در ایران پس از انقلاب، پس از جنگ داخلیِ سال‌های نخست و کنارزدن رقبا بلوک قدرتی شکل گرفت در ظاهر هماه

در ایران پس از انقلاب، پس از جنگ داخلیِ سال‌های نخست و کنارزدن رقبا بلوک قدرتی شکل گرفت در ظاهر هماهنگ و یکپارچه. اما در این بلوک قدرت نیز اختلافات و جناح‌بندی‌هایی وجود داشت، هر گروه کنترل نهادی خاص را در اختیار گرفت و شبکه پیچیده و خاصی شکل گرفت. کارکردها و پیامدهای این وضعیت چه بود؟ این تفاوت‌ و اختلافِ «کنترل‌شده» تصویری از تکثر ایجاد می‌کرد و مانع از راه یابی و سهیم شدن دیگر بخش‌ها و گروه‌های جامعه در قدرت می‌شد. مشکل اما آنجا بود که حدود وظایف و مسئولیت‌های این نهادها معلوم نبود و به ابهام و آشفتگی بسیاری دامن زد که در آن معلوم نبود تصمیمات چگونه اتخاذ می‌شوند و چه کسی مسئول است؟ نزاع دائمی این گروه‌ها بر سر تفسیر وضعیت، بررسی نسبت هر اتفاق و وضعیت جدید با خود انقلاب، که در بستری از شعارزدگی ایدئولوژیک و توقعات بالا انجام می‌گرفت، نفس تصمیم‌گیری را به بحرانی اساسی بدل کرد. «بحران تصمیم گیری» ناظر بود بر نامعلومی اینکه چه کسی باید تصمیم بگیرد، طی چه فرایندی و با چه میزان از مسئولیت پذیری؟ و اختلافات میان گروه‌ها را چگونه باید مدیریت کرد؟ روش‌ها و طرق مشخصی برای حل این اختلافات وجود نداشت. این وضعیت متفاوت است با اختلافات متعارف میان احزاب سیاسی که در یک ساختار سیاسی عام بر سر کسب قدرت مبارزه می‌کنند. در فقدان چنین سازوکاهای نهادی و برای حل اختلافات دو راهکار عمده در پیش گرفته شده است، یکی خلق مداوم نهادهای جدید در امتداد نهادهای دیگر و دیگری نوعی تمرکز قدرت واقعی در بالاترین سطح. تورم نهادی در ایران، با هزاران شورا و سازمان فقط بر لایه‌های بوروکراتیک اضافه کرده بی آنکه مشکلی حل کند. اما سازوکار دوم: وقتی گروه‌ها نتوانند به هماهنگی برسند و سازوکار نهادی و قانونی مشخصی در کار نباشد ناچار باید به مراتب بالاتر رجوع کرد، یا به نهادی که فصل الخطاب باشد و پایانی باشد بر این بحث‌های بسیار. نتیجه تمرکز بیشتر قدرت است در بالاترین حلقه سلسله مراتب. بنابراین این آرایش ساختاری با تناقضی اساسی روبرو است. تفاوت‌ها و اختلافات جناحی، در نبود مسیرهای قانونی روشن و معلوم برای حل اختلافات، نه به تکثر قدرت که به تجمیع و تمرکز آن منجر می‌شوند. با این وصف در آن مقاطعی که اختلافات جناحی سرباز می‌زند بیشتر از همیشه باید انتظار تمرکز قدرت داشت تا مگر پایانی باشد برای اختلافاتی که راه دیگری برای فرونشاندن‌شان نیست. محمد هدایتیhttps://t.me/fusionofhorizons/977