••┈✾~🍃🌺🍃~✾┈•مرز میان دفاع و خسارت؛ دفاع تا کجا عقلانی است؟✍ غلامحسین قیصری(قرآن‌پژوه و محقق)دفاع در برابر تهاجم و تهدید دشمن، برای حفاظت از جان، مال و ناموس مردم، حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور و جلوگیری از تجزیه، فروپاشی و دیگر خسارت‌های جبران‌ناپذیر، امری عقلایی و در بسیاری از موارد ضروری است. اما دفاع نباید به تنهائی به یک هدف تبدیل شود. اگر ادامه‌ی جنگ و دفاع، به‌جای جلوگیری از همان خسارت‌هایی که برای پیشگیری از وقوع آنها با دشمن مقابله کرده‌ایم، خود به عاملی برای نابودی جان و مال مردم، ویرانی کشور، تضعیف استقلال یا فروپاشی جامعه تبدیل شود، باید در ضرورت و شیوه ادامه‌ی آن تجدیدنظر کرد.در چنین شرایطی، پذیرش برخی از خواسته‌ها یا شرایط دشمن و حتی دست‌یافتن به توافقی که ممکن است در کوتاه‌مدت با پذیرش برخی هزینه‌ها و امتیازات همراه باشد، می‌تواند از نظر عقلانی و مصلحتِ عمومی، بر ادامه‌ی جنگ و تحمل خسارت‌های بسیار بزرگ‌تر ترجیح داشته باشد؛ مشروط بر آنکه این تصمیم، از روی محاسبه و برای جلوگیری از زیان بزرگ‌تر باشد، نه از سر تسلیم، ترس یا بی‌توجهی به منافع اساسی جامعه.بر این اساس، دفاعِ عُقلایی دفاعی نیست که صرفاً تا شکست کامل دشمن، ادامه یابد؛ بلکه دفاعی است که هدف نهایی آن حفظ مصالح اساسی مردم و کشور باشد. گاهی برای حفظ یک مصلحت بزرگ‌تر، ناگزیر باید از برخی مطالبات یا امتیازات کوچک‌تر چشم پوشید. در تاریخ اسلام نیز می‌توان در تصمیم‌های امام علی(ع) در ماجرای صفین و به‌ ویژه در صلح امام‌حسن(ع) با معاویه، نمونه‌هایی از این ملاحظات را مشاهده کرد.•┈✾~🍃🌺🍃~✾┈•📚 کتابخانه‌ی تخصصی قرآنی اشراق نجف‌آباد 👇👇👇@eshraghlib