🎬 جلسه چهل‌وپنجم: آلفرد هیچکاک؛ تماشاگر را از شخصیت باهوش‌تر کنیکی از مهم‌ترین تفاوت‌های سینمای معم

🎬 جلسه چهل‌وپنجم: آلفرد هیچکاک؛ تماشاگر را از شخصیت باهوش‌تر کنیکی از مهم‌ترین تفاوت‌های سینمای معمولی با سینمای تعلیق این است که در سینمای معمولی، مخاطب منتظر می‌ماند ببیند چه اتفاقی می‌افتد.اما هیچکاک کاری می‌کند که مخاطب بداند چه اتفاقی قرار است بیفتد و نتواند جلوی آن را بگیرد.اینجا تعلیق متولد می‌شود.یک مثال سادهفرض کن دو نفر پشت یک میز نشسته‌اند و با آرامش صحبت می‌کنند.مخاطب می‌داند زیر میز یک بمب وجود دارد.اما شخصیت‌ها نمی‌دانند.حالا هر جمله معمولی، هر مکث و حتی نوشیدن یک فنجان چای تبدیل به بخشی از تنش می‌شود.اگر ناگهان بمب منفجر شود، فقط یک شوک ایجاد کرده‌ای.اما اگر مخاطب پنج دقیقه منتظر انفجار باشد، تو پنج دقیقه فرصت داری اضطراب بسازی.این تفاوت میان غافلگیری و تعلیق است.هیچکاک دقیقاً چه کار می‌کرد؟او اطلاعات را مثل یک کارگردان تقسیم می‌کرد.گاهی اطلاعات را از شخصیت پنهان می‌کرد اما به مخاطب نشان می‌داد.گاهی اطلاعات را از هر دو پنهان می‌کرد.و گاهی مخاطب را وادار می‌کرد دنبال کشف حقیقت برود.پس یک سؤال مهم برای کارگردان:«مخاطب من الان چه چیزی می‌داند که شخصیت نمی‌داند؟»اگر جواب این سؤال را آگاهانه طراحی کنی، کنترل بسیار بیشتری روی احساس مخاطب خواهی داشت.Rear Window؛ نگاه کردن تبدیل به داستان می‌شوددر فیلم Rear Window (پنجره عقبی)، شخصیت اصلی، جف، از پنجره آپارتمانش به همسایه‌ها نگاه می‌کند.ما هم همراه او نگاه می‌کنیم.نکته جذاب این است که اطلاعات ما محدود به همان چیزی است که او می‌بیند.هیچکاک از همین محدودیت برای ساختن تعلیق استفاده می‌کند.ما شروع می‌کنیم به حدس زدن.آیا واقعاً قتلی اتفاق افتاده؟آیا جف درست دیده؟چه چیزی در آن آپارتمان پنهان شده؟تماشاگر تبدیل به یک کارآگاه می‌شود.Psycho؛ مخاطب را به مسیر دیگری ببردر Psycho (روانی)، هیچکاک اطلاعات را طوری کنترل می‌کند که انتظار مخاطب مرتب تغییر کند.فیلم به تو اجازه نمی‌دهد برای مدت طولانی احساس امنیت کنی.یکی از درس‌های مهم این فیلم این است که:قهرمان، اطلاعات و حتی انتظارات مخاطب می‌توانند تغییر کنند.پس همیشه داستان را فقط از زاویه «شخصیت اصلی» تعریف نکن.گاهی لازم است مخاطب را عمداً به مسیری ببری که فکر می‌کند درست است و بعد نشان بدهی واقعیت چیز دیگری بوده.Vertigo؛ وقتی اطلاعات ناقص، ذهن مخاطب را درگیر می‌کنددر Vertigo (سرگیجه)، هیچکاک از اطلاعات ناقص و راز برای ایجاد کشش استفاده می‌کند.مخاطب بخشی از حقیقت را می‌بیند، اما تمام آن را نمی‌داند.در نتیجه ذهن خودش شروع به کامل کردن داستان می‌کند.این نکته بسیار مهم است:مخاطب همیشه از اطلاعات کامل لذت نمی‌برد؛ گاهی از تلاش برای کشف اطلاعات لذت می‌برد.غافلگیری یا تعلیق؟این دو را با هم اشتباه نگیریم.غافلگیری:یک نفر وارد اتاق می‌شود و ناگهان تیراندازی اتفاق می‌افتد.مخاطب خبر نداشت.اتفاق رخ داد.تمام.تعلیق:مخاطب می‌داند پشت در یک آدم مسلح ایستاده.شخصیت اصلی آرام‌آرام به سمت در می‌رود.دستش را روی دستگیره می‌گذارد.مخاطب می‌داند چه چیزی منتظر اوست.اما شخصیت نمی‌داند.حالا هر قدم او تبدیل به تنش می‌شود.تعلیق یعنی زمان دادن به ترس.یک تکنیک حرفه‌ای برای فیلمنامهیک صحنه را روی کاغذ به سه ستون تقسیم کن:اطلاعات شخصیتاطلاعات مخاطباطلاعاتی که هنوز هیچ‌کس نمی‌داندحالا مشخص کن در هر لحظه چه اطلاعاتی جابه‌جا می‌شود.مثلاً:شخصیت فکر می‌کند خانه خالی است.مخاطب می‌داند کسی داخل خانه است.خود شخصیت هنوز نمی‌داند.بعد شخصیت صدایی می‌شنود.اطلاعاتش تغییر می‌کند.حالا او شک کرده.اما هنوز نمی‌داند چه کسی آنجاست.این جابه‌جایی اطلاعات، موتور صحنه می‌شود.درس کلیدی امروزکارگردان فقط اتفاقات را کنترل نمی‌کند.او میزان دانستن مخاطب را هم کنترل می‌کند.گاهی یک در بسته، یک نگاه، یک صدای نامعلوم یا حتی یک صندلی خالی، وقتی مخاطب اطلاعات بیشتری از شخصیت دارد، می‌تواند بسیار ترسناک شود.پس دفعه بعد که می‌خواهی یک صحنه پرتنش بسازی، فوراً سراغ موسیقی ترسناک و تدوین سریع نرو.اول این سؤال را بپرس:«مخاطب چه چیزی می‌داند که شخصیت نمی‌داند؟»شاید جواب همین سؤال، تمام صحنه را بسازد.🎯 تمرین یک صحنه یک‌دقیقه‌ای طراحی کن:شخصیت وارد اتاقی می‌شود.نسخه اول:مخاطب و شخصیت هیچ‌کدام نمی‌دانند داخل اتاق چه خبر است.نسخه دوم:قبل از ورود شخصیت، چیزی را به مخاطب نشان بده که شخصیت نمی‌بیند؛ مثلاً سایه یک نفر، یک دست، یک شیء خطرناک یا حرکتی در پس‌زمینه.اما شخصیت همچنان بی‌خبر وارد اتاق شود.نسخه سوم:این بار شخصیت متوجه خطر شده، اما مخاطب هنوز نمی‌داند خطر چیست.هر سه نسخه را با یک بازیگر و یک لوکیشن بساز.💢 ادامه در کامنت💢