«سَخُن چون برابر شود با خِرَدروانِ سَراینده رامِش بَرَد»#دکترایرج‌رضایی دانای توس این بیت را در آغاز داستان سیاوش، همچون پیش‌درآمدی، در کنار ابیاتی دیگر آورده است. استادِ انوشه‌یاد جلال خالقی مطلق در یادداشت‌های خود بر شاهنامه، آن را چنین شرح کرده‌اند:«چون سخن موافق و سازگار با خرد باشد، روان سرایندهٔ آن شاد می‌گردد؛ چون پس از مرگ او هر کس سخن او را بخواند لذت می‌برد و بر روان گوینده درود می‌فرستد.»این شرح، موجّه و پذیرفتنی می‌نماید و با کارکرد و ارج و جایگاه «خرد» در شاهنامه نیز سازگار به نظر می‌رسد؛ همان خردی که فردوسی در دیباچهٔ شاهنامه درباره‌اش می‌فرماید:«خرد رهنمای و خرد دلگشایخرد دست گیرد به هر دو سرای»با این همه، به گمانم این گزارش خالی از اندکی تکلف نیست. شاید اگر بیت را این‌گونه بخوانیم و معنا کنیم، به مقصود فردوسی نزدیک‌تر شویم:هرگاه سخنِ سخته و سنجیده، سخنی که با خرد سازگار است، از زبانِ گوینده‌ای خردمند جاری شود، نخستین و بزرگ‌ترین بهره‌اش در همین جهان به خودِ گوینده می‌رسد؛ چراکه روانِ او از گفتنِ چنین سخنی به «رامش» می‌رسد.آن‌کس که با روشن‌بینی و آگاهی و دانایی سخن می‌گوید، پیش از آنکه دیگران را بهره‌مند کند، خویشتن را از بهجت و شادی و سُرورِ درونی بهره‌مند می‌سازد؛ و این، پاداشی اندک و کم‌بها نیست. اما شاید بتوان یک گام فراتر رفت: این رامش تنها نصیبِ گوینده و سراینده نیست. سخنِ برابر با خرد، اگر به گوشِ نیوشنده‌ای خردپذیر برسد، جانِ او را نیز به رامش می‌آورد. سخنِ نیک و سنجیده، میان گوینده و شنونده پلی می‌زند که از صافی خرد می‌گذرد و به آرامش و شادیِ جان می‌رسد. از این منظر، شاید بتوان گفت رامشِ روان در این بیت، هم پاداشِ گفتنِ سخنِ خردمندانه است و هم ثمرهٔ شنیدنِ آن. در مقابل، سخنِ لاف و گزاف و پریشان و دور از خرد، نه تنها خاطرِ نیوشنده را می‌آزارد، که پیش از آن می‌تواند مایهٔ تشویش و آشفتگیِ خاطرِ خودِ گوینده شود.🌸🌸‌‌‌‌‌‌‌‌Ｃ᭄𝄞 @GaleryeTasavireAdabi♡჻ᭂ࿐✰⊰━━━━─