🔴 شاخص سکوت یا گفتار سیاستگذار چیست؟🔴دکتر محمدرضا منجذبچرا یک مقام ارشد دولتی باید درباره کمبود ارز به‌صورت صادقانه و شفاف صحبت کند، در حالی که این کار ممکن است به بازار ارز سیگنال منفی بدهد و انتظارات تورمی را تشدید کند. برای پاسخ به این پرسش، باید بین سیاست‌گذاری ارتباطی در کوتاه‌مدت و اعتبار نهادی در بلندمدت تفاوت قائل شد. توصیه من به سیاستگذار ایرانی در خصوص نشر اخبار مثبت و منفی، مبتنی بر چهار اصل زیر است:۱. تفکیک «صداقت» از «مدیریت انتظارات»- صداقت به‌معنای افشای هرگونه دادهٔ خام و لحظه‌ای نیست. بلکه به‌معنای شفافیت هدفمند است. - اگر کمبود ارز واقعیت دارد، سکوت یا انکار آن معمولاً پس از چند هفته با رفتار متغیرهای دیگر (مانند نرخ نیما، حواله در بازار آزاد یا اظهارات بازیگران غیررسمی) لو می‌رود و در آن زمان، اعتماد عمومی با افت شدیدتری مواجه می‌شود. - توصیه: اخبار منفی را با بستهٔ راهکار اعلام شود (مثلاً «با وجود محدودیت منابع ارزی در بهمن‌ماه، برنامهٔ تأمین از طریق مذاکرات بانکی و آزادسازی منابع بلوکه‌شده در دست اجراست»). این روش، هم راستگویی است و هم امیدوارکننده.۲. زمان‌بندی و کانال انتشار، مهم‌تر از خود خبر است- در بازارهای مالی، «تعجب» گران‌ترین هزینه را دارد. اعلام خبر منفی در روز تعطیلی بازارهای جهانی یا پس از بسته شدن بازار داخلی، یا از طریق مصاحبهٔ غیررسمی با یک خبرگزاری خاص، اثر تخریبی کمتری نسبت به اظهارنظر ناگهانی در یک نشست عمومی دارد.- توصیه: از تدریج در افشاسازی و کانال‌های غیرمستقیم (مانند گزارش‌های دوره‌ای بانک مرکزی) برای اخبار منفی استفاده شود و اخبار مثبت (مانند افزایش ذخایر یا توافقات جدید) با لحن قاطع و از بالاترین سطح رسمی اعلام گردد.۳. اثر اعلامی» را به نفع خود مدیریت کنید- تئوری انتظارات عقلایی می‌گوید که مردم از اظهارات دولت، «قاعدهٔ تصمیم‌گیری» را استنباط می‌کنند، نه فقط عدد خبر را. اگر دولت همواره فقط اخبار خوش‌بینانه بدهد، بازار یاد می‌گیرد که برعکس آن عمل کند (اثر «اعتبار صفر»).- توصیه: با اعلام گهگاهی و کنترل‌شدهٔ اخبار منفی، به بازار بفهمانید که دولت «صادق است»، بنابراین وقتی خبر مثبت می‌دهد، بازار با اطمینان بیشتری به آن واکنش مثبت نشان می‌دهد. این یعنی ایجاد سرمایهٔ اعتماد که در بلندمدت از نوسان شدید نرخ ارز جلوگیری می‌کند.۴. از «داستان‌سرایی اقتصادی» به جای «بیان خشک آمار» استفاده کنید- مردم و فعالان اقتصادی، کمتر تحت تأثیر عدد دقیق ذخایر ارزی، و بیشتر تحت تأثیر «جهت‌گیری» قرار می‌گیرند. به‌جای گفتن «ارز نداریم»، می‌توان گفت «در مقطع فعلی، تخصیص ارز با اولویت کالاهای اساسی است و برای سایر اقلام، مکانیزم بازار آزاد تنظیم‌گر خواهد بود». این جمله هم صادق است و هم سیگنال هراس‌آور نمی‌دهد.🔻 توصیهٔ نهایی به سیاستگذار:- اخبار منفی را صادقانه اما با افق‌گشایی بیان کنید (نه پایان‌بسته).- اخبار مثبت را فوری و پررنگ منتشر کنید تا اثر روانی آن دوچندان شود.- هرگز بین اظهارات رئیس‌جمهور، رئیس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد تناقض ایجاد نشود؛ زیرا هزینهٔ تناقض‌گویی از هزینهٔ خود خبر منفی بسیار بیشتر است.- در خصوص ارز، به‌جای اظهارنظر دربارهٔ «مقدار» (که قابل راستی‌آزمایی فوری است)، بر «روند» و «سیاست» تأکید کنید (مثلاً: رویکرد ما تثبیت تدریجی نرخ است، نه جهش یک‌باره).در نهایت، اگر رئیس‌جمهور از کمبود ارز سخن می‌گوید، این اقدام را نه یک اشتباه تاکتیکی، بلکه یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای راست‌گویی در بحران‌های آینده در نظر بگیرید؛ به شرط آن که بلافاصله، برنامهٔ عملیاتی برای جبران آن کمبود نیز تشریح شود. بازار از یک دولت قابل‌پیش‌بینی و صادق، بسیار کمتر از یک دولت خوش‌بینِ دروغگو می‌ترسد.🔴 کانال دکتر منجذب