🔵 نظام‌های سیاسی با "رنج اجتماعی"، چه می‌کنند؟رنج به مثابه میدان نبرد معنامطالعه‌ی یک جامعه، مستلز

🔵  نظام‌های سیاسی با "رنج اجتماعی"، چه می‌کنند؟رنج به مثابه میدان نبرد معنامطالعه‌ی یک جامعه، مستلزم به رسمیت شناختن "درد" آن جامعه و  مطالعه‌ی آن است. اساسا یکی از ارکان اصلی "به رسمیت شناختن" و "دیدن" دیگری، به رسمیت شناختن و دیدن دردها و رنج‌های او است. از این رو چه در مطالعات اجتماعی و چه در حوزه‌ی مطالعات عدالت و اخلاق، "رنج"، از نکات کانونی است که باید مورد توجه قرار گیرد. ✅ "ایان ویلکینسون" در کتاب "درآمدی جامعه‌شناختی به رنج" تصویری از رنج به عنوان پدیده‌ای ترسیم می‌کند که نه فقط یک تجربه شخصی دردناک، بلکه به عرصه‌ای برای کشمکش "معنا"، "قدرت" و "حقیقت" تبدیل می‌شود. او نشان می‌دهد که رنج به محض آنکه از حوزه خصوصی فرد خارج می‌شود و به عرصه عمومی قدم می‌گذارد، دستخوش فرایندهایی پیچیده می‌شود که می‌توان آنها را با مفاهیمی چون تصرف، مصادره، تغییر معنا، ناپدید کردن، خاموش کردن صدای رنج و مشروعیت‌بخشی توصیف کرد.این جستار به تحلیل این فرایندها می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه نظام‌های قدرت، اعم از دولت‌ها، رسانه‌ها، نهادهای علمی و حتی سازمان‌های بشردوستانه، رنج را از صاحبان اصلی‌اش می‌ربایند، معنای آن را دگرگون می‌سازند و در نهایت آن را به گونه‌ای بازنمایی می‌کنند که نه فقط تهدیدی برای نظم موجود نباشد، بلکه به تقویت همان نظم کمک کند.  هم‌چنین این مقاله نشان می‌دهد که چگونه "رنج" به منبعی برای مشروعیت‌بخشی به قدرت تبدیل می‌شود، به طوری که خشونت و سرکوب با توسل به رنج خود یا دیگران، توجیه و عادی‌سازی می‌گردد.🔻 برای اندیشیدن جامعه‌شناسانه به "رنج"، شرح برخی مفاهیم ضروری است. برخی از مفاهیم در پی می‌آید:❗️اول. مصادره رنجویلکینسون نشان می‌دهد یکی از رنج‌های شخصِ رنج‌دیده آن است که "رنج" را از او می‌ربایند و مصادره‌اش می‌کنند. به این معنا که رنجی که تجربه می‌کند، از اختیارش خارج می‌شود و توسط نهادهای بیرونی، اعم از رسانه، دولت و سایر نهادها، به نفع مشروعیت خود، مصادره می‌گردد. به سخن دیگر، رنج را از راوی اصلی‌اش جدا می‌کنند و آن را در خدمت اهداف خود قرار می‌دهند.✔️ مهمترین مصادیق "مصادره‌ی رنج" عبارت است از:➖ مصادره‌ی رسانه‌ای که در آن، رسانه‌های خبری، "رنج" را به محتوای جذاب تبدیل می‌کنند.  تصاویر کودکان گرسنه یا اجساد جنگ‌زدگان را نه برای ایجاد تغییر ساختاری، بلکه برای جلب مخاطب در فضای مجازی و افزایش فروش آگهی‌های تجاری به کار می‌روند. ویلکینسون این را "گردشگری هرزه‌نمایانه" می‌نامد، جایی که مخاطب به جای همدلی فعال، به تماشاگری لذت‌بخش از فاجعه می‌نشیند.  ➖ مصادره علمی نیز از دیگر مصادیق است که در آن جامعه‌شناسان و پژوهشگران با تبدیل تجربه زیسته رنج به داده‌های آماری، مفاهیم انتزاعی و نظریه‌های دانشگاهی، آن را از درد زنده به موضوع مطالعه تقلیل می‌دهند. ویلکینسون هشدار می‌دهد که این خشونت معرفتی ممکن است بیش از آنکه به رنج‌دیدگان کمک کند، به حرفه محققان اعتبار ببخشد.  ➖ همچنین مصادره‌ی سیاسی که در آن، دولت‌ها و احزاب، رنج شهروندان را به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به سیاست‌های خود تبدیل می‌کنند. برای مثال، یک دولت ممکن است با بزرگنمایی رنج ناشی از تهدید خارجی، اقدامات سرکوبگرانه خود را توجیه کند یا با ابراز همدردی دروغین با قربانیان فقر، از هرگونه اصلاح ساختاری اساسی طفره رود. مصادره‌ی رنج وقتی است که "درد" به مثابه‌ی سرمایه سیاسی و اقتصادی تبدیل می‌شود. مصادره رنج، مفهومی است که ویلکینسون از نقدهای جامعه‌شناختی اقتصاد سیاسی احساسات وام می‌گیرد و آن را گسترش می‌دهد.✅ صورت‌بندی سه‌گانه‌ی مصادره‌ی رنج:➖ الف) اولین نوع، "مصادره‌ی معنای رنج" است.در این نوع، رنج فرد یا گروه، از بافت زیسته‌ی خود خارج می‌شود و معنایی "از بیرون" به آن تحمیل می‌گردد. رنج‌دیده، دیگر صاحب معنای رنج خود نیست؛ بلکه نهادهایی مانند پزشکی، روان‌شناسی، حقوق، دین یا سیاست، معنای مورد نظر خود را بر رنج او تحمیل می‌کنند. رنج، به‌جای آن‌که "تجربه‌ای زیست‌شده" باشد، به "موردی" برای تشخیص، قضاوت، توجیه یا سرزنش تبدیل می‌شود.  نظام‌های سیاسی، رنج را به منزله‌ی دال شناور، از معنای خود تهی می‌کنند، سپس، معنای مورد نظرشان را به آن تحمیل می‌کنند، تا در نهایت، با مصادره‌ی معنای رنج، مشروعیت خود را تامین نمایند.ویلکینسون با استناد به جامعه‌شناسی فرهنگی وبر و دورکیم نشان می‌دهد که معنای رنج هرگز طبیعی یا خودآشکار نیست، بلکه همیشه در بستر گفتمان‌های فرهنگی و ایدئولوژیک ساخته می‌شود. با تغییر معنا، رنجی که می‌توانست به منزله اعتراضی علیه بی‌عدالتی باشد، به معنایی قابل قبول و حتی مشروع برای نظم موجود تبدیل می‌شود.ادامه دارد.....🖋 علی زمانیان، ۱۲ شهریور  ۱۴۰۵@kherade_montaghed