🎬 جلسه سی‌وهشتم: چارلی چاپلین؛ وقتی بدن جای دیالوگ حرف می‌زندتا اینجا بیشتر درباره قاب، نور، میزانس

🎬 جلسه سی‌وهشتم: چارلی چاپلین؛ وقتی بدن جای دیالوگ حرف می‌زندتا اینجا بیشتر درباره قاب، نور، میزانسن و حرکت دوربین صحبت کردیم.اما امروز می‌خواهیم سراغ چیزی برویم که گاهی از همه این‌ها قدرتمندتر است:بدن بازیگر.چارلی چاپلین نشان داد که برای انتقال یک مفهوم جدی، همیشه به دیالوگ احتیاج نداریم.گاهی یک حرکت کوچک، یک مکث یا حتی نحوه راه رفتن می‌تواند داستان را روایت کند.چرا چاپلین هنوز بعد از این همه سال دیده می‌شود؟در فیلم Modern Times (عصر جدید)، چاپلین تقریباً بدون استفاده از دیالوگ‌های طولانی، زندگی انسان درگیر با ماشین و سیستم صنعتی را به تصویر می‌کشد.اما نکته جالب اینجاست:چاپلین فقط درباره کارگر حرف نمی‌زند؛او کارگر را به بخشی از ماشین تبدیل می‌کند.حرکت‌های بدن او تکراری و مکانیکی می‌شوند.دست‌ها مدام حرکت می‌کنند.بدن ریتم کارخانه را پیدا می‌کند.در نتیجه، مخاطب فشار سیستم را فقط نمی‌شنود؛ آن را در بدن شخصیت می‌بیند.وقتی میزانسن تبدیل به زبان می‌شوددر صحنه معروف کارخانه، حرکت تسمه‌ها، چرخ‌دنده‌ها و دستگاه‌ها با حرکت بدن چاپلین هماهنگ می‌شوند.اگر فقط دیالوگ می‌گفت:«این کارخانه مرا خسته کرده است.»تأثیر چندانی نداشت.اما وقتی بدن او واقعاً مانند یک قطعه از دستگاه شروع به حرکت می‌کند، مفهوم را بدون توضیح منتقل می‌کنیم.این یعنی:نمایش دادن به جای توضیح دادن.قدرت اغراقچاپلین از اغراق استفاده می‌کند، اما اغراق او بی‌دلیل نیست.وقتی حرکتی را بزرگ‌تر از حالت طبیعی می‌کند، مخاطب مفهوم پشت آن حرکت را بهتر می‌بیند.این نکته برای کارگردان بسیار مهم است.اغراق همیشه به معنی بد بازی کردن نیست.اگر متناسب با جهان فیلم باشد، می‌تواند یک ابزار قدرتمند روایی باشد.یک مثال مهمفرض کن می‌خواهی خستگی یک کارگر را نشان بدهی.راه ساده:کارگر بنشیند و بگوید:«خیلی خسته‌ام.»راه سینمایی:کارگر وارد خانه شود.کفش‌هایش را درنیاورد.چند ثانیه همان‌جا بایستد.دستش را روی دیوار بگذارد.آرام سرش را پایین بیندازد.بعد بدون اینکه چراغ را روشن کند، روی زمین بنشیند.هیچ دیالوگی نداریم، اما خستگی را دیده‌ایم.این همان چیزی است که باید از چاپلین یاد بگیریم.اما یک نکته ظریف‌ترحرکت بدن فقط احساس شخصیت را نشان نمی‌دهد.می‌تواند وضعیت اجتماعی او را هم نشان دهد.نحوه راه رفتن یک مدیر با یک کارگر فرق دارد.نحوه نشستن یک آدم قدرتمند با فردی که تحت فشار است فرق دارد.حتی فاصله‌ای که یک شخصیت هنگام صحبت کردن با دیگری حفظ می‌کند، می‌تواند رابطه قدرت را نشان دهد.پس وقتی بازیگر را کارگردانی می‌کنی، فقط نگو:«اینجا ناراحت باش.»بگو:«چه اتفاقی باید برای بدنت افتاده باشد که مخاطب بدون شنیدن صدایت، ناراحتی را بفهمد؟»درس مهم امروزقبل از اینکه دیالوگ بنویسی، یک بار صحنه را بدون دیالوگ تصور کن.اگر توانستی احساس و مفهوم صحنه را با رفتار، حرکت، نگاه و میزانسن منتقل کنی، بعد دیالوگ را اضافه کن.شاید در پایان متوجه شوی که اصلاً به آن دیالوگ احتیاج نداری.🎯 تمرین یک موضوع اجتماعی انتخاب کن؛ مثلاً:فشار اقتصادی، بیکاری، بی‌عدالتی، ترس، مهاجرت یا آرزوی آزادی.حالا یک شخصیت طراحی کن که با این مسئله درگیر است.اما اجازه نداری شخصیت حتی یک کلمه درباره مشکلش حرف بزند.فقط با رفتار نشانش بده.مثلاً اگر موضوعت فشار اقتصادی است، به جای اینکه شخصیت بگوید:«پول ندارم.»می‌توانی او را جلوی یک فروشگاه قرار بدهی.قیمت یک کالا را نگاه کند.دستش را داخل جیبش ببرد.پولش را بشمارد.کالا را سر جایش بگذارد.چند لحظه به آن نگاه کند و برود.تمام.حالا همین صحنه را طوری فیلمبرداری کن که هیچ دیالوگی لازم نباشد.بعد فیلم را به کسی نشان بده و فقط بپرس:«فکر کردی این آدم چه مشکلی داشت؟»اگر بدون توضیح توانست مفهوم کلی را دریافت کند، یعنی داری به جای «گفتن»، کارگردانی می‌کنی.🎬 جلسه بعد:می‌رویم سراغ فرانسیس فورد کوپولا و یکی از مهم‌ترین ابزارهای کارگردانی او: نور و سایه به‌عنوان ابزار شخصیت‌پردازی.با بررسی The Godfather (پدرخوانده) و Apocalypse Now (اینک آخرالزمان) یاد می‌گیریم چرا در سینما گاهی نصف صورت یک شخصیت را در تاریکی قرار می‌دهند و چگونه می‌توان با نور، تغییر درونی یک شخصیت را بدون حتی یک جمله نشان داد.@Educationdirector