خوانش راهبردی «فردا» از گفت‌وگوی ویدئویی رئیس مجلس / قدرت، مذاکره، اقتصاد، خیابان؛ صورت‌بندی قالیباف از جنگی که تمام نشده 🔹فردا : سخنان تازه محمدباقر قالیباف را اگر صرفاً مجموعه‌ای از خبرها درباره توان موشکی، تنگه هرمز، تفاهم اسلام‌آباد، کالابرگ و اختلافات…🔸این هم‌نشینی «قدرت نظامی» و «قاعده حقوقی» بسیار معنادار است: هدف مطلوب، صرفاً اعمال قدرت بر جغرافیا نیست؛ تبدیل واقعیت قدرت به قاعده سیاسی است. قدرتی که نتواند قاعده بسازد، ناچار است برای حفظ وضعیت مطلوب دائماً هزینه نظامی بپردازد. اما هنگامی که واقعیت میدان به ترتیبات حقوقی و سیاسی تبدیل شود، بخشی از هزینه حفظ آن از دوش قدرت سخت برداشته می‌شود.🔻 از بازدارندگی به «قدرت تنبیه»🔹در سخنان قالیباف، یک سطح بالاتر از بازدارندگی نیز دیده می‌شود.او درباره احتمال تشدید محاصره دریایی می‌گوید: «در صورتی که آنها بخواهند محاصره را تشدید کنند، ما دیگر منتظر نمی‌مانیم... محاصره دریایی را که از بدترین انواع جنگ نظامی است، به‌صورت نظامی پاسخ خواهیم داد.» و سپس همان گزاره مشهور خود را تکرار می‌کند: «اگر دشمن اراده‌اش بر این باشد که ما از خلیج فارس نفتی صادر نکنیم، بدانید که هیچ‌کس از خلیج فارس نفت نخواهد صادر کرد.» در ادبیات بازدارندگی، تفاوت مهمی میان «توان دفاع از خود» و «توان تحمیل هزینه غیرقابل‌قبول به مهاجم» وجود دارد. قالیباف تلاش می‌کند نشان دهد راهبرد ایران صرفاً بر جلوگیری فیزیکی از اقدام آمریکا استوار نیست؛ بلکه بر اجتماعی‌کردن هزینه اقدام آمریکا در سطح منطقه‌ای و حتی اقتصاد جهانی بنا شده است. به عبارت دیگر، پیام این بخش آن است که واشنگتن نباید بتواند هزینه فشار بر صادرات انرژی ایران را «ایرانی» نگه دارد.اگر فشار بر ایران بتواند هزینه انرژی را به محیط پیرامونی و اقتصاد جهانی منتقل کند، محاسبه هزینه ـ فایده طرف مقابل تغییر می‌کند. در چنین الگویی، هرمز فقط یک آبراه نیست؛ مکانیسم توزیع هزینه منازعه است.🔻 میدان برای دیپلماسی؛ دیپلماسی برای تثبیت میدان🔹شاید از منظر علوم سیاسی، مهم‌ترین بخش سخنان قالیباف نه هرمز، بلکه توضیح او درباره تفاهم اسلام‌آباد باشد.زیرا اینجا مسئله بنیادین‌تری مطرح می‌شود: قدرت نظامی دقیقاً برای چه تولید می‌شود؟ قالیباف می‌گوید متن اولیه طرف مقابل ۱۵ ماده داشته و در آن، ایران باید از ظرفیت‌های هسته‌ای و موشکی خود عقب می‌نشست و «مقاومت» نیز موضوعیت خود را از دست می‌داد؛ اما در متن بعدی، طرف مقابل از این مطالبات عقب‌نشینی کرده است.سپس جمله‌ای می‌گوید که می‌توان آن را هسته نظری سخنرانی دانست: «ما با چارچوب مذاکراتی که تنظیم کردیم، آنها را وادار کردیم خواسته‌های به‌حق ما را که در میدان نظامی و در انسجام اجتماعی و خیابان به دست آورده بودیم، به یک سند سیاسی تبدیل کنند.» اینجا نسبت میدان و دیپلماسی دیگر یک دوگانه نیست؛ یک زنجیره تبدیل قدرت است. میدان باید قدرت چانه‌زنی تولید کند؛ قدرت چانه‌زنی باید امتیاز سیاسی ایجاد کند؛ امتیاز سیاسی باید در سند تثبیت شود و سند باید به تعهد قابل اجرا تبدیل شود.به همین دلیل قالیباف بلافاصله می‌گوید: «همان‌قدر که این سند مهم است، اجرای آن هم مهم است.» این جمله در ظاهر ساده است، اما مسئله کلاسیک دیپلماسی میان دشمنان را نشانه می‌رود: مسئله تعهد معتبر.در روابطی که اعتماد تقریباً وجود ندارد، امضای توافق به‌تنهایی رفتار آینده طرف مقابل را تضمین نمی‌کند. بنابراین بازیگری که پس از امضای توافق تمام اهرم‌های خود را واگذار کند، عملاً مکانیسم الزام طرف مقابل به اجرا را از دست داده است.از همین منظر می‌توان اصرار همزمان قالیباف بر «تفاهم اسلام‌آباد» و «رها نکردن اهرم هرمز» را فهمید. این دو گزاره متناقض نیستند؛ در دستگاه فکری او، اهرم باقی‌مانده همان تضمین اجرای سند است.🔻 جنگ اقتصادی؛ وقتی هدف از تحریم دیگر فقط اقتصاد نیست🔸مرحله بعدی سخنان قالیباف از جنس دیگری است.او می‌گوید: «ما اکنون با یک جنگ ترکیبی روبه‌رو هستیم که در آن، محاصره دریایی به معنای جنگ نظامی است، جنگ اقتصادی محور اصلی آنهاست و عملیات روانی پیچیده‌ای نیز به آن ضمیمه شده است.»این تعریف مهم است، زیرا تحریم در اینجا دیگر صرفاً ابزاری برای کاهش درآمد یا رشد اقتصادی ایران تلقی نمی‌شود. در روایت قالیباف، اقتصاد واسطه انتقال منازعه خارجی به جامعه داخلی است.از همین روست که او هدف نهایی جنگ اقتصادی و شناختی را ایجاد «اغتشاش و آشوب» می‌داند و احتمال می‌دهد ترور یا حملات کوتاه نظامی نیز به‌عنوان کاتالیزور این فرایند مورد استفاده قرار گیرد.در این چارچوب، جمله قالیباف درباره افزایش کالابرگ دیگر یک وعده رفاهی منفصل از بحث امنیت ملی نیست.وقتی می‌گوید دولت و مجلس مصمم‌اند اعتبار کالابرگ دهک‌های تحت فشار را افزایش دهند و بعد درباره بنزین تأکید می‌کند «رضایت مردم اصل اول ماست»، عملاً «سیاست اجتماعی» را وارد منطق بازدارندگی می‌کند.🔸اگر هدف دشمن تبدیل فشار اقتصادی به نارضایتی سیاسی باشد، حفظ قدرت خرید فقط سیاست رفاهی نیست؛ بخشی از دفاع ملی است.