از سورنا تا هرمز؛ چگونه قدرت ضعیف‌تر قواعد جنگ را عوض می‌کند؟در سال ۵۳ پیش از میلاد، مارکوس لیکینیوس کراسوس، یکی از ثروتمندترین و قدرتمندترین مردان روم، از فرات گذشت تا امپراتوری اشکانی را به زانو درآورد. او عضو اتحاد سه‌نفره‌ای بود که همراه با ژولیوس سزار و پومپه عملاً سیاست روم را در دست داشت. ثروت فراوان داشت، نفوذ سیاسی داشت و فرماندهی چندین لژیون را نیز بر عهده گرفته بود. چیزی که نداشت، افتخار نظامی هم‌سنگ فتوحات سزار و پومپه بود.چیزی که جاه طلبی سیاسی‌اش را ارضا می‌کرد یک فتح بود. حمله به قلمرو پارت‌ها قرار بود این کمبود را جبران کند. کراسوس تصور می‌کرد با ارتشی منظم، سنگین و آزموده وارد سرزمینی می‌شود که در برابر قدرت سازمان‌یافته روم تاب مقاومت نخواهد داشت. برای او، جنگ بیش از آنکه مسئله شناخت دشمن باشد، فرصتی برای نمایش برتری روم بود، آن هم به رقیب قدیمی اما ضعیف‌تر: اشکانیان.اما در دشت‌های نزدیک شهر کاره، امروز حران در جنوب ترکیه، چیزی رخ داد که نه‌فقط یک ارتش رومی، بلکه تصور رومیان از قدرت خودشان را درهم شکست.فرمانده سپاه اشکانی سورنا بود، اشراف‌زاده‌ای جوان و فرماندهی که برخلاف کراسوس، دقیقاً می‌دانست در چه زمینی و با چه شیوه‌ای باید بجنگد. سپاه او از نظر تعداد به‌مراتب کوچک‌تر از نیروی روم بود، اما برای نبردی که در پیش داشت ساخته شده بود. تیراندازان سواره اشکانی با سرعت نزدیک می‌شدند، تیر می‌انداختند و پیش از آنکه لژیونرهای رومی بتوانند به آنان برسند، عقب می‌نشستند. سواران سنگین‌اسلحه نیز منتظر می‌ماندند تا صفوف رومیان از هم باز شود و سپس حمله می‌کردند.ارتش روم برای نبرد نزدیک، آرایش منظم و پیشروی سنگین طراحی شده بود. اما اشکانیان اصلاً حاضر نبودند به شیوه روم بجنگند. آنان وارد نبردی نمی‌شدند که در آن قدرت لژیون‌ها تعیین‌کننده باشد. به جای شکستن صفوف روم در یک برخورد مستقیم، آن صفوف را به‌تدریج فرسوده کردند.سپاه کراسوس و سپاه سورنا، در واقع دو تصور کاملاً متفاوت از جنگ را نمایندگی می‌کردند. کراسوس حدود هفت لژیون، یعنی چیزی نزدیک به سی تا چهل هزار سرباز، در اختیار داشت که هسته اصلی آن را پیاده‌نظام سنگین رومی تشکیل می‌داد: سربازانی مجهز به سپرهای بزرگ، زره، نیزه و شمشیر که قدرتشان در حفظ صف، پیشروی منظم و درگیری نزدیک بود. ارتش روم اساساً برای این ساخته شده بود که به دشمن نزدیک شود، او را در یک نبرد رو‌در‌رو درگیر کند و با انضباط و فشار سنگین صفوفش را بشکند. در مقابل، سورنا سپاهی بسیار کوچک‌تر، احتمالاً در حدود ده هزار نفر، داشت که تقریباً تماماً سواره بود: حدود هزار سوار سنگین‌زره، یا کاتافراکت، و چند هزار تیرانداز چابک سواره. نقطه قوت آنان نه ایستادن در برابر لژیون‌ها، بلکه دقیقاً نایستادن بود؛ نزدیک می‌شدند، تیر می‌انداختند، پیش از رسیدن رومیان عقب می‌کشیدند و دوباره از جهتی دیگر ظاهر می‌شدند. وقتی بخشی از سپاه روم برای تعقیب از آرایش خود جدا می‌شد، سواران سنگین اشکانی به آن یورش می‌بردند. بنابراین در کاره، یک ارتش بزرگ، سنگین و فوق‌العاده منظم در برابر ارتشی کوچک‌تر، سریع، پراکنده و متحرک قرار گرفته بود. سورنا برای پیروزی لازم نبود لژیون‌های روم را در نبردی کلاسیک شکست دهد؛ کافی بود اجازه ندهد رومیان اصلاً جنگی را که برایش ساخته شده بودند، آغاز کنند.کراسوس گمان می‌کرد ذخیره تیر اشکانیان سرانجام پایان می‌یابد. اما در پشت خطوط سورنا، شترهایی قرار داشتند که تیر و تجهیزات تازه حمل می‌کردند. باران تیر متوقف نشد. لژیونرهای رومی نه می‌توانستند دشمن را به نبرد نزدیک بکشانند، نه می‌توانستند عقب‌نشینی منظمی انجام دهند و نه حتی می‌دانستند این جنگ فرسایشی تا چه زمانی ادامه خواهد یافت.قدرت اصلی روم، یعنی نظم، تراکم و انضباط لژیونی، در آن میدان خاص به ضعف تبدیل شد. سربازانی که در نبرد نزدیک تقریباً شکست‌ناپذیر بودند، به هدف‌هایی سنگین و کم‌تحرک در برابر سواره‌نظامی تبدیل شدند که دائماً ظاهر می‌شد، ضربه می‌زد و ناپدید می‌شد.کراسوس در کاره فقط یک نبرد را نباخت. او این تصور را باخت که برتری عمومی روم در قدرت، ثروت و سازمان نظامی برای پیروزی در هر میدان و در برابر هر دشمنی کافی است.کراسوس پس از شکست سنگین در کاره، همراه با باقی‌مانده سپاهش به سوی حران عقب نشست. سورنا، فرمانده اشکانی، او را به مذاکره دعوت کرد و ظاهراً وعده داد درباره خروج امن رومیان گفت‌وگو کند. کراسوس ابتدا تردید داشت، اما سربازان خسته و وحشت‌زده‌اش او را تحت فشار گذاشتند که مذاکره را بپذیرد. در جریان دیدار، میان همراهان دو طرف بر سر نحوه حرکت و سوار شدن کراسوس بر اسبی که اشکانیان برای او آورده بودند درگیری پیش آمد. در آشوبی که ایجاد شد، کراسوس و چند تن از همراهانش کشته شدند.