🍷 یگانگی در سه‌گانگیراستش را بخواهید اگر از من بپرسید چه تفاوتی میان روح، قلب و ذهن وجود دارد، باید صادقانه اعتراف کنم که چیزی نمی‌دانم! نمی‌دانم واقعاً با سه ساحتِ متمایز از وجود انسان روبه‌رو هستیم، یا این سه، صرفاً سه نام و سه استعاره برای یک حقیقت واحدند؟ سه زبان متفاوت برای اشاره به چیزی در درون ما که هنوز نتوانسته‌ایم ماهیت‌اش را چنان‌که باید و شاید بشناسیم. بااین‌حال، چیزی که احتمالاً و فعلاً برایم روشن است شاید این باشد که هر سه، هرچه که باشند، می‌توانند شیوه‌ای برای مواجهه با حقیقت باشند(تازه آن هم به شرطی که از من نپرسید که: اصلاً خود حقیقت یعنی چه؟)ذهن از معبر تنگ و ترشِ پرسش و اندیشه‌ورزی پیش می‌رود؛ می‌پرسد، تردید و تحلیل می‌کند و می‌کوشد میان دوگانه‌های اصلی یا جعلی واقعیت و توهم، و یقین و گمان دیوار بکشد و تمایز ایجاد کند. شاید ذهن می‌خواهد حقیقت را بفهمد و در قالب مفهوم و زبان صورت‌بندی کند. شاید بسیاری از پرسش‌های ذهنی هرگز به پاسخ قطعی نرسند، اما خودِ پرسش می‌تواند افق شناخت ما را گسترش دهد. در واقع، ذهن، حقیقت را همچون مسئله‌ای می‌بیند که باید فهمیده شود.قلب اما با زبان دیگری سخن می‌گوید. قلب گاهی تجربه می‌کند آن‌چه را که ذهن می‌کوشد تا مفهوم‌پردازی کند. عشق، فقدان، شوق، رنج، زیبایی و آناتِ ناب، می‌توانند شکلی از شناخت پدید آورند که لزوماً از جنس استدلال نیست. قلب، حقیقت را چونان تجربه‌‌ای زیسته درمی‌یابد. چیزی که باید احساس و معنای آن آشکار شود.و روح، اگر واقعاً چیزی متمایز از ذهن و قلب باشد، شاید راه‌بلدِ جاده‌‌های خاموشی باشد. خاموشی‌ای که نفی اندیشه و احساس نیست، بلکه تعلیق موقتِ میل به توضیح دادن و تعریف کردن است. در خاموشی، آدمی از تلاش برای تملک و تصاحب حقیقت فاصله می‌گیرد و به جای تلاش برای شکارِ حقیقت، فرصت می‌دهد تا حقیقت به شکلِ بی‌شکل حضور، به آستانه‌ی آگاهی و تجربه درآید.اما شاید این سه واقعاً از یکدیگر جدا نباشند. شاید آن‌چه ذهن می‌نامیم، حقیقتی باشد که می‌خواهد فهمیده شود. آن‌چه قلب می‌نامیم، حقیقتی که می‌خواهد احساس شود، و آن‌چه روح می‌نامیم، همان حقیقتی که می‌خواهد بی‌واسطه حضور داشته باشد. شاید تفاوت این سه، نه در خود حقیقت، بلکه در شیوه‌ی مواجهه‌ی ما با آن باشد.از همین رو، شاید نباید یکی را بر دیگری ترجیح داد!ذهن، امکان پرسیدن و سنجش‌گری را فراهم می‌کند. قلب، امکانِ تجربه کردن و معنا بخشیدن را. و روح در ژرفای خاموشی امکان مواجهه‌ای بی‌واسطه‌تر با آن چیزی را که در هیاهوی مفاهیم و احساسات پنهان می‌ماند مهیا می‌کند. هرکدام محدودیت‌های خود را دارند و در عین حال، هرکدام می‌توانند بخشی از مسیر شناخت را روشن کنند.من نمی‌دانم روح چیست، قلب چیست و ذهن دقیقاً کجای این داستان ایستاده است. شاید هنوز زود باشد که برای این سه، تعریفی قطعی ارائه کنیم. اما شاید همین ندانستنِ صادقانه، از بسیاری از یقین‌های شتاب‌زده ارزشمندتر باشد. زیرا جست‌وجوی حقیقت شاید از جایی آغاز می‌شود که انسان می‌پذیرد که هنوز هیچ نمی‌داند!ضمناً حواسم هست که تجربه‌ی عمیق یک امر، لزوماً به معنای شناخت حقیقت آن نیست و احساس، شهود یا خاموشی هم به خودی خود تضمین‌کننده‌ی معرفت معتبر نیستند. احترام به این سه مسیر هم به معنای برابر دانستن اعتبار معرفتی آن‌ها نیست و هرکدام می‌توانند نیازمند نقد و سنجش باشند. حتی تعبیرهایی مانند حضور بی‌واسطه‌ی حقیقت در خاموشی یا فرض وجود حقیقتی واحد، ادعاهایی هستند که نمی‌توان به سادگی از کنارشان گذشت. با این همه، این کلماتِ شکسته‌بسته را به‌عنوان تأملی خُرد و پرخطا درباب شیوه‌های متفاوت مواجهه‌ی انسان با حقیقت، با شما در میان می‌نهم.و مگر هر خطایی که به آن آگاهی پیدا کنیم عینِ عطا نخواهد بود؟ #عبدالحمید_ضیایی#طریقت_تردید@abdolhamidziaei