در دنیای سیاست امروز، وعده‌های اقتصادی فوری مثل بارانی از پول و مزایا، همیشه جذاب‌ترین ابزار برای جل

در دنیای سیاست امروز، وعده‌های اقتصادی فوری مثل بارانی از پول و مزایا، همیشه جذاب‌ترین ابزار برای جلب قلب رأی‌دهندگان است. تصور کنید: یک رهبر بلندپرواز، با صدای رسا، از توزیع مستقیم ثروت حرف می‌زند – نه از جیب خزانه عمومی، بلکه از “دشمنان خارجی” یا منابع جادویی اقتصاد. این‌گونه وعده‌ها، مثل یک نمایش آتش‌بازی، هیجان ایجاد می‌کنند، اما اغلب ریشه در واقعیت ندارند و فقط برای یک هدف می‌درخشند: پیروزی در انتخابات. حالا بیایید نگاهی بیندازیم به یکی از تازه‌ترین نمونه‌ها از آن سوی اقیانوس، و آن را با الگوهای آشنا در ایران مقایسه کنیم.اخیراً، در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۵، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در یک پست جنجالی در شبکه‌های اجتماعی، وعده داد که تا اواسط سال ۲۰۲۶، هر آمریکایی (به جز افراد پردرآمد) مبلغ ۲۰۰۰ دلاری به عنوان “سود تعرفه‌ای” (tariff dividend) دریافت کند. او این را “هدیه تعرفه” نامید و ادعا کرد که درآمد هنگفت از تعرفه‌های وضع‌شده بر واردات خارجی – که به گفته‌اش، آمریکا را به ثروتمندترین و محترم‌ترین کشور جهان تبدیل کرده – مبنای این پرداخت‌هاست. ترامپ با لحنی پرطمطراق نوشت: “کسانی که مخالف تعرفه‌ها هستند، احمق‌اند! ما تریلیون‌ها دلار جمع کرده‌ایم و حالا وقت پرداخت بدهی‌های عظیم‌مان است، در حالی که سرمایه‌گذاری رکوردشکنی در کارخانه‌ها داریم.” این اعلامیه، مثل بمب خبری، در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی ترکید و بحث‌های داغی درباره “چک‌های محرکه جدید” به راه انداخت. اما منتقدان سریع واکنش نشان دادند: هزینه سالانه این طرح می‌تواند به ۶۰۰ میلیارد دلار برسد، در حالی که درآمد تعرفه‌ها در سال مالی ۲۰۲۵ فقط حدود ۱۹۵ میلیارد دلار بوده – دو برابر بیشتر از آنچه جمع‌آوری شده! علاوه بر این، چنین پرداختی نیاز به تصویب کنگره دارد، و خزانه‌دار آمریکا، اسکات بسنت، بلافاصله گفت که تمرکز اصلی روی کاهش بدهی ملی ۳۸ تریلیون دلاری است، نه توزیع چک‌های پاپوشی.حالا، چرا ترامپ دقیقاً در این لحظه – درست یک سال قبل از انتخابات میان‌دوره‌ای – این کارت را رو می‌کند؟ انتخابات مجلس نمایندگان آمریکا (و ۳۵ کرسی سنا) در ۳ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود، و این وعده، مثل یک تیر مستقیم به هدف است: جلب حمایت طبقه متوسط و کارگر، که از تورم و هزینه‌های زندگی خسته‌اند. ترامپ، استاد پوپولیسم اقتصادی، می‌داند که چنین وعده‌هایی – شبیه چک‌های محرکه دوران کووید – رأی‌ها را مثل آهن‌ربا جذب می‌کنند. هدف؟ حفظ اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره، تا سیاست‌هایش بدون مانع پیش برود. بدون این پیروزی، تعرفه‌ها و دیگر برنامه‌هایش در خطر خواهند بود. این نه یک سیاست پایدار، بلکه یک ترفند انتخاباتی است: بذل و بخشش موقت برای بردن صندلی‌های کلیدی.این الگو، متأسفانه، در ایران هم تکراری و غم‌انگیز است. یادتان هست وعده‌های پرزرق‌وبرق دم انتخابات – از یارانه‌های نقدی فوری، تخفیف‌های مسکن، یا حتی “بخشش” بدهی‌های بانکی برای اقشار ضعیف؟ مثلاً در انتخابات ریاست‌جمهوری یا مجلس، کاندیداها و حامیان‌شان ناگهان از “هدایای انتخاباتی” حرف می‌زنند: پرداخت مستقیم پول به خانوارها، افزایش حقوق بازنشستگان بدون پشتوانه بودجه‌ای، یا وعده‌های تورم‌صفرکننده که بعد از رأی‌گیری، مثل حباب می‌ترکند. این‌ها هم مثل “airdrop تعرفه‌ای” ترامپ، ابزار پوپولیستی برای خرید رأی هستند – نه برنامه‌های بلندمدت، بلکه بذل‌های لحظه‌ای برای جلب توجه. تفاوت؟ در ایران، این وعده‌ها اغلب با شعارهای ایدئولوژیک آمیخته می‌شوند، در حالی که ترامپ آن را با ناسیونالیسم اقتصادی (آمریکا اول!) می‌پیچد. اما نتیجه یکی است: بدهی‌های انباشته، تورم پنهان، و رأی‌دهندگانی که بعد از انتخابات، با واقعیت تلخ روبرو می‌شوند.در نهایت، این نمایش‌های پوپولیستی، چه در کاخ سفید و چه در صحن‌های تهران، یادآوری می‌کنند که سیاست واقعی فراتر از چک‌های کاغذی است. رأی‌دهندگان باید به جای هیجان لحظه، به پایداری وعده‌ها بنگرند. ترامپ با ۲۰۰۰ دلارش شاید صندلی‌های کنگره را ببرد، اما آیا آمریکا را واقعاً ثروتمندتر می‌کند؟ یا فقط یک چرخه جدید از بدهی و وعده‌های توخالی می‌سازد؟ زمان، قاضی نهایی است – و تاریخ، پر از چنین داستان‌هایی.🆓 @freemarketeconomy