📍نویسنده در برابر نقد؛ تسلیم یا گفت‌وگو؟✍️ #مصطفی_سلیمانی ▪️پرسش:مرز بین «پذیرفتن نقد» و «حفظ صدای شخصی نویسنده» کجاست؟ نویسنده در بازنویسی باید به چه نشانه‌هایی توجه کند تا بفهمد چه چیزی را تغییر دهد و چه چیزی را حفظ کند؟#زهرا_اسدی🔻پاسخ:این سؤال، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های مسیر نویسندگیه. هر نویسنده‌ای بالاخره به جایی می‌رسه که متنش رو به دیگران می‌ده و با نظرهای مختلف روبه‌رو می‌شه؛ یکی می‌گه این قسمت رو بیشتر توضیح بده، یکی می‌گه حذفش کن، یکی می‌گه پایانش خوب نیست، یکی می‌گه باید فلان بخش رو اضافه کنی. اینجا سؤال اصلی اینه که نویسنده چطور انتخاب کنه.اول از همه باید بدونیم که هیچ نقدی وحی منزل نیست؛ حتی نقد یک نویسنده یا منتقد حرفه‌ای. نقد، یک «پیشنهاد برای دیدن متن از یک زاویه‌ی دیگر»ه، نه نسخه‌ای که نویسنده مجبور باشه مو به مو اجراش کنه. منتقد یک خواننده‌ی جدیه که تجربه و نگاه خودش رو با نویسنده در میون می‌ذاره، اما در نهایت این نویسنده‌ست که باید بدونه دنبال ساختن چه روایتی بوده.به نظرم قبل از هر بازنویسی، نویسنده باید از خودش بپرسه: «من در این متن دقیقاً می‌خوام چه چیزی رو منتقل کنم؟»اگر هدف روشن باشه، تشخیص نقدها خیلی راحت‌تر می‌شه.مثلاً اگر هدف یک روایت، نشان دادن حس فقدان بعد از رفتن یک عزیزه، قرار نیست نویسنده همه‌ی اطلاعات مربوط به زندگی آن فرد، گذشته‌اش، بیماری‌ها، روابط خانوادگی و جزئیات مختلف رو فقط برای جواب دادن به کنجکاوی احتمالی خواننده وارد متن کنه. هر چیزی باید به هسته‌ی اصلی روایت کمک کنه. گاهی یک جزئیات کوچک، بیشتر از چند صفحه توضیح اثر می‌گذاره.روایت قرار نیست جواب همه‌ی سؤال‌های خواننده رو بده. بعضی وقت‌ها یک سؤال بی‌جواب، باعث می‌شه متن در ذهن مخاطب ادامه پیدا کنه. ما در زندگی واقعی هم همه‌چیز رو نمی‌دونیم و همین ندانستن، بخشی از تجربه‌ی انسانی ماست.درباره‌ی کلیشه هم باید دقت کنیم. منظور از دور شدن از کلیشه این نیست که چون یک اتفاق در زندگی واقعی قبلاً برای دیگران هم اتفاق افتاده، پس نباید درباره‌اش نوشت. بیشتر تجربه‌های انسانی مشترکن؛ سوگ، عشق، جدایی، ترس، امید و دلتنگی. مسئله این نیست که «چه اتفاقی» افتاده، مسئله اینه که «تو چطور دیدیش و چطور روایتش کردی».ممکنه هزار نفر بنویسن: «بعد از رفتنش خیلی دلم گرفت.» این جمله شاید کاملاً واقعی باشه، اما چون بارها شنیده شده، قدرت چندانی برای غافلگیر کردن خواننده نداره. اما وقتی نویسنده می‌نویسه: «سماور برای اولین بار نجوشید» یا «کشویی که همیشه سهم من بود، خالی مانده بود»، یک تجربه‌ی شخصی تبدیل به یک تصویر قابل لمس برای همه می‌شه.گاهی زندگی واقعاً اتفاق‌هایی داره که از داستان هم عجیب‌تره. وظیفه‌ی نویسنده این نیست که برای باورپذیر شدن، از واقعیت کم کنه. وظیفه‌اش اینه که واقعیت رو دقیق‌تر و درست‌تر نشان بده. جزئیات واقعی و شخصی، باعث اعتماد خواننده می‌شن.اما از طرف دیگر، نویسنده هم باید بپذیره که خواننده تجربه و نگاه خودش رو داره. ممکنه چیزی که برای نویسنده کاملاً روشنه، روی کاغذ برای مخاطب منتقل نشده باشه. اگر چند خواننده‌ی جدی روی یک نقطه‌ی مشترک مکث می‌کنن، بهتره نویسنده دوباره اون بخش رو بررسی کنه.برای تشخیص اینکه کدام نقد رو اجرا کنیم و کدام رو نه، یک معیار ساده وجود داره:آیا این پیشنهاد، متن من رو به چیزی که می‌خواستم بگم نزدیک‌تر می‌کنه یا نه؟اگر پاسخ مثبته، باید جدی گرفته بشه. اگر فقط باعث می‌شه متن شبیه سلیقه‌ی شخص دیگری بشه و از هدف اصلی دور بشه، لازم نیست اجرا بشه.مثلاً اگر کسی پیشنهاد می‌ده یک بخش رو طولانی‌تر کن، اما نویسنده می‌بینه این طولانی شدن باعث از بین رفتن ضربه‌ی اصلی روایت می‌شه، می‌تونه آن پیشنهاد رو نپذیره. اما اگر چند نفر می‌گن «اینجا ارتباط نگرفتیم» یا «این قسمت برای ما مبهم بود»، شاید لازم باشه نویسنده بررسی کنه که آیا چیزی که در ذهنش واضح بوده، توانسته روی کاغذ هم منتقل بشه یا نه.نویسنده‌ی خوب نه کسیه که همه‌ی نقدها رو اجرا می‌کنه و نه کسی که هیچ نقدی رو نمی‌پذیره. نویسنده‌ی خوب کسیه که گوش می‌ده، فکر می‌کنه و انتخاب می‌کنه.بازنویسی یعنی متن رو تبدیل نکنیم به چیزی که دیگران می‌خوان؛ بلکه کمک کنیم چیزی که خودمان می‌خواستیم بگوییم، واضح‌تر، عمیق‌تر و اثرگذارتر شنیده شود. صدای شخصی نویسنده باید حفظ شود، اما این صدا گاهی برای شنیده شدن، به بازنگری و صیقل خوردن نیاز دارد.☘❤️ https://t.me/anjoman_moozh