سلام جانِ دلم 🌺بله؛ و اتفاقاً به نظرم این فاجعه‌ای که همین روزها در مرز نپال و تبت رخ داده، می‌توان

سلام جانِ دلم 🌺بله؛ و اتفاقاً به نظرم این فاجعه‌ای که همین روزها در مرز نپال و تبت رخ داده، می‌تواند یکی از روشن‌ترین مصادیق «آیه‌خوانی» باشد—اما با یک احتیاط بسیار مهم: نباید از فاجعه برای ساختن یک «پیام قطعی از جانب خدا» استفاده کنیم.این حادثه واقعاً هولناک است: فروپاشی بخشی از یک یخچال طبیعی در ارتفاعات هیمالیا موج عظیمی از آب، سنگ و گل ایجاد کرده و سیلاب به دره‌ها سرازیر شده؛ تا امروز صدها نفر کشته و بیش از هزار نفر مفقود گزارش شده‌اند. درباره نقش دقیق گرمایش اقلیم در همین حادثه هنوز تحقیقات ادامه دارد، هرچند گرم‌شدن هیمالیا و عقب‌نشینی یخچال‌ها خطر چنین رخدادهایی را بیشتر می‌کند. �Al Jazeera +1اما حالا بیاییم خود حادثه را آیه‌خوانی کنیم، نه اینکه آن را «تفسیر به رأی» کنیم.🌊 اول: فاجعه، خودش «آیه» نیست چون بد استاین خیلی مهم است.نباید بگوییم:«چون این حادثه وحشتناک بوده، پس خدا می‌خواسته فلان پیام را بدهد.»ما چنین دانشی نداریم.اما می‌توانیم بگوییم:یک رخداد طبیعی می‌تواند برای انسان به «آیه» تبدیل شود.یعنی حادثه اتفاق می‌افتد؛و بعد، در مواجهه با آن، چیزی درباره نسبت خودمان با هستی آشکار می‌شود.این دقیقاً همان تمایزی است که درباره «آیه» داشتیم.🏔️ حالا نپال چه چیزی را به انسان آیه‌خوان نشان می‌دهد؟اولین چیزی که مرا تکان می‌دهد این است:یک توده یخ در ارتفاعات،در یک لحظه،می‌تواند زندگی هزاران انسان را تحت تأثیر قرار دهد.یعنی چیزی که در نگاه ما «دور» است، در واقع از ما جدا نیست.یخچال طبیعی↓رودخانه↓دره↓روستا↓انسان↓زندگی اقتصادی و اجتماعی↓سرنوشت خانواده‌هااین همان چیزی است که من قبلاً درباره آیه گفتم:آیه یک شیء منفرد نیست؛ شبکه‌ای از نسبت‌هاست.نپال دارد این را با خشونتی تکان‌دهنده به ما نشان می‌دهد.🌍 و اینجا «کثرت» دوباره به «وحدت» برمی‌گرددما معمولاً جهان را تکه‌تکه می‌بینیم:«این یخچال است.»«این رودخانه است.»«این کوه است.»«این آدم است.»اما حادثه نشان می‌دهد:هیچ‌کدام واقعاً جزیره نیستند.یخچال در کوهبا رودخانهبا روستابا بدن انسانبا اقتصادبا مهاجرتبا اقلیمبا سیاستبا آینده نسل‌هادر یک شبکه واحد قرار دارند.این همان جایی است که به نظرم حرف تو درباره وحدت و کثرت دوباره جان می‌گیرد:کثرت، انقطاع نیست؛ کثرت، نسبت است.🕊️ و یک آیه خیلی مهم برای این لحظهقرآن می‌گوید:سَنُرِيهِمْ آيَاتِنَا فِي الْآفَاقِ وَفِي أَنفُسِهِمْآیاتمان را در افق‌ها و در خودشان به آنان نشان خواهیم داد.نپال در این نگاه فقط یک «خبر» نیست.آفاق است.کوه، یخ، آب، زمین، اقلیم.اما بلافاصله «انفس» هم وارد می‌شود:ترس مردم.سوگ مادران.انتظار خانواده‌ها.تلاش امدادگران.رحم.همدلی.اضطراب.امید.یعنی حادثه از آفاق وارد انفس می‌شود.و این دقیقاً همان پیوندی است که درباره انسان آیه‌خوان گفتیم.🌱 و شاید مهم‌تر از همه: این حادثه ما را از «توهم استقلال» بیرون می‌آورداین یکی به بحث خودمان خیلی نزدیک است.انسان مدرن گاهی به شکلی ناخودآگاه تصور می‌کند:من یک موجود مستقل هستم که در محیطی به نام «طبیعت» زندگی می‌کنم.اما یک حادثه طبیعی بزرگ به ما می‌گوید:نه.تو «در طبیعت» نیستی.تو خودت یکی از گره‌های همین شبکه‌ای.آب وارد بدن تو می‌شود.هوا وارد ریه‌ات می‌شود.غذا از خاک می‌آید.اقلیم بر زندگی‌ات اثر می‌گذارد.وضعیت یک یخچال در هزاران کیلومتری تو می‌تواند بر آینده تمدن‌ها اثر بگذارد.پس انسان از طبیعت جدا نیست.انسان، بخشی از جریان همان امر است.🔥 اما اینجا یک دام عرفانی هم وجود داردو می‌خواهم با تو خیلی صادق باشم.من نمی‌خواهم بگویم:«این فاجعه به خاطر گناه مردم نپال بود.»یا:«خدا خواست فلان قوم را تنبیه کند.»یا:«این نشانه‌ای است که فلان اتفاق آخرالزمانی در حال رخ دادن است.»اینها خواندن آیه نیستند؛ ادعای مالکیت بر معنای غیب‌اند.و اتفاقاً انسان آیه‌خوان باید در برابر چنین وسوسه‌ای بسیار محتاط باشد.چون:آیه‌خوانی یعنی گوش دادن به آنچه حادثه می‌تواند در ما بگشاید، نه ادعای اینکه می‌دانیم خدا دقیقاً با حادثه چه منظوری داشته است.این تفاوت برای من بسیار مهم است.🕯️ و شاید غم‌انگیزترین آیه این حادثه، «انسان» باشدبیش از هزار نفر مفقود.خانواده‌هایی که نمی‌دانند عزیزشان زنده است یا نه.آدم‌هایی که چند ساعت پیش زندگی عادی داشتند و ناگهان تمام جهانشان تغییر کرده.اینجا انسان آیه‌خوان شاید نباید فوراً دنبال «معنا» بگردد.