🍃🍃مروری بر پرونده‌های بزرگ فساد اقتصادی در حکومتاین مقاله با مرور ۲۵ پرونده بزرگ و جنجالی فساد اقت

🍃🍃مروری بر پرونده‌های بزرگ فساد اقتصادی در حکومتاین مقاله با مرور ۲۵ پرونده بزرگ و جنجالی فساد اقتصادی در ایران طی حدود پنج دهه، تصویری از گستردگی اختلاس، رشوه، پول‌شویی، سوءاستفاده از منابع عمومی، تخلفات بانکی و نفتی و واگذاری‌های غیرشفاف ارائه می‌دهد. نویسندگان تأکید می‌کنند که این ۲۵ پرونده تنها بخشی از فسادهای گزارش‌شده در اقتصاد ایران است و بسیاری از موارد دیگر نیز در سال‌های گذشته مطرح شده‌اند.گزارش با اشاره به شاخص ادراک فساد سازمان شفافیت بین‌الملل در فوریه ۲۰۲۶ آغاز می‌شود و می‌گوید ایران با رتبه ۱۵۳ از میان ۱۸۲ کشور، در شمار کشورهای دارای وضعیت بسیار نامناسب از نظر فساد قرار دارد. تداوم این وضعیت نشان می‌دهد که فساد در ایران صرفاً به تخلف افراد محدود نیست، بلکه با مشکلات ساختاری در نظام اقتصادی و اداری ارتباط دارد.از نخستین پرونده‌های مهم، اختلاس ۱۲۳میلیارد تومانی بانک صادرات در دهه۷۰ است که در آن "فاضل خداداد" با همکاری برخی کارکنان بانک مرتکب اختلاس شد و در نهایت اعدام شد. پس از آن، پرونده شهرداری تهران در دوره غلامحسین کرباسچی مطرح شد که اتهاماتی همچون اختلاس، رشوه و تضییع اموال عمومی را دربر داشت و به محکومیت شهردار وقت تهران انجامید.پرونده شهرام جزایری نیز نمونه‌ای از فساد گسترده در شبکه بانکی و اقتصادی بود. او به تأسیس ده‌ها شرکت، جعل اسناد، دریافت تسهیلات و پرداخت رشوه متهم و به ۱۱ سال زندان محکوم شد.یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های دهه۹۰، اختلاس ۳هزارمیلیارد تومانی بانک‌ها با محوریت "مه‌آفرید امیرخسروی" بود. در این پرونده شبکه‌ای از شرکت‌ها و تسهیلات بانکی مورد استفاده قرارگرفت و پای شماری از مدیران بانکی و افراد سیاسی نیز به میان آمد. او اعدام شد و "محمود خاوری"، مدیرعامل وقت بانک ملی از کشور گریخت.در پرونده بیمه ایران نیز اتهاماتی مانند اختلاس، رشوه و پول‌شویی مطرح شد و نام "محمدرضا رحیمی"، معاون اول دولت احمدی‌نژاد، در میان متهمان قرار گرفت. او در نهایت به زندان، جریمه و رد مال محکوم شد.در ادامه، پرونده‌ی "سعیدمرتضوی" در سازمان تأمین اجتماعی نشان‌دهنده پرداخت‌های کلان، قراردادهای بحث‌برانگیز و ارتباطات مالی با بابک زنجانی بود. مرتضوی سرانجام به حبس محکوم شد.بابک زنجانی و پرونده فساد نفتی از مشهورترین پرونده‌های اقتصادی ایران است. او به بیش از ۲.۵ میلیارد یورو بدهی به وزارت نفت و بانک مرکزی، جعل اسناد، رشوه و پول‌شویی متهم شد و ابتدا حکم اعدام گرفت. این پرونده همچنین نشان داد که تحریم‌ها و روش‌های غیرشفاف فروش و انتقال درآمدهای نفتی چگونه می‌توانند زمینه ایجاد شبکه‌های پیچیده مالی را فراهم کنند.در پرونده دکل‌های نفتی مفقودشده نیز میلیون‌ها دلار برای خرید دکل پرداخت شد، اما دکل‌ها به ایران تحویل نشدند. پرونده شرکت بازرگانی پتروشیمی نیز با اتهام تصاحب ارز حاصل از صادرات و انتقال آن به حساب شرکت‌های شخصی، یکی دیگر از پرونده‌های بزرگ ارزی بود.در نیمه دوم دهه ۹۰، پرونده‌های صندوق ذخیره فرهنگیان و بانک سرمایه، مؤسسه ثامن‌الحجج، حقوق‌های نجومی و املاک نجومی شهرداری تهران نشان دادند که فساد تنها در حوزه نفت و بانک محدود نیست و منابع صندوق‌های عمومی، مؤسسات مالی و املاک شهری را نیز دربرگرفته است.پرونده هلدینگ یاس نیز با اتهام فساد چند هزارمیلیارد تومانی و ارتباط با قراردادهای بزرگ شهرداری تهران و نهادهای وابسته به سپاه مطرح شد. در این پرونده، "عیسی شریفی"، معاون وقت شهردار تهران، محکوم شد، در حالی که نام برخی چهره‌های سیاسی و نظامی نیز در گزارش‌ها مطرح شد.در سال‌های بعد، گروه عظام با اتهام قاچاق سازمان‌یافته قطعات خودرو، جعل و پرداخت رشوه روبه‌رو شد. پرونده هفت‌تپه نیز با دریافت ارز دولتی، اتهامات مربوط به فروش ارز در بازار آزاد و پرداخت رشوه به مدیران بانکی همراه بود و مالکان آن محکوم شدند.از دیگر پرونده‌های مهم می‌توان به "حسن رعیت"، "اکبر طبری"، "فولاد مبارکه"، "بانک آینده" و "ایران‌مال" اشاره کرد. پرونده اکبر طبری به‌ویژه به دلیل جایگاه او در قوه قضائیه اهمیت داشت و اتهاماتی مانند تشکیل شبکه ارتشا، پول‌شویی و اعمال نفوذ قضایی علیه او مطرح شد. در پرونده فولاد مبارکه نیز تحقیق و تفحص مجلس از صدها مورد تخلف و پرداخت‌های غیرمتعارف پرده برداشت.صفحه ۱