مهم ترین چله های دینیچله ترک گناه و استغفار در رجبدر متون دینی، دستور صریحی که سفارش کند اذکار یا دع

مهم ترین چله های دینیچله ترک گناه و استغفار در رجبدر متون دینی، دستور صریحی که سفارش کند اذکار یا دعایی معیّن را دقیقاً چهل روز پیاپی بر زبان آورید، به چشم نمی‌خورد.[1] آنچه در این منابع حدیثی امامیه برجسته است، سخن از «چله های تزکیه نفس» است؛ و مقصود از چله در این‌جا، معنای صوفیانه و آیینی آن نیست، بلکه اشاره به مداومت و پیگیری یک رفتار عبادی در بازه‌ای چهل‌روزه دارد.چله‌ی تزکیه نفس یعنی انسان در مدت چهل روز، همّت خود را بر اصلاح درون بگذارد: یا صفتی ناپسند را از خود دور کند، یا گناهی را ترک گوید، یا بر انجام عملی مستحب پایدار بماند، و یا نفس خویش را به خُلقی نیک بیاراید. اگر این تلاش آگاهانه و مستمر شکل بگیرد، بی‌تردید آثار و برکات آن به زندگی فرد راه خواهد یافت و خیر آن آرام‌آرام آشکار خواهد شد.از آیات و روایات می توان استنباط کرد که ادوار زندگانی انسان، از دوره های چهل روزه تشکیل شده است و لذا انجام یک فعل در مدت زمان چهل روز، یعنی انسان یک دوره از حیات خود را بر این منوال گذارنده است.مطابق نقل کافی شریف، امام صادق علیه السلام فرمود: «هیچ بنده‌ای ایمان خود را به خدای عزّوجلّ چهل روز خالص نمی‌گرداند ـ یا فرمود: هیچ بنده‌ای یاد خداوند عزّوجلّ را چهل روز نیکو و خالص به جا نمی‌آورد ـ مگر آنکه خداوند عزّوجلّ او را نسبت به دنیا بی‌رغبت می‌سازد، درد و درمان آن را به او می‌نمایاند، حکمت را در دلش استوار می‌گرداند و زبانش را به گفتن آن به سخن می‌آورد.»مطابق معارف اهل بیت علیهم السلام ماه مبارک رجب المرجب، ماه «تخلیه» است تخلیه یعنی پاکسازی روح و پاکسازی و تطهیر و تزکیه روح با «توبه و استغفار» حاصل می شود. ماه شعبان المعظم نیز تحلیه است و رجب و شعبان، مقدمه ورود به ضیافت الهی در ماه مبارک و با عظمت رمضان الکریم است. پس در ماه رجب باید چله ای برای تخلیه و استغفار برداشت.اما چله ذکر استغفار در ماه رجب چیست؟ذکر، حقیقتی تک‌لایه و ساده نیست، بلکه معناها و مرتبه‌های گوناگون دارد؛ و ذکر زبانی و صرفِ تلفظ الفاظ، نازل‌ترین مرتبه‌ی آن به شمار می‌آید. حقیقت ذکر آن‌گاه رخ می‌نماید که انسان جان و نفس خویش را به آن معنا بیاراید و با آن هم‌سرشت شود. از همین رو، وقتی از «چله‌ی استغفار» در ماه مبارک رجب سخن گفته می‌شود، مقصود تکرار لفظ استغفار نیست، بلکه این است که انسان در عمل و حقیقت، از هر آنچه موجب نهی و خشم پروردگار است فاصله بگیرد و عزم ترک همیشگی آن را در دل استوار سازد. وقتی انسان چهل روز یک رذیله اخلاقی را ترک کند امید است که آن رذیله برای همیشه از نفس او رخت ببندد.هر انسانی ضعف‌ها و لغزشگاه‌های خویش را بهتر از دیگران می‌شناسد؛ چنان‌که قرآن می‌فرماید: «بَلِ الْإِنْسانُ عَلى‏ نَفْسِهِ بَصيرَة». روح آدمی معمولاً به چند خصلت ناپسند یا برخی گناهان گرفتار است، و اساساً حکمت فرود آمدن او به این زندگی انسانی، تلاش برای پالایش همین آلودگی‌ها و رساندن روح به کمال حقیقی خویش است. این فرصتِ بازگشت و تزکیه، جلوه‌ای از رحمت گسترده‌ی الهی است که به روح بلندمرتبه‌ی انسان عطا شده تا در مسیر رشد و تعالی گام بردارد. «إِلاَّ مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَ لِذلِكَ خَلَقَهُمْ»1- [اما الحديث الوارد في شأن دعاء العهد، المشتمل على التنصيص على قراءة هذا الدعاء اربعين يوما فان في سنده ومصدره نظر و لذلك لا تثبت حجيته، ولا يصح جعله اساسا لاستخراج قاعدة دينية عامة في السلوك الديني.]