🔸 مدرنیته، افزایش انتظارات و استحالهٔ شادی ✍🏻 گیتی خزاعی موضوع شادی و شادکامی و یافتن راه‌هایی برا

🔸 مدرنیته، افزایش انتظارات و استحالهٔ شادی ✍🏻 گیتی خزاعی موضوع شادی و شادکامی و یافتن راه‌هایی برای شادتر زیستن، قرن‌هاست که دغدغهٔ بشر است. کتاب بازاندیشی انتقادی شادکامی گرچه خودآموزی برای شادتر زیستن نیست، اما با نگاهی انتقادی تلاش می‌کند نشان دهد شادی به چه عواملی بستگی دارد و‌ موانع شادی کدامند. نویسنده در این کتاب تاکید دارد: «یافته‌های تجربی کاملاً از این ایده که شادی یک پدیدۀ نسبی است،‌ پشتیبانی می‌کنند. افراد، تجربیات خود دربارۀ شادکامی را براساس مقایسۀ آن با تجربیات گذشتۀ خود و ادراکِ تجربیات دیگران رتبه‌بندی می‌کنند. یک نسخۀ رایج از تز “شادکامی نسبی” مدعی‌ست که افراد، دارای یک سطح “هم‌ایستاییِ” ثابتِ شادکامی هستند و این‌که در فراز و نشیب‌های طبیعی زندگی روزمره، اکثر مردم به‌ناچار به سطح اولیۀ شادکامی بازمی‌گردند.»یافتن رابطه بین شادی و ثروت همواره موضوعی چالشی در مطالعات و مباحث اجتماعی بوده است. نویسنده این کتاب با نگاهی انتقادی و با استناد به مطالعاتی که دربارهٔ شادکامی انجام شده از زاویهٔ نسبی بودن شادکامی به موضوع رابطهٔ ثروت و شادی می‌پردازد و می‌نویسد: «متداول‌ترین روش مقایسۀ نسبی بودن شادکامی، مقایسۀ ثروت و کیفیت زندگی در فرهنگ‌ها و دوره‌های متعدد است.»او با استناد به مطالعات انجام‌شده دربارهٔ شادی می‌گوید «در واقعیت، افزایش ثروت یک کشور، میزان رضایت تجربه‌شدۀ‌ شهروندان در بین همۀ طبقات را به یک اندازه افزایش نمی‌دهد. این یافته دربرابرِ ادعای رایج در گفتمان سیاسی و اقتصادی که با تقویت اقتصاد یک کشور، می‌توان کیفیت زندگی را بهبود بخشید، چالشی شگفت‌آور ایجاد می‌کند. این وضعیت به این دلیل است که تجربۀ شادکامی به واسطۀ ثروت، بیش از آن‌که به تجربه‌های گذشتۀ ‌فرد بستگی داشته باشد، به اطرافیان او بستگی دارد. مثال افزایش چشم‌گیر استانداردهای زندگی در ژاپن شاهدی بر این مدعا در تاریخ مدرن است. بین سال‌های 1958 و 1987 متوسط درآمد در ژاپن تقریباً 500 درصد افزایش یافت که واقعاً افزایش چشم‌گیری است. فقرا در سال 1987 تقریباً به اندازۀ ثروتمندان در سال 1958 درآمد داشتند، اما فقرا خوشحال‌تر نبودند. برخی با طرح این ادعا که با وجود افزایش پول، شرایط زندگی آن‌ها به دلیل تورم، بهبود نیافته، این موضوع را به چالش کشیدند. اما مسئله فقط این نبود. تعداد افرادی که توانایی خرید وسایل لوکسِ مدرن مانند تهویۀ مطبوع، یخچال و خانه‌های بزرگ‌تر را داشتند، رشد شایان توجهی پیدا کرده بود. اما این افراد شادکامیِ خوداظهاری بالاتری را گزارش نمی‌کردند، زیرا وضعیت آن‌ها بهتر از اطرافیان نبود.»مک‌کنزی در ادامه با رد رابطه قطعی بین ثروت و شادی با استناد به مطالعه‌ای که در مورد برندگان لاتاری و قربانیان تصادف انجام شده می‌گوید: «این مطالعه نشان می‌دهد در بیش‌تر موارد، برندگان قرعه‌کشی در پی کسب ثروتی ناگهانی، تنها یک دورۀ کوتاه شادی را تجربه کردند و شش ماه پس از دریافت، سطح شادی برنده‌ها یا پایین‌تر از گروه کنترل یا با آن‌ها برابر بود. در نقطۀ مقابل، محققان، تجربه‌های افرادی که اخیراً در اثر تصادف فلج شده بودند را نیز مطالعه کردند و دریافتند که این‌جا مسئله کاملاً برعکس است. بسیاری از این افراد، پس از تصادف شادی کم‌تری را تجربه نکردند و در مواردی شادی آن‌ها بیش‌تر هم شد. [به گفتهٔ نویسنده] این به کاهش میزان انتظارات برمی‌گردد که هر فعالیتِ روزمره‌ای را به منبعی فوق‌العاده در ایجاد رضایت تبدیل می‌کند. نکته کلیدی نویسنده این است: «هر چه انتظارات فرد بیش‌تر باشد، شادکامی او کم‌تر می‌شود و برعکس. وسوسه‌انگیز است که بگوییم “راه‌حل” نگرانی‌های فعلی نسبت به شادکامی، صرفاً پایین آوردن انتظارات است.»نویسنده تاکید دارد مدرنیته شادی را کاهش داده؛ از طریق افزایش انتظارات. وی می‌نویسد: «مدرنیته مشوق افراد است تا انتظار اهداف غیرواقعی داشته باشند. فرهنگ مصرفی به افراد القا می‌کند که هیچ رویا یا تخیلی آن‌قدرها پیچیده یا دور از ذهن نیست. علاوه‌بر این، انتظاری اجتماعی که افراد قادرند “بیش‌تر از آن‌ چه انجام می‌دهند را به خود بازگردانند” را در همه‌چیز می‌توان یافت؛ از تبلیغات اطلاعاتی برای تجهیزات باشگاهی و برنامه‌های کاهش وزن گرفته تا آموزش آنلاین انعطاف‌پذیری و دوره‌های خودآموزِ زبان. به نظر جای تعجب نیست که بسیاری از مردم احساس می‌کنند چیزی را از دست داده‌اند یا زندگی ناامیدکننده است. یأس در مدرنیته به امری اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است و با بدتر شدن اوضاع، افراد مدرن مسلماً برای مقابله با این نومیدی به اندازۀ کافی مجهز نیستند.»doxa-v.org/product/deconstructing-happiness@EnvironmentalSociology