فرازان | کالایی‌سازی اضطراب؛ وقتی سرمایه‌داری رنجِ ساختاری را بیماریِ شخصی می‌نامدپدیدارشناسی اضطراب و افسردگی در جوامع متأخر، مواجهه با یک پارادوکس عمیق جامعه‌شناختی است.داده‌های سازمان‌های بهداشت جهانی نشان می‌دهند که نرخ اختلالات خلقی طی چند دهه اخیر سیری صعودی و بی‌سابقه داشته است.برخلاف روایت‌های غالب پزشکی که این زیست‌بوم خسته‌کننده را به متغیرهای نوروبیولوژیک و ناهمترازی‌های شیمیایی مغز تقلیل می‌دهند، مارک فیشر (Mark Fisher) جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز بریتانیایی در فصل سوم کتاب واقع‌گرایی سرمایه‌دارانه (۲۰۰۹)، دست روی فرآیندی پیچیده‌تر می‌گذارد: «شخصی‌سازی رنج روانی» (Privatization of Mental Distress).فیشر با بهره‌گیری از سنّت نقد آسیب‌شناسانه، نشان می‌دهد که چگونه نظام بازار آزاد از طریق ابزارسازیِ زیست‌پزشکی (Biomedicalization)، معلول را به جای علت می‌نشاند.در این مناسبات، بحران‌های زاییده از ناامنی ساختاری شغل، از بین رفتن شبکه حمایت اجتماعی و سیالیت مفرط جامعه مدرن، از عرصه عمومی و سیاست پاک‌سازی می‌شوند.نظام پزشکی‌سازی با برچسب زدن آسیب‌ها به‌عنوان اختلال فردی، بار مسئولیت یک «زیست‌بوم بیمار» را کاملاً بر دوش «پزشکی‌سازی سوژه» می‌اندازد.این فرآیند دو کارکرد استراتژیک برای بازتولید مناسبات قدرت دارد: نخست، سودآوری بی‌وقفه صنعت داروسازی و روان‌شناسی خودیاری؛ و دوم، خنثی‌سازی هرگونه پتانسیل همبستگی و اعتراض جمعی.بازخوانی علمی تز فیشر یادآوری می‌کند که افسردگی همه‌گیر در عصر حاضر، نه یک نقص جنپیک یا بیوشیمیایی انتزاعی در سطح فرد، بلکه واکنش کاملاً طبیعی آسیب‌شناختی یک موجود اجتماعی به گسست‌های ساختاری عمیق در نظم اقتصادی-اجتماعی موجود است؛ رنجی منطقی که حل آن نه در آزمایشگاه‌های داروسازی، بلکه در اصلاح مناسبات زیست جمعی نهفته است.آنچه خواندید خلاصه‌ای بود از کتاب واقع‌گرایی سرمایه‌دارانه (Capitalist Realism)، نوشته مارک فیشر (Mark Fisher)، فصل سوم با عنوان «واقع‌گرایی سرمایه‌دارانه و شخصی‌سازی رنج روانی»، صفحات ۳۱ تا ۳۸. /فراز@farazdaily