🛎️وضعیت اقتصاد ایران پس از فعال‌سازی اسنپ‌بک🔻با توجه به فعال‌سازی مکانیسم اسنپ‌بک (بازگشت تحریم‌ها

🛎️وضعیت اقتصاد ایران پس از فعال‌سازی اسنپ‌بک🔻با توجه به فعال‌سازی مکانیسم اسنپ‌بک (بازگشت تحریم‌های سازمان ملل بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت) در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۵، که از ۲۷ سپتامبر اجرایی می‌شود، اقتصاد ایران با چالش‌های جدیدی روبرو است. این مکانیسم تحریم‌های پیش از برجام (مانند قطعنامه‌های ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳ و ۱۹۲۹) را بازمی‌گرداند، شامل ممنوعیت فروش تسلیحات، بازرسی کشتی‌ها و هواپیماها، و محدودیت‌های مالی بر افراد و نهادها. با این حال، تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تأثیر اقتصادی آن **بیشتر نمادین و روانی است تا ساختاری**، زیرا اقتصاد ایران از سال ۲۰۱۸ تحت تحریم‌های شدیدتر آمریکا (حداکثر فشار) قرار دارد و مسیرهای جایگزین برای تجارت ایجاد کرده است. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر می‌پردازیم.🔻تأثیرات کوتاه‌مدت (تا پایان ۲۰۲۵)- نوسانات ارزی و تورم: ریال بلافاصله پس از اعلام اسنپ‌بک (اواخر اوت ۲۰۲۵) حدود ۱۰-۱۵% افت کرد و دلار به کانال ۱۰۵ هزار تومان رسید. این شوک روانی می‌تواند تورم را به بالای ۴۰% برساند، به ویژه با افزایش هزینه‌های واردات. کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند نرخ دلار تا دی‌ماه ۲۰۲۵ به ۱۲۰ هزار تومان نزدیک شود، اما روند بلندمدت بستگی به فروش نفت دارد.- بازارهای مالی و بورس: بورس تهران ممکن است ۱۰-۲۰% افت کند، زیرا سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌های امن (طلا و سکه) هجوم می‌برند. سکه امامی اخیراً به ۱۰۳ میلیون تومان رسید. بانک مرکزی می‌تواند با تزریق ارز مداخله کند، اما کسری بودجه (حدود ۲۰% GDP) فشار را افزایش می‌دهد.- معیشت مردم: افزایش قیمت کالاهای اساسی (تا ۲۰%) و کاهش قدرت خرید، به ویژه برای دهک‌های پایین. گزارش‌های اخیر نشان‌دهنده نگرانی عمومی از "ابربحران" در زمستان است، اما دولت وعده کالابرگ الکترونیکی و یارانه‌های اضافی داده.🔻تأثیرات بلندمدت (۲۰۲۶ به بعد)- صادرات نفت و انرژی: تحریم‌ها شامل بازرسی کشتی‌ها می‌شود، اما ایران با صادرات ۱.۸ میلیون بشکه در روز به چین (از طریق مسیرهای غیرمستقیم مانند اندونزی) سازگار شده. پیش‌بینی می‌شود صادرات به ۱-۱.۵ میلیون بشکه کاهش یابد، اما نه به زیر ۷۵۰ هزار بشکه، زیرا چین و روسیه تحریم‌ها را نادیده می‌گیرند. درآمد نفتی (۲۵% GDP) حدود ۱۰-۱۵% افت می‌کند، اما مسیرهای تهاتری (نفت در برابر کالا) جبران‌کننده است.- تجارت غیرنفتی و بانکی: محدودیت‌های SWIFT و بانکی تشدید می‌شود، اما ایران با سیستم‌های جایگزین (مانند CIPS چین) و روابط با همسایگان (عراق، ترکیه) پیش رفته. صادرات پتروشیمی و معدنی (۳۰% غیرنفتی) ممکن است ۵-۱۰% کاهش یابد، اما اجماع جهانی وجود ندارد (روسیه و چین مخالف‌اند).- رشد اقتصادی: سازمان ملل رشد ۳.۲% برای ۲۰۲۵ را پیش‌بینی کرده، اما اسنپ‌بک می‌تواند آن را به ۱-۲% برساند. تورم از ۴۵% در ۲۰۲۴ به ۲۳.۹% در ۲۰۲۶ کاهش می‌یابد اگر سیاست پولی انقباضی ادامه یابد.| شاخص | وضعیت پیش از اسنپ‌بک (تابستان ۲۰۲۵) | پیش‌بینی پس از اسنپ‌بک (تا پایان ۲۰۲۵) | دلیل || دلار (تومان) | ۹۰-۱۰۰ هزار | ۱۰۵-۱۲۰ هزار | شوک روانی و کاهش درآمد ارزی || تورم سالانه | ۳۵-۴۰% | ۴۰-۴۵% | افزایش هزینه واردات || صادرات نفت (میلیون بشکه/روز) | ۱.۸ | ۱.۲-۱.۵ | بازرسی‌ها، اما دور زدن توسط چین || رشد GDP | ۳.۸% | ۲-۳% | کسری بودجه و کاهش سرمایه‌گذاری || سکه امامی (میلیون تومان) | ۹۰-۱۰۰ | ۱۰۰-۱۱۰ | هجوم به دارایی‌های امن |🔻دیدگاه‌های متنوع- دولت و کارشناسان داخلی: تأکید بر "تاب‌آوری"؛ وزیر نفت می‌گوید فروش نفت مختل نمی‌شود و سناریوهای جایگزین آماده است. مرکز پژوهش‌های مجلس: تأثیر "مدیریتی و محدود"، بدون موانع جدید نسبت به تحریم‌های آمریکا.- منتقدان و اپوزیسیون: آن را "شلیک به زندگی مردم" می‌دانند، با خطر خروج از NPT و تشدید تنش نظامی (پس از جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۵). برخی پیش‌بینی "ابربحران" در ۲۰۲۶ می‌کنند.- بین‌المللی: الجزیره و واشنگتن اینستیتوت: بیشتر "نمادین"، زیرا UN تحریم‌ها مستقیماً نفت را هدف نمی‌گیرد. بلومبرگ: چین از نفت ارزان ایران سود می‌برد.🔻راهکارهای پیشنهادی برای کاهش آسیب- داخلی: تمرکز بر تولید غیرنفتی، کاهش فساد بانکی، و تنوع ارزی (تهاتر با همسایگان). اعتماد عمومی کلیدی است؛ بدون آن، شوک‌ها تشدید می‌شود.- دیپلماتیک: مذاکرات با E3 (فرانسه، آلمان، انگلیس) برای تعلیق موقت، یا تقویت روابط با BRICS. ایران تهدید خروج از NPT را دارد، که می‌تواند اهرم باشد.در نهایت، اسنپ‌بک اقتصاد ایران را "فرو نمی‌پاشد"، اما فشار روانی و نمادین آن (مانند کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران) می‌تواند معیشت را سخت‌تر کند. تاب‌آوری بستگی به سیاست‌های داخلی و اجماع جهانی دارد – اگر چین و روسیه حمایت کنند، تأثیر محدود می‌ماند. @eghtesadbartar