📍وقتی درمانگر هم فرو می‌ریزد(آیا دانش روان‌شناسی می‌تواند انسان را از تراژدی‌های زندگی نجات دهد؟)✍️ #مصطفی_سلیمانی🔻 خبر خودکشی فرزند اروین یالوم، برای بسیاری تنها یک خبر اندوه‌بار نبود؛ بلکه شکسته شدن یک تصور ریشه‌دار بود. در ذهن بسیاری از ما، روان‌شناس کسی است که پیچ‌وخم ذهن انسان را بهتر از دیگران می‌شناسد؛ پس باید بتواند از خودش و خانواده‌اش در برابر رنج‌های بزرگ محافظت کند. وقتی چنین اتفاقی برای خانواده‌ی یکی از شناخته‌شده‌ترین روان‌درمانگران جهان رخ می‌دهد، نخستین پرسش این است: «پس این همه دانش چه شد؟» ما گاهی علم را با جادو اشتباه می‌گیریم؛ گمان می‌کنیم شناخت، مساوی با کنترل است، در حالی که این دو، هرگز مترادف نبوده‌اند.◼ خود یالوم سال‌ها پیش به این سوءبرداشت پاسخ داده بود. او در کتاب هنر درمان می‌نویسد:«برای هر انسانی مقدر شده که نه فقط نشاط زندگی، که تاریکی‌های ناگزیرش را نیز تجربه کند: بیداری از خواب و خیال، پیری، بیماری، انزوا، فقدان، بی‌معنایی، انتخاب‌های رنج‌آور و مرگ را؛ و این مهم، درمانگر و بیمار نمی‌شناسد.»ــ اروین یالوم، هنر درمان؛ ترجمهٔ سپیده حبیب، نشر قطره.این جمله، شاید مهم‌ترین اصل روان‌درمانی اگزیستانسیال را در خود دارد: درمانگر، پیش از آنکه متخصص باشد، انسان است. او در همان جهانی زندگی می‌کند که بیمار زندگی می‌کند؛ با همان اضطراب‌ها، همان فقدان‌ها و همان ناتوانی در برابر بخشی از واقعیت.◼ روان‌شناسی معاصر نیز دقیقاً همین را تأیید می‌کند. امروز تقریباً میان پژوهشگران توافق وجود دارد که خودکشی، یک علت واحد ندارد. نه می‌توان آن را تنها به افسردگی نسبت داد، نه به تربیت خانوادگی، نه به ضعف ایمان، نه به یک شکست عاطفی و نه حتی به ژنتیک. نظریه‌های جدید، از «الگوی زیستی ـ روانی ـ اجتماعی» سخن می‌گویند؛ الگویی که نشان می‌دهد خودکشی حاصل برهم‌کنش ده‌ها عامل است؛ از آسیب‌پذیری‌های ژنتیکی و تغییرات شیمیایی مغز گرفته تا تجربه‌های کودکی، ویژگی‌های شخصیتی، احساس درماندگی، انزوای اجتماعی، بحران‌های زندگی و دسترسی به حمایت‌های روانی.◼ افزون بر این، پژوهش‌ها نشان داده‌اند بسیاری از افرادی که افکار خودکشی دارند، رنج خود را پنهان می‌کنند. آنها گاه سال‌ها عملکردی طبیعی دارند، کار می‌کنند، لبخند می‌زنند و حتی برای آینده برنامه می‌ریزند، در حالی که در درون، با ناامیدی عمیقی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. به همین دلیل، متخصصان سلامت روان نیز بارها تأکید کرده‌اند که پیش‌بینی قطعی خودکشی تقریباً ناممکن است. روان‌شناس می‌تواند احتمال خطر را ارزیابی کند، عوامل خطر را کاهش دهد و درمان را پیش ببرد، اما هیچ ابزار علمی وجود ندارد که بتواند با قطعیت از وقوع چنین رخدادی جلوگیری کند.◼ آنچه در چنین لحظاتی فرو می‌ریزد، در حقیقت علم نیست؛ تصویر اسطوره‌ای ما از علم است. ما دوست داریم باور کنیم که برای هر رنجی نسخه‌ای قطعی وجود دارد و هر متخصصی باید زندگی شخصی بی‌نقصی داشته باشد. همین نگاه را درباره‌ی پزشکان، مشاوران خانواده و حتی استادان اخلاق نیز داریم. اما تخصص، مصونیت نمی‌آورد. همان‌گونه که متخصص قلب ممکن است دچار سکته شود یا متخصص سرطان به سرطان مبتلا شود، روان‌شناس نیز از سوگ، افسردگی یا فقدان عزیزانش در امان نیست. دانستن، احتمال خطا را کمتر می‌کند؛ اما هرگز سرنوشت انسان را لغو نمی‌کند.◼ شاید یکی از زیباترین ویژگی‌های آثار یالوم همین باشد که هرگز از جایگاه یک دانای مطلق سخن نمی‌گوید. او بارها نوشته است که درمانگر نباید پشت نقاب اقتدار پنهان شود. رابطه‌ی درمانی، زمانی اصیل می‌شود که درمانگر نیز انسان بودن خود را فراموش نکند. یالوم هیچ‌گاه وعده‌ی حذف رنج را نداد؛ او تنها می‌کوشید به انسان‌ها بیاموزد چگونه در جهانی که رنج، فقدان و مرگ بخشی از آن است، معنای زندگی را گم نکنند.◼ شاید مهم‌ترین درسی که این حادثه به ما می‌دهد، نه درباره‌ی یالوم، بلکه درباره‌ی خود ما باشد. اگر از علم انتظار معجزه داشته باشیم، با نخستین شکست، از آن رویگردان خواهیم شد. اما اگر علم را همان‌گونه که هست بشناسیم؛ یعنی تلاشی صادقانه برای فهم بهتر انسان، آنگاه خواهیم پذیرفت که روان‌شناسی قرار نیست رنج را از جهان حذف کند، بلکه می‌خواهد انسان را برای رویارویی آگاهانه‌تر با آن آماده سازد. بلوغ، از جایی آغاز می‌شود که قهرمانان خود را از آسمان پایین بیاوریم و به چشم انسان به آنان نگاه کنیم؛ انسان‌هایی که می‌آموزند، آموزش می‌دهند، عشق می‌ورزند، سوگوار می‌شوند و گاه، مانند همه‌ی ما، در برابر سهمگین‌ترین تراژدی‌های زندگی زانو می‌زنند.#اتاق_درمان ۱۳❤️☘ https://t.me/filsofak