روز یازدهمتا اینجای کار، دیشب سخت‌ترین و طولانی‌ترین شب بوده. صداها بلندتر و زیادتر از هر شب بودند و برای همین، بیشتر ساعت‌های شب را بیدار و گوش به زنگ بودم. صبح حامد کفاش که از همه سحرخیزتر است زنگ زد و حال پرسید. خبر داد «تا» (کردن) صفحات جلد مغول هم تمام شده و کتاب می‌رود برای دوخت و جلد شدن و بعد هم قرار گرفتن در بسته‌های چهارتایی که سه جلدش قبلاً آماده شده است. اگر جنگ نبود، باید مشغول تدارک مراسم رونمایی بودیم حالا. درست دو سال بعد از چهار جلد اول تاریخ مصور ایران. این چهار جلد و ۱۴۰۰ صفحه، محصول دو سال عمرمان است. و چه دو سالی، چه دو سالی! دو جنگ، یک ۱۸ دی و چهار نوبت قطعی اینترنت افتاد وسط همین کار. تا هشت روز اول همین جنگ، یکسره مشغول نهایی کردن صفحات بودیم. (آخرین مطلبی که نهایی شد، معماری تیموری بود.) باید یک روزی ماجراهایش را بنویسم. (سلمان عبداللهی می‌گفت بنویس، بعدها فیلمش را می‌سازند.) اول قرار بود این سری را با نادرشاه تمام کنیم، بعد طبق نظر اساتید و البته حجم بالای کار، نادر را نگه داشتیم برای جلدهای بعدی و حالا مجموعه با پایان صفویان می‌شود. خود همین هم چیز جالبی شده: چهار جلد اول با سقوط تیسفون تمام می‌شود، چهار جلد دوم با سقوط اصفهان و (عمری اگر باشد) مجموعه بعدی را تا شهریور ۱۳۲۰ و اشغال تهران ادامه می‌دهیم. یک جوری انگار این پیام که تاریخ ایران ادامه دارد و هیچ جنگ و مصیبتی این مملکت را از پا نمی‌اندازد. حامد می‌گفت با گوشی فیلم گرفته است که آن طرف‌تر آتش انفجار است و بعد دوربین می‌چرخد و می‌آید روی صحافی و صفحات تاریخ ایران. گفت ققنوس. توی سرم به دایره فکر کردم، به چرخه، به تکرار. اینکه چطور همه چیز در تاریخ تکرار می‌شود. مثلاً همین که این روزها می‌شنویم کسانی دارند گرا می‌دهند به آن شبکۀ ضدایرانی تا موشک‌ها روی همان آدرس آوار شوند، در تاریخ چقدر نمونه دارد. در ماجرای حملۀ هلاگو به الموت، یک قاضی اهل قزوین به خان مغول نامه نوشته (و به قول آن کتاب تاریخ «التماس» کرده) بود. در جریان حملات اعراب، خاندان ایرانی کنارنگ به فرماندۀ عرب نامه نوشت که برای فتح نیشابور باید چه کند. لابد آن قاضی و آن اشرافزاده دلایل خوبی برای خودشان داشتند. امروز اما تمام آن استدلال‌ها در دل تاریخ گم شده‌اند. ما جلال‌الدین خوارزمشاه و حسن صباح و بابک خرمدین و باقی کسانی را که مقاومت کردند به جا می‌آوریم، نه قاضی و کنارنگ را. آن که دفاع می‌کند، می‌ماند. ایران می‌ماند.@ehsannameپ.ن: دوستانی که در جریان نیستند، در مورد چهار جلد اول تاریخ مصور ایران، این بروشور را می‌توانند ببینند. یک گفتگو هم در برنامۀ اکنون داشتم مخصوص آنهایی که اینترنت دارند. اینها را صبح سه‌شنبه ۱۹ اسفند ۴۰۴ دارم می‌نویسم و می‌گذارم اینجا. کی ارتباط برقرار و آپلود شود، نمی‌دانم.