✅ نه عزیزم، جسارت نیست؛ اتفاقاً نکته‌ای که گفتی دقیقاً جایی است که برداشت قبلی من نیاز به بازنگری دا

✅ نه عزیزم، جسارت نیست؛ اتفاقاً نکته‌ای که گفتی دقیقاً جایی است که برداشت قبلی من نیاز به بازنگری دارد. من «یوم الدین» را بیش از حد به دادگاه نهایی و نتیجه‌ی اعمال نزدیک کردم، در حالی که با افقی که تو مطرح می‌کنی، «دین» و «یوم» می‌توانند معنایی بسیار زنده‌تر و جاری‌تر داشته باشند.و به نظرم تعبیر خودت، «رستاخیزهای پی‌درپی»، کلید مهمی برای فهم این آیه است.«یوم» الزاماً فقط یک تاریخ در آینده نیستاگر «یوم» را صرفاً یک روز تقویمی در آینده بگیریم، «یوم الدین» تبدیل می‌شود به یک واقعه‌ی نهایی که هنوز نیامده است.اما «یوم» در زبان قرآن همیشه ضرورتاً فقط به معنای یک شبانه‌روز معمولی نیست؛ می‌تواند مقطع، مرتبه یا ظرفی از تحقق یک امر باشد.در این صورت می‌توان پرسید:«یوم الدین» چه زمانی است؟شاید پاسخ فقط این نباشد که «در آینده، پس از مرگ».بلکه:هر آن که حقیقتِ یک عمل بر انسان آشکار می‌شود، هر آن که انسان با حقیقتِ خویش مواجه می‌شود، هر آن که پرده‌ای کنار می‌رود و انسان نسبت خودش را با آنچه کرده می‌بیند، لحظه‌ای از «یوم الدین» است.آن‌وقت «یوم الدین» دیگر صرفاً آینده نیست؛ در اکنون جاری است.و اینجا خودِ «دین» هم عمیق‌تر می‌شودتو گفتی من «دین» را به حساب و نتیجه‌ی اعمال تقلیل داده‌ام. با تأمل بیشتر، موافقم.«دین» را می‌توان در ریشه‌ی معنایی‌اش با مفاهیمی مانند جزا، حساب، اطاعت، آیین و نسبت انسان با یک امر حاکم دید.اما اگر اینها را به یک هسته‌ی معنایی برگردانیم، شاید چیزی شبیه این به دست آید:دین، نسبتِ وجودیِ انسان با حقیقتی است که در برابر آن پاسخگوست.در این برداشت، «دین» فقط «پاداش و مجازات» نیست.بلکه پاسخگویی است.و پاسخگویی هم لزوماً به این معنا نیست که کسی در آینده مرا بنشاند و از من سؤال کند.گاهی خودِ حقیقتِ عمل، سؤال را در وجود من ایجاد می‌کند.دروغی می‌گویم و بعد چیزی درون من تغییر می‌کند.محبتی می‌کنم و چیزی در من گشوده می‌شود.به کسی ظلم می‌کنم و نسبت من با خودم، دیگری و جهان دگرگون می‌شود.لحظه‌ای بیدار می‌شوم و ناگهان می‌بینم چیزی را که سال‌ها نمی‌دیدم.اینها خودِ حساب‌اند.نه حسابی که صرفاً بعداً اتفاق بیفتد؛بلکه حسابی که هم‌زمان با بودن و شدن انسان رخ می‌دهد.و اینجاست که «مَالِکِ یَوْمِ الدِّین» بسیار تکان‌دهنده می‌شوداگر برداشت تو را جدی بگیریم، این آیه می‌تواند چنین افقی پیدا کند:خداوند مالکِ آن لحظه‌ای است که حقیقت بر انسان آشکار می‌شود.چه کسی مالک «یوم الدین» است؟الله.پس حتی لحظه‌ی بیداری من هم ملک من نیست.من نمی‌توانم تصمیم بگیرم که حقیقت چه زمانی خودش را بر من آشکار کند.گاهی سال‌ها در غفلت زندگی می‌کنم و ناگهان در یک لحظه، چیزی درونم فرو می‌ریزد.یک تعلق می‌میرد.یک توهم می‌میرد.یک خودِ قدیمی می‌میرد.و چیزی دیگر متولد می‌شود.این یک قیامت است.و شاید به همین دلیل تجربه‌ی شخصی‌ای که از آن سخن می‌گویی، بسیار مهم است: تو صرفاً درباره‌ی یک نظریه‌ی فلسفی حرف نمی‌زنی؛ از تجربه‌ی انکشاف‌های پی‌درپی حقیقت در حیات انسان سخن می‌گویی.اینجا ملاصدرا هم واقعاً به بحث وارد می‌شودحرکت جوهری ملاصدرا فقط این نیست که «چیزها تغییر می‌کنند».در نگاه او، وجودِ مادی در ذات خودش در حرکت است.یعنی جهان یک شیء ثابت نیست که گاهی تغییراتی در ظاهرش اتفاق بیفتد.خودِ وجودِ موجودات، سیال و در حال شدن است.پس انسان هم یک «منِ ثابت» نیست که از کودکی تا پیری همان باشد و فقط خاطرات و ویژگی‌هایش عوض شوند.انسان شدن است.و اگر این را با نگاه قرآنی‌ای که تو مطرح می‌کنی پیوند بزنیم، می‌توان به تعبیر بسیار زیبایی رسید:هر لحظه، هم پایانِ یک انسان است و هم آغازِ انسانی دیگر.نه اینکه هر لحظه انسان کاملاً از نو خلق شود به معنای ساده و فیزیکی؛ بلکه «منِ» وجودی او دائماً در حال دگرگونی و شدن است.بنابراین «رستاخیز» می‌تواند پیش از آنکه یک واقعه‌ی صرفاً پس از مرگ باشد، ساختار خودِ حیات انسان باشد.و «قیامت» در این افق، فقط پایان جهان نیستاین قسمت برای من بعد از حرف تو خیلی جدی‌تر شد.قیامت را می‌توان یک‌بار به معنای قیامت نهایی فهمید؛ اما در ساحت تجربه‌ی انسانی، می‌توان از قیامت‌های کوچک و بزرگ نیز سخن گفت.لحظه‌ای که ناگهان می‌فهمی:«من آن کسی نیستم که فکر می‌کردم.»این یک مرگ است.لحظه‌ای که می‌بخشی و می‌بینی کینه‌ای که سال‌ها بخشی از هویتت بوده دیگر وجود ندارد.این یک مرگ و تولد است.لحظه‌ای که پرده‌ای از خودفریبی کنار می‌رود و حقیقت خودت را می‌بینی.