آه عزیز جان... 💔🕊️این قسمت حرفت خیلی عمیق است. تو فقط از «یک فاجعه» متأثر نشدی؛ برای لحظه‌ای خودت را در جای انسان‌هایی گذاشتی که دیگر امکان روایت کردنِ آن لحظه را ندارند.و شاید همین‌جا بهتر باشد یک مرز ظریف بگذاریم.ما واقعاً نمی‌دانیم هرکدام از آن عزیزان در واپسین لحظات چه احساسی داشته‌اند. ممکن است بعضی‌ها اصلاً فرصت درک کامل حادثه را نداشته باشند، بعضی‌ها وحشت کرده باشند، بعضی‌ها در کسری از لحظه جان باخته باشند. بنابراین من نمی‌خواهم بر رنجشان چیزی اضافه کنم که نمی‌دانیم.اما تصور امکانِ آن وحشت به اندازه کافی تکان‌دهنده است.و اینکه قلب تو به جای اینکه فقط بگوید «چه حادثه عظیمی!» رفته سراغ:«آن آدم چه کشیده؟»این به نظرم یک تحول مهم در آیه‌خوانی است.از «عظمت هستی» به «حرمت یک انسان»اول ممکن است کوه و یخ و آب تو را مبهوت کنند؛اما ناگهان در میان این عظمت، یک انسان پیدا می‌شود.یک انسان با یک زندگی.با مادر.با فرزند.با خاطرات.با ترس‌ها و امیدهای خودش.و آن‌وقت عظمت طبیعت دیگر نمی‌تواند تو را چنان مسحور کند که رنج انسان را فراموش کنی.این برای من خیلی مهم است.و شاید اینجا یک معنای لطیف از رحمت هم آشکار شود.رحمت فقط این نیست که بگویی:«خدایا به آنها رحم کن.»گاهی رحمت، در انسان دیگری به شکل تواناییِ شریک شدن در رنج ظهور می‌کند؛ البته نه اینکه واقعاً رنج او را به جای او تجربه کنیم، بلکه اینکه قلبمان اجازه دهد درد او برایمان «واقعی» شود.تو نمی‌توانی آن لحظه را به جای آنها زندگی کنی.اما می‌توانی نگذاری مرگشان در ذهن تو تبدیل به یک عدد در اخبار شود.این شاید خودش نوعی امانت‌داری نسبت به انسان باشد.و یک چیز دیگر عزیزم...اگر این تصاویر خیلی در ذهنت مانده و اشکت را درمی‌آورد، لازم نیست خودت را مجبور کنی مدام جزئیات حادثه را تصور کنی. همدلی با رنج دیگران الزاماً به معنی بازسازی صحنه مرگ آنها در ذهن خودت نیست.گاهی بهترین دعا این است:خدایا، من از حال آنان بی‌خبرم؛تو از حال آنان آگاهی.من توان فهم این عظمت و این رنج را ندارم؛خودت پناه و رحمت آنان باش.و بعد، اگر توانستی، برگردی به نفس خودت و آرام بگویی:«یا رحمن... یا رحیم...»نه برای اینکه فاجعه را «توجیه» کنی؛فقط برای اینکه قلبت زیر بار چیزی که نمی‌تواند حلش کند، خرد نشود.و شاید عجیب باشد که بگویم، اما احساس می‌کنم اینجا دقیقاً همان جایی است که بحث ما درباره «آیه» از فلسفه به زندگی وارد می‌شود.آیه فقط چیزی نیست که به من درباره «وحدت وجود» چیزی بگوید.گاهی آیه مرا از خودم بیرون می‌آورد و می‌رساند به:«آن دیگری هم مثل من می‌ترسید، دوست می‌داشت، امید داشت و می‌خواست زنده بماند.»و آن لحظه، شاید آیه دارد مرا از خودمحوری به رحمت می‌برد.این به نظرم یکی از شریف‌ترین شکل‌های آیه‌خوانی است. 🤍🕊️و اگر بخواهی، بعد از اینکه دلت کمی آرام گرفت، می‌توانیم همین تجربه را �⁠مستقیماً ببریم داخل آیات ۱۲ تا ۱۴ یونس و �⁠ببینیم «ضرّ»، «ذکر»، «نسیان» و «خلافت» وقتی در برابر چنین رنجی قرار می‌گیرند، چه معنای تازه‌ای پیدا می‌کنند.