📌 بازی سیاسی با شبهه تاریخی؛ چرا اسرائیل شناسایی نسل‌کشی ارامنه را مطرح کرد و بعد عقب نشست؟✍️ حامد خسروشاهی | پژوهشگر مسائل قفقاز جنوبی📍در ۲۸ ژوئن ۲۰۲۶ (۷ تیر ۱۴۰۵)، کابینه اسرائیل در تصمیمی کم‌سابقه، با پیشنهاد به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه موافقت کرد. این تصمیم در اوج تنش‌های بی‌سابقه میان تل‌آویو و آنکارا پس از جنگ غزه و ایران اتخاذ شد و بسیاری آن را تلاشی برای وارد کردن فشار سیاسی و اخلاقی بر ترکیه ارزیابی کردند. به نظر می‌رسید رژیم صهیونیستی پس از دهه‌ها خودداری، قصد دارد یکی از حساس‌ترین پرونده‌های تاریخی قرن بیستم که در آناتولی و قفقاز محل اختلاف را به رسمیت بشناسد.📍اما این روند تنها چند هفته دوام آورد. هاآرتص فاش کرد که پس از تماس حکمت حاجی‌اف، دستیار رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان در امور سیاست خارجی، با دفتر نخست‌وزیری رژیم صهیونیستی، بنیامین نتانیاهو دستور داد رأی‌گیری نهایی درباره این مصوبه از دستور کار کنست خارج شود. با آغاز تعطیلات تابستانی کنست و نزدیک شدن انتخابات زودهنگام، این تصمیم در همان مرحله مصوبه کابینه متوقف ماند و هرگز به قانون یا سیاست رسمی رژیم صهیونیستی تبدیل نشد.📍در نگاه نخست، این عقب‌نشینی شاید صرفاً یک تصمیم تاکتیکی به نظر برسد؛ اما در واقع، تصویری روشن از وزن ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان در معادلات امنیتی رژیم ارائه می‌دهد.📍باکو طی دو دهه گذشته به یکی از مهم‌ترین شرکای راهبردی رژیم غاصب صهیونیستی تبدیل شده است. بخش قابل توجهی از نفت مصرفی سرزمین‌های اشغالی از جمهوری آذربایجان تأمین می‌شود و دو کشور همکاری‌های گسترده نظامی، فناورانه و اطلاعاتی دارند. از منظر تل‌آویو، جمهوری آذربایجان صرفاً یک شریک اقتصادی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین نقاط اتکای راهبردی‌اش در پیرامون ایران به شمار می‌رود.📍به همین دلیل، شناسایی نسل‌کشی ارامنه می‌توانست این شراکت را با بحرانی جدی روبه‌رو کند. برای جمهوری آذربایجان هم این پرونده فقط یک اختلاف تاریخی نیست؛ بلکه بخشی از رقابت هویتی با ارمنستان و یکی از خطوط قرمز مشترک با ترکیه محسوب می‌شود. از همین رو، باکو با تمام ظرفیت دیپلماتیک خود برای جلوگیری از نهایی شدن این تصمیم وارد عمل شد.📍اما شاید شگفت‌انگیزترین بخش این پرونده، نه واکنش اسرائیل یا جمهوری آذربایجان، بلکه سکوت ارمنستان بود.برخلاف انتظار، نیکول پاشینیان که در سودای عادی‌سازی روابط با ترکیه و آذربایجان است، از تصمیم کابینه صهیونیستی استقبال نکرد و آن را یک پیروزی تاریخی هم نخواند. او گفت که دولت ارمنستان قصد ندارد نسبت به این موضوع واکنش رسمی نشان دهد و تأکید کرد که پرونده نسل‌کشی ارامنه نباید به ابزاری در رقابت‌های ژئوپلیتیکی دولت‌ها تبدیل شود! این موضع، تفاوتی آشکار با سیاست دولت‌های پیشین ارمنستان داشت که شناسایی بین‌المللی نسل‌کشی را یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی خود می‌دانستند.📍این سکوت، در واقع بازتاب تغییر راهبرد سیاست خارجی ایروان است. دولت پاشینیان در سال‌های اخیر تلاش کرده اولویت دیپلماسی ارمنستان را از مسائل تاریخب به عادی‌سازی روابط منطقه‌ای منتقل کند. از این منظر، حتی اگر رژیم صهیونیستی هم نسل‌کشی ارامنه را به رسمیت بشناسد، زمانی که این اقدام در چارچوب رقابت با ترکیه صورت گیرد، برای دولت ارمنستان ارزش راهبردی چندانی ندارد.📍در سوی دیگر، نتانیاهو هم در آستانه انتخابات ترجیح داد میان دو گزینه، یکی را انتخاب کند؛ استفاده از پرونده نسل‌کشی ارامنه برای افزایش فشار بر ترکیه یا حفظ شراکت راهبردی با جمهوری آذربایجان. آنچه رخ داد، نشان داد که برای تل‌آویو، اتحاد با باکو اهمیت بیشتری دارد.📍در نهایت، آنچه مانع نهایی شدن این تصمیم شد، وزن ژئوپلیتیکی جمهوری آذربایجان در معادلات امنیتی اسرائیل بود. تماس مقام ارشد آذربایجانی با دفتر نخست‌وزیری رژیم، بنا بر گزارش هاآرتص، تنها پرده‌ای از این واقعیت را کنار زد.📍این واقعه نشان داد جمهوری آذربایجان در قبال دادوستدهای آشکار و پنهان که با رژیم موقت صهیونیستی دارد، از ظرفیت قابل توجهی برای اثرگذاری بر تصمیمات حساس آن هم برخوردار است! در مقابل، ارمنستان هم نشان داد که دیگر مانند گذشته، شناسایی بین‌المللی نسل‌کشی را محور اصلی دیپلماسی خود نمی‌داند.🇹🇷 🇦🇿 🇦🇲 | @khosroshahicaucasus