👆👆👆محراب چینلی مسجدبرخی از قالی‌های سجاده‌ای که در سده‌های ۱۸ و ۱۹ م/۱۲ و ۱۳ق در نواحی مختلف آنات

👆👆👆محراب چینلی مسجدبرخی از قالی‌های سجاده‌ای که در سده‌های ۱۸ و ۱۹ م/۱۲ و ۱۳ق در نواحی مختلف آناتولی بافته شده‌اند، دارای طاق محرابی با ساختاری پلکانی هستند. این الگوی پلکانی را می‌توان یکی از ویژگی‌های قابل‌توجه قالی‌های محرابی آناتولی دانست؛ درحالی‌که در نمونه‌های ایرانی و هندی هم دوره با این آثار، طاق محراب معمولاً به‌صورت بند اسلیمی ساده یا مضرس اجرا می‌شود.همیشه برایم این پرسش مطرح بود که عثمانی‌ها چگونه از قوس‌های ساده و متعارف به چنین فرم پلکانی‌ای در طاق محراب رسیدند. امروز، با دیدن محراب زیبای مسجد چینلی (Cinili Mosque) در استانبول، شاید بتوان سرنخ این تحول را در معماری و هنر کاشی‌کاری عثمانی جست‌وجو کرد.این مسجد در میانه سده ۱۷ م/۱۱ ق، به حمایت کوسم سلطان (Kösem Sultan)، مشهور به ماه‌پیکر سلطان، در استانبول ساخته شد. محراب آن را می‌توان یکی از نمونه‌های شاخص هنر عثمانی دانست؛ محرابی که تزیینات و برخی نقوش آن، اشتراکات قابل‌توجهی با هنر ایرانی دارد. بااین‌حال، آنچه بیش از همه توجه مرا جلب می‌کند، فرم پلکانی طاق محراب است؛ فرمی که می‌توان آن را از نمونه‌های شاخص معماری و تزیینی مؤثر بر شکل‌گیری الگوی طاق محراب پلکانی در قالی‌های محرابی آناتولی در دوره‌های بعد دانست.نمونه‌ای از این ساختار را می‌توان در سجاده‌ای متعلق به سده ۱۹ م/۱۳ ق، بافت مُجور (Mücür)، مشاهده کرد که امروزه در موزه متروپولیتن نیویورک نگهداری می‌شود. فرم پلکانی طاق محراب در این سجاده، شباهت قابل‌توجهی با ساختار محراب مسجد چینلی دارد و می‌تواند در بررسی روند شکل‌گیری و تداوم این الگو در قالی‌های محرابی آناتولی مورد توجه قرار گیرد.پ.ن: بنا بر نوشته‌های ویکی پدیا، از جمله موقوفات‌ این مسجد، بویوک والده‌خان/ The Büyük Valide Han به معنای «کاروانسرای بزرگ مادر سلطان» است. بنا بر یادداشت‌های سیسیل ادواردز این سرا یکی از مقاصد صادراتی تجار تبریز برای ارسال فرش‌های ایرانی به اروپا در سده ۱۹م/۱۳ق بوده است.@farsh_nevesht