🔷 هاشم پسران درباره آینده اقتصاد ایران چه می‌گوید؟/ اصلاحات ارز تک نرخی و نقدی کردن یارانه‌ها را سر

🔷 هاشم پسران درباره آینده اقتصاد ایران چه می‌گوید؟/ اصلاحات ارز تک نرخی و نقدی کردن یارانه‌ها را سریعتر شروع کنیدهاشم پسران و ران اسمیت در مقاله تازه در کمبریج، اقتصاد ایران را در یک دو راهی می‌بینند: یا ادامه جنگ و محاصره و حرکت به سمت اقتصاد سهمیه‌بندی‌شده، یا توقف درگیری و استفاده از فرصت بازسازی برای اصلاحات جدی. نکته مهم مقاله این است که ایران هنوز وارد ابرتورم نشده. تورم بسیار بالاست، اما تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد تورم مزمن بالا لزوماً به ابرتورم تبدیل نمی‌شود؛ نقطه خطر زمانی است که اعتماد به پول ملی فروبپاشد و فرار از پول و تأمین پولی کسری بودجه وارد یک چرخه خودتقویت‌شونده شود. از نگاه نویسندگان، موتور اصلی تورم ایران در دهه‌های اخیر عمدتاً شوک‌های تحریم و ژئوپلیتیک بوده که ابتدا نرخ ارز را می‌زند و سپس به تورم منتقل می‌شود. به همین دلیل در سناریوی مثبت، اولویت اصلی باید یکسان سازی نرخ ارز باشد نه سرکوب قیمت‌ها یا بالا بردن شدید نرخ بهره. پیشنهاد آنها حرکت تدریجی به سمت یک نرخ ارز واحد با شناوری مدیریت‌شده است. در سیاست رفاهی هم نسخه مقاله روشن است: یارانه‌های ارزی و انرژی حذف شوند و به‌جای آن پرداخت نقدی هدفمند و کاملاً تأمین مالی‌شده به فقرا و بازنشستگان داده شود. نویسندگان حتی پیشنهاد می‌کنند در تورم بالا، حداقل دستمزد و مستمری‌ها با فاصله کوتاه‌تر رشد داده شوند.مقاله همچنین بر اصلاح بانک‌ها، کاهش وام‌دهی رانتی، افزایش شفافیت، کاهش محدودیت تجارت و کسب‌وکار و برداشتن محدودیت اینترنت تأکید دارد. از نظر آنها بخش مهمی از مقاومت در برابر اصلاحات هم سیاسی است، چون ارز چندنرخی، اعتبارات ارزان، دورزدن تحریم و یارانه‌ها طی دهه‌ها شبکه‌ای از ذی‌نفعان و رانت‌جویان ساخته است. یک عدد مهم تاریخی مقاله: از ۱۹۷۹ تا ۲۰۲۵ رشد متوسط اقتصاد ایران فقط ۲.۳ درصد و رشد سرانه حدود ۰.۴ درصد بوده؛ در حالی که ترکیه در همین دوره ۴.۱ درصد رشد کرده. برآورد نویسندگان این است که اگر ایران با نرخ ترکیه رشد کرده بود، GDP امروز ایران بیش از دو برابر می‌شد.جمع‌بندی مقاله این است که صلح به‌تنهایی کافی نیست. توقف جنگ فقط پنجره فرصت می‌سازد. اگر بعد از آن ارز چندنرخی، یارانه‌های رانتی، بانک‌های ناسالم و شبکه‌های ذی‌نفع باقی بمانند، این فرصت هم از دست می‌رود. اما اگر همزمان با کاهش تنش، اصلاحات اقتصادی انجام شود، ایران هنوز ظرفیت بازگشت به رشد و کاهش تورم را دارد. https://www.econ.cam.ac.uk/sites/default/files/publication-cwpe-pdfs/cwpe2672.pdf