبایی یا اضطراب؟در بسیاری از فیلم‌های کوبریک، دوربین دقیقاً در مرکز فضا قرار می‌گیرد.خطوط معماری به سمت نقطه‌ای مشخص هدایت می‌شوند و شخصیت در مرکز قاب قرار می‌گیرد.در نگاه اول، چنین تصویری بسیار مرتب و زیباست.اما کوبریک از همین نظم برای ایجاد احساس ناراحتی و بیگانگی هم استفاده می‌کرد.چرا؟چون وقتی همه‌چیز بیش از حد منظم باشد، کوچک‌ترین اتفاق غیرعادی بیشتر به چشم می‌آید.در فیلم The Shining (درخشش)، راهروهای هتل نمونه فوق‌العاده‌ای از این نگاه هستند.خطوط فرش، دیوارها و راهرو، نگاه ما را به سمت مرکز تصویر می‌کشند.شخصیت اغلب در این فضای هندسی قرار می‌گیرد و همین باعث می‌شود محیط، بزرگ‌تر و شخصیت، کوچک‌تر و آسیب‌پذیرتر به نظر برسد.اینجا معماری فقط محل اتفاق داستان نیست.خود معماری تبدیل به بخشی از ترس می‌شود.یک تکنیک مهم: خطوط هدایت‌کنندهفرض کن می‌خواهی مخاطب به یک در توجه کند.لازم نیست حتماً در را نزدیک دوربین قرار بدهی.می‌توانی از خطوط کف، دیوار، سقف، میز یا حتی مسیر حرکت بازیگر استفاده کنی تا چشم مخاطب ناخودآگاه به سمت در هدایت شود.این خطوط را در زبان تصویری Leading Lines یا «خطوط هدایت‌کننده» می‌نامیم.یک کارگردان حرفه‌ای از خطوط موجود در لوکیشن استفاده می‌کند.نمونه‌ای دیگر: 2001: A Space Odysseyدر فیلم 2001: A Space Odyssey (۲۰۰۱: ادیسه فضایی)، کوبریک از معماری، تقارن و خطوط هندسی برای ساختن جهانی سرد و کنترل‌شده استفاده می‌کند.فضاهای سفید و منظم سفینه‌ها در تضاد با ناشناخته بودن جهان اطراف قرار می‌گیرند.حتی زمانی که اتفاق بزرگی رخ نمی‌دهد، قاب به مخاطب احساس خاصی منتقل می‌کند.این همان جایی است که طراحی صحنه و فیلمبرداری به یک زبان مشترک تبدیل می‌شوند.چرا قاب‌های کوبریک قابل تشخیص‌اند؟چون او فقط دنبال «قاب زیبا» نبود.او از فرم تصویر برای انتقال مفهوم استفاده می‌کرد.اگر شخصیت در مرکز قاب باشد، این مرکزیت می‌تواند قدرت یا حتی اسارت را نشان دهد.اگر شخصیت در فضای خالی بزرگی قرار بگیرد، می‌تواند تنهایی او را برجسته کند.اگر خطوط تصویر همه به یک نقطه ختم شوند، می‌توانند نگاه مخاطب را کنترل کنند.پس یک قانون مهم:هر ترکیب‌بندی باید یک دلیل داشته باشد.حالا یک نکته حرفه‌ای‌ترگاهی بهترین قاب، قابی نیست که همه چیز در آن زیبا و متعادل باشد.اگر شخصیتت آشفته است، شاید قاب کاملاً متقارن انتخاب درستی نباشد.اگر شخصیت احساس می‌کند تحت کنترل است، تقارن شدید می‌تواند انتخاب جالبی باشد.اگر شخصیت احساس تنهایی می‌کند، فضای خالی اطراف او می‌تواند این احساس را تقویت کند.یعنی:فرم تصویر باید با وضعیت درونی شخصیت ارتباط داشته باشد.🎯 تمرین یک اتاق معمولی پیدا کن.دوربین موبایل را کاملاً روبه‌روی اتاق و در مرکز قرار بده.حالا یک شخصیت را در سه قاب قرار بده:قاب اول:شخصیت دقیقاً در مرکز تصویر باشد و همه خطوط محیط متقارن باشند.قاب دوم:شخصیت را کاملاً در گوشه قاب قرار بده و فضای خالی زیادی اطرافش باقی بگذار.قاب سوم:شخصیت را طوری قرار بده که خطوط دیوار، کف یا وسایل، نگاه مخاطب را به سمت او هدایت کنند.از بازیگر بخواه در هر سه تصویر هیچ کاری نکند و فقط بایستد.بعد هر سه تصویر را بدون صدا نشان بده.از مخاطب بپرس:«از هر کدام چه حسی گرفتی؟»اگر بدون هیچ دیالوگی، احساس متفاوتی از یک شخصیت یکسان دریافت کردند، یعنی متوجه شده‌ای که ترکیب‌بندی قاب خودش می‌تواند بازی کند.این یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های میان «فیلمبرداری کردن» و «کارگردانی کردن» است.🎬 جلسه بعد:می‌رویم سراغ مارتین اسکورسیزی و یکی از جذاب‌ترین ابزارهای او: حرکت دوربین برای ورود به ذهن شخصیت.با بررسی Taxi Driver (راننده تاکسی)، Goodfellas (رفقای خوب) و Raging Bull (گاو خشمگین) می‌بینیم که چگونه حرکت دوربین می‌تواند فقط جابه‌جایی تصویری نباشد و مستقیماً با روان، خشم، تنهایی و فروپاشی شخصیت ارتباط پیدا کند.@Educationdirector