‍ تاملاتی در باب جبر (قسمت اول: تقسیم بندی) ¬جبر اگزیستانسیال جبر اگزیستانسیال به آن دسته از ضرورت‌

‍ تاملاتی در باب جبر (قسمت اول: تقسیم بندی) ¬جبر اگزیستانسیال جبر اگزیستانسیال به آن دسته از ضرورت‌ها و حدودی اشاره دارد که از خودِ شرط انسانیِ بودن ناشی می‌شوند؛ یعنی اموری که انسان به‌عنوان موجودی فانی، زمانمند، پرتاب‌شده، نیازمندِ انتخاب و درگیرِ اضطراب، نمی‌تواند از آن‌ها بگریزد. در این معنا، جبر اگزیستانسیال نه به معنای نابودی آزادی، بلکه به معنای ساختار محدودکنندهٔ آزادی است.  انسان نمی‌تواند ناآزاد باشد از اینکه باید انتخاب کند؛ نمی‌تواند از مرگ، تنهایی، گناه، عدم‌قطعیت یا مسئولیت بگریزد. در سنت کی‌یرکگور و سپس هایدگر، این «ضرورت» نه بیرونی، بلکه درونیِ وضعیت وجودی انسان است. به تعبیر آموزشی، جبر اگزیستانسیال یعنی: من ناچارم در افق شرایطی زندگی کنم که ذاتِ انسان بودن را می‌سازند.¬جبر محیطیجبر محیطی به محدودیت‌هایی اشاره دارد که از جهان پیرامون، ساختارهای اجتماعی، تاریخی، فرهنگی، اقتصادی، تربیتی و بین‌فردی بر فرد تحمیل می‌شوند. اینجا سخن از فقر، طبقه، زبان، خانواده، جنگ، ایدئولوژی، آموزش، هنجارهای جنسیتی، مناسبات قدرت، و حتی اقلیم و جغرافیاست. این نوع جبر، برخلاف جبر اگزیستانسیال، ذاتیِ انسان بودن نیست، بلکه عارض بر انسان در موقعیتی خاص است. کسی در خانواده‌ای اقتدارگرا رشد می‌کند، در فرهنگی خاص اجتماعی می‌شود، در ساختاری اقتصادی محدود قرار می‌گیرد، یا در نظامی سیاسی سرکوبگر زندگی می‌کند. این‌ها حدودی‌اند که تجربه را شکل می‌دهند، اما از سنخ «فانی بودن» یا «ناچار بودن به انتخاب» نیستند.¬ جبر کیهانی جبر کیهانی از همه کلان‌تر است و به ضرورت‌هایی مربوط می‌شود که از نظم کلی طبیعت، سرنوشت، قانونمندی عالم، یا ساختار کیهانی هستی ناشی می‌شوند. بسته به دستگاه فکری، این جبر ممکن است به‌صورت قوانین طبیعی، دترمینیسم علّی، تقدیر، نظم لوگوسی، یا حتی بی‌اعتنایی عظیم کیهان نسبت به خواست انسانی فهم شود. در اینجا فرد خود را نه فقط درون جامعه یا در وضعیت انسانی، بلکه در برابر کل هستی می‌یابد: تولد ناخواسته، مرگ اجتناب‌ناپذیر، زوال، طبیعت، بیماری، تصادف، زمان کیهانی، و محدودیت‌هایی که مستقل از ارادهٔ فرد و جامعه عمل می‌کنند.در قسمت بعد به تشریح میان'فلسفی و آراء و اندیشه‌های فیلسوفان اگزیستانسیال در خصوص جبر خواهیم پرداخت.#شهلا_سليمانی #جبر_اگزیستانسیال #روان‌درمانی_اگزیستانسیال#تحلیل_اگزیستانسیال#اگزیستنس_کلینیک@ExistenceclinicTelegram Channel