اختلاف مشرب میان آقای خمینی و منتظری"بدون شک اختلاف وجود داشته است، اختلاف‌ها هم اختلاف‌های جدی بوده است، اختلاف‌ها هم اختلاف در خلق و خو، و منش و شخصیت، هم در تفکر و مشرب فکری. در خلق و خو به خاطر همین تفاوت زیستی و تربیتی آن‌ها، و در مشرب هم به دلیل این‌که بالاخره امام خمینی پیش از این‌که فقیه بشود عارف بود، اصلاً شهرت او شهرت عرفانی بود، بعد شاگرد مرحوم شاه‌آبادی بود و شیفته محی‌الدین عربی بود. این مشرب عرفانی، مشرب مرید مرادی و «لا دین لمن لا شیخ له» است. بعدا مرحوم آیت‌الله مطهری و آیت‌الله منتظری ایشان را کشیدند در عالم فقه و فقاهت و امثال این‌ها.  اما مشرب آقای منتظری برعکس است. ایشان به جای این‌که با شاه‌آبادی شروع کند با بروجردی شروع کرده است. یعنی فقیه بود، قانون‌گرا و حقوق‌دان بود به اصطلاح. مشرب عرفانی و مشرب فقهی، اقتضائات فکری و فتوایی آن و هم اقتضائات عملی آن، با یکدیگر فرق می‌کند. بعد از انقلاب، اولین نقطه‌ای که تجلی کرد، این اختلاف مشرب بود. آقای منتظری به شدت ارزش‌گرا بود. بعد معتقد بود که اصلاً مأموریت ما دفاع از ارزش‌ها است و این بحثی هم که آن زمان هم مطرح بود که امام علی اگر قدرت را حفظ می‌کرد بهتر بود یا این‌که قدرت را از دست بدهد به خاطر دفاع از آن ارزش‌ها و بعد هم سرنوشت دنیا و اسلام این طوری بشود. آقای منتظری می‌گفت که حضرت علی(ع) به این دلیل علی شده است که پای دفاع از ارزش‌ها ایستاد. یعنی ارزش‌ها را فدای قدرت نکرد. امام خمینی نگاهش این بود که به هر حال حفظ حکومت مهم است، حفظ حکومت اصل است. منتهی این اختلافات، دلیل کافی نبود برای اتفاقاتی که بعداً افتاد. این‌ها بیشتر اختلافات فکری و اجتهادی بود که بین همه علمای دیگر هم وجود داشت. منتهی یک بخشی از آن اصطکاک‌های عملی پیش می‌آمد، بالاخره یک مسئولیت‌هایی آیت‌الله منتظری داشتند و مراجعاتی هم به ایشان می‌شد و یک جاهایی دچار اصطکاک می‌شدند. این اصطکاک‌ها هم به نظرم نمی‌توانست عاملی باشد برای اتفاقات سال 68. به نظر من عامل سومی که مؤثر بود همین جریان‌هایی بودند که می‌خواستند از این اختلافات طبیعی، بهره‌برداری کنند و در واقع لانه گزیدند در این شکاف‌ها و اختلاف‌های نظری که وجود داشت."عمادالدین باقی محقق و فعال حقوق بشر@lotfi_mojtaba