آشنایی با محمد یونس: بانکدار تهی دستاننویسنده: کورش بهشتی گرمیمدت مطالعه: ۱۵۰ ثانیهجایزه نوبل با ۱۲۴ سال قدمت، یکی از قدیمی ترین و معتبرترین جوایز علمی جهان است. با این حال فرایند اعطای این جایزه در دو دهه اخیر محل انتقادهایی بوده و به تبع آن اعتبار این جایزه نیز محل تردید هایی قرار گرفته است. این انتقادها و تردید ها بیشتر به دو حوزه جایزه فیزیک (بحث ناخداباوری) و جایزه صلح (موضع گیری لیبرال سرمایه داری) بر می گردد. جالب است که جایزه صلح نوبل در سال ۲۰۰۶، به یک اقتصاددان و بانکدار بنگلادشی به نام محمد یونس اعطا شده است. رشته ای از فعالیت اقتصادی که بیش از همه مورد انتقاد است! محمد یونس یک کارآفرین اجتماعی است که در سال ۱۹۴۰ در بندر چیتاگونگ بنگلادش به دنیا آمده است. او در سال ۱۹۷۶ و زمانی که استاد دانشگاه چیتاگونگ بود، شروع به تحقیق در مورد مسائل فقر روستاییان کرد. تحقیقات او کتابخانه ای و نظری یا صرفاً مبتنی بر پرسش و پاسخ نبود، او با سرمایه اندکی که محیا کرده بود و با سبک های خاص خود برای اعتبار سنجی، شروع به اعطای وام های خرد به روستاییان درگیر فقر کرد و همزمان بر روی فرایند بازپرداخت و نکول و تعویق و غیره مطالعه می کرد.گسترش فعالیت های او هم در زمینه مطالعات اعتباری و هم فعالیت های بانکی، باعث شد تا در سال ۱۹۸۶ او بتواند «گرامین بانک» را تاسیس نماید. اعتبارات گرامین بانک به تدریج از سطح بسیار خرد افزایش یافت و به حد تامین وام خرید و ساخت مسکن برای فقرا رسید. این بانک هم اکنون شبکه ای متشکل از ۲۵۶۵ شعبه را دارد. او پس از آنکه در سال ۲۰۰۶ برنده جایزه صلح نوبل شد، عناوین دیگری را نیز کسب کرد، از جمله: قرار گرفتن در رتبه ۲ از فهرست سال ۲۰۰۸ مجله فارن پالیسی. اما مسیر چندان هم هموار نبود. پس از ۲۰۱۱ ، محمد یونس دچار چالش هایی با دولت بنگلادش و خانم شیخ حسینه واجد شد، در نتیجه این چالش ها او به بهانه سن بالا، از مدیریت بانک خود برکنار شد. او در همین سال با مشارکت ساسکیا بریستن، سوفی آیزنمن و هانس ریتز موسسه «تجارت اجتماعی ابتکارات جهانی» را بنا نهاد. محمد یونس پس از استعفا و فرار شیخ حسینه واجد که در ۵ اوت ۲۰۲۴، در پی اعتراضات خشونت آمیز رخ داد در ۸ اوت همان سال به عنوان نخست وزیر موقت دولت انتقالی انتخاب شد و مشغول فعالیت است. در سال ۱۹۹۹ کتابی در خصوص زندگی نامه او منتشر شده است که « بانکدار تهی دستان» نام دارد. او اکنون از چیزی میراث داری می کند که شیخ حسینه واجد برای او جا گذاشته است. جمهوری بنگلادش در ۲۵ سال گذشته دورانی با رشد سریع را پشت سر گذاشته است و نرخ رشد سالانه GDP این کشور بالای ۶ درصد در سال بوده است. حجم تجارت آن رشد قابل توجهی داشته و به بالای ۱۰۰ میلیارد دلار در سال رسیده و حتی صاحب نیروگاه اتمی هم شده است. با این حال فقر عمومی هنوز حل نشده و اتهامات مربوط به فساد دولتی رفع نشده است. ادامه کار، ماهیت و دستاورد های محمد یونس، معیار مناسبی برای قضاوت در مورد جایزه صلح نوبل خواهد بود. https://t.me/eghtesadherfei