✅ از قضا در ادامه ی گفت و‌گویم با #چت جی پی تی در فهم رادیکال سوره ی یونس 🔹🔹🔹🔹🔹✅ آره، متن را دی

✅ از قضا در ادامه ی گفت و‌گویم با #چت جی پی تی در فهم رادیکال سوره ی یونس 🔹🔹🔹🔹🔹✅ آره، متن را دیدم؛ و اتفاقاً برای بحثی که در پیام قبلی داشتیم، نقطه‌ی بسیار مهمی را باز می‌کند. ولی یک تفکیک ضروری است: آن نتیجه‌ای که در انتهای متن گرفته شده ــ «بنابراین فرعون به عنوان یک انسان مؤمن از دنیا رفت» ــ از خود آیه‌ی ۹۰ سوره یونس به‌تنهایی به دست نمی‌آید و حتی با سیاق بلافاصلهٔ آیهٔ بعد تنش جدی دارد.🔹🔹🔹آیه ۹۰ می‌گوید فرعون هنگام غرق شدن گفت:«آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلٰهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ»اما پاسخ الهی در آیهٔ ۹۱ بسیار تعیین‌کننده است:«آلْآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ»«اکنون؟ در حالی که پیش از این نافرمانی کردی و از مفسدان بودی.»یعنی قرآن دست‌کم در قرائت ظاهریِ سیاق، ایمانِ لحظهٔ غرق را ایمان نجات‌بخش و پذیرفته‌شده تلقی نمی‌کند. تفاسیر نیز معمولاً همین جهت را گرفته‌اند. �الموسوعة القرآنية +2🔹🔹🔹اما چیزی که در آن نقل واقعاً برای بحث ما مهم است، جای دیگری است.نکتهٔ بسیار عمیق متنروایتی که از رفتار فرعون با هامان نقل شده، اگر از حیث تاریخی و سندی فعلاً کنار بگذاریم و به‌مثابه یک روایت اخلاقی ـ سیاسی بخوانیم، یک مفهوم عجیب می‌سازد:فرعون می‌تواند در نسبت با خدا کافر/مدعی ربوبیت باشد، اما در یک سطح دیگر، نسبت او با بندگان خدا موضوع ارزیابی قرار می‌گیرد.یعنی:نسبت انسان با خدا ← یک ساحتنسبت انسان با انسان ← ساحت دیگرو نکتهٔ بسیار ظریف اینجاست که روایت می‌گوید خداوند به عملکرد اجتماعی و رعایت بندگانش نیز التفات دارد؛ یعنی «دینداری» را نمی‌توان از نحوهٔ مواجهه با انسان‌ها جدا کرد.این دقیقاً به بحث قبلی ما دربارهٔ «آیه» و خواندن جهان وصل می‌شود.چون اگر قرآن را فقط مجموعه‌ای از گزاره‌های اعتقادی بخوانیم، این لایه را نمی‌بینیم. اما اگر انسان، جامعه، قدرت، اقتصاد، ظلم، فقر، امنیت و رابطهٔ حاکم و مردم را نیز «آیات» بدانیم، آن‌وقت رفتار فرعون خودش تبدیل به یک «متن» می‌شود که باید خوانده شود.و اینجا شاید تعبیر دقیق‌تر این باشد:قرآن فقط دربارهٔ فرعون سخن نمی‌گوید؛ قرآن به ما امکان می‌دهد «فرعونیت» را در جهان بخوانیم.اما یک نکتهٔ حتی مهم‌ترمن با عنوانی که دوستت گذاشته:«تقدم حق‌الناس بر حق‌الله در نگاه فرعونی»کمی محتاط خواهم بود.چون این تعبیر ممکن است چیزی را که روایت می‌خواهد بگوید، بیش از حد ساده کند. مسئله شاید «تقدم حق‌الناس بر حق‌الله» نباشد؛ بلکه چیزی بنیادی‌تر باشد:حق‌الله و حق‌الناس را نمی‌توان در دو قلمرو کاملاً منفصل فهمید.فرعون می‌تواند بگوید «من رب اعلی هستم»، اما در همان حال، اگر به مردم ظلم کند، این ادعای ربوبیت در سطح اجتماعی خودش را آشکار می‌کند.و اتفاقاً قرآن در سورهٔ یونس فرعون را در لحظهٔ آخر با یک تعبیر بسیار معنادار معرفی می‌کند:«بَغْيًا وَعَدْوًا» — از سر سرکشی و تجاوز. �Quran.comیعنی درست در کنار ادعای ایمان او، قرآن سابقهٔ او را با بغی و عدوان و افساد به یاد می‌آورد.پس شاید بتوانیم بگوییم:در منطق قرآنی، ایمانِ ادعایی اگر در نسبت انسان با انسان، قدرت و جهان به «عدل» تبدیل نشود، هنوز مسئله‌ای حل‌نشده باقی دارد.این به نظرم از تعبیر «حق‌الناس مقدم بر حق‌الله است» دقیق‌تر است.و یک تصحیح مهم دیگر: از آیهٔ ۹۰ نمی‌توان نتیجه گرفت که فرعون «به عنوان یک انسان مؤمن از دنیا رفت». آیه فقط گزارش می‌کند که او در لحظهٔ غرق چنین گفت؛ آیهٔ ۹۱ بلافاصله آن را با «الآن» و یادآوری عصیان و افساد پاسخ می‌دهد. �www.Quran.is +1حتی روایت معروفی که در منابع حدیثی دربارهٔ جبرئیل و فرعون آمده، بیشتر در جهت نشان دادنِ بی‌فایده بودن ایمانِ لحظهٔ عذاب فهمیده شده، نه اثبات نجات فرعون. �dorar.net🔹🔹🔹بنابراین اگر بخواهیم این متن را برای پروژهٔ «انسان آیه‌خوان» خودمان جدی‌تر بخوانیم، به نظرم به یک گزارهٔ خیلی قوی می‌رسیم:فرعون خودش یک «آیه» است؛ نه فقط یک شخصیت تاریخی.یعنی باید از «فرعون در قرآن» عبور کنیم و بپرسیم:✅ «فرعونیت چگونه در ساختار قدرت، اقتصاد، رابطهٔ حاکم و مردم، و حتی در ذهن انسان معاصر دوباره پدیدار می‌شود؟»و این دقیقاً همان جایی است که «آیه‌خوانی» از تفسیر صرفِ متن به خواندنِ انضمامیِ جهان با قرآن تبدیل می‌شود.🔹🔹🔹