عزا بر خود کنید!‌‏به نظر میرسد عشق و علاقه به امام حسین تاثیر چندانی در رفتارهای اجتماعی مردم ما ندا

عزا بر خود کنید!‌‏به نظر میرسد عشق و علاقه به امام حسین تاثیر چندانی در رفتارهای اجتماعی مردم ما نداردیعنی به قول معروف به حسینیه میروند و سینه‌زنی و عزاداریشان را میکنند ولی بیرون که می‌آیند بعضاً خلاف روش و منش امام حسین عمل می کنندآیا این امر، معلول نادرست بودن روشهای عزاداری ماست یا علل فرهنگی دیگری دارد و چگونه میشود آن را از میان برداشت؟‏‌سوال عمیقی استمن این مسئله را در سطح کلّی تر مطرح می کنمآداب دینی، به طور کلی آنچه که بنام آداب دینی نامیده می شودعزاداری برای امام حسین و روضه خوانی و غیره که از آداب مستحب استدر حالی که خود نماز را میتوانیم مثال بزنیم؛ عین این وضع در مورد نماز هم هست، فرد نماز واجبش را میخواند، گاهی به نماز جماعت هم میخواند ولی می‌بینیم زندگی او همان زندگی است؛ مشی او همان مشی استظاهراً نماز خواندنش تاثیری در رفتارش نداشته است؛ منکرات را متاسفانه باز هم عمل می کند، به‌آسانی دروغ میگوید و به‌آسانی غیبت میکند، ولی این عادت را هم دارد که نمازش را حتماً بخواندهیچ وقت نمیگوییم که خدای نکرده چون آن کارهای زشت را میکند، نماز را هم کنار بگذاردکنار گذاشتن نماز یک زشتی دیگری است که بر آنها افزوده خواهد شد، ولی در عین حال این هم سوالی استکه پس این نماز چه شد؟این عزاداری چه شد؟پس اینها چه نقشی و چه اثری داشتند؟خوب این پرسش مهمی است‌‏تبدیل شدن «آداب دینی» به «عادت» از جمله آفات جامعه دینی است‏‌‏به طور کلی آداب دینی استعداد شدیدی برای بدل شدن به عادت دارندهمین که ‏تبدیل به عادت شدند، آن نقش وادارنده یا بازدارنده ‌شان را از دست میدهنداعم از اینکه آدم را از بدی باز دارند و به نیکی وادارند. عادتها چنین هستنداصولاً عادتها بجای آنکه هشیاری بیاورند، غفلت می آورندوقتی چیزی به صورت مکرر درآمد و عادت شد، خواب آور میشودبرای اینکه بچه به خواب رود، خیلی آرام دست به پشتش می‌زنند و این حرکت مکرر او را به خواب میبردانسان وقتی در ماشین نشسته و این ماشین با سرعت یکنواخت حرکت می کند و هیچ دست ‌اندازی در مسیر آن نیست، رفته رفته به خواب می‌رودعادتها خواب آور هم می‌شوند و این یکی از نکته های بس مهم استرهبران دینی جامعه، روحانیان، مصلحان، واعظان، مذکران یکی از وظایف جدیشان این است که آداب دینی را از صورت عادت شدن درآورندپیروی از عادات و پر و بال دادن به آنها و هشدار ندادن مردم به اینکه مبادا این آداب شکل عادت بگیرد، غفلت آفرین است‌‏برای پاره ای از مردم، همین عزاداری و این مراسم به جای اینکه منبّه آنها شود، گاهی خواب آور می‌شودگاه توجیه کننده کار زشتشان میشود؛ گاه آن دغدغه‌های وجدانشان را تخفیف میدهداگر شخصی احیاناً کار زشتی میکرد و خود خویش را ملامت میکرد، گاهی پاره ای از این آداب دینی باعث می شود که آن ملامت وجدان هم کم کم خاموش شودو فرد از آن تاثیر نپذیرد و به همین دلیل هم باید همیشه این تذکر را داد که مبادا این امور به صورت عادت درآیند و تاثیر خودشان را از دست بدهند*******حال آن نکته ای که قبلاً بیان کردم مربوط به همین جا می شود؛ اگر چیزی فقط با عواطف ما ارتباط پیدا کرد و نه جوانب دیگر روحی ما، این امر تبدیل شدنش به عادت خیلی خیلی شدید و سریع انجام می گیرد و دیگر نباید در تحول بخشیدن به شخصیت و تغییر افکار از آن انتظار زیادی داشته باشیم ولی اگر توام با تاملات عقلانی شد، همین توام شدن با تاملات عقلانی است که آن را از اینکه صرف یک عادت کورکورانه و تقلیدی شود دور نگه میدارد و آن را به یک عمل زنده و اثربخش تبدیل میکند*******خوب در مسئله عاشورا هم باید این فکر را کرد؛ اینکه باید نو شود و این نو شدن ما را از غفلت و ناپختگی دربیاورداگر به ‏صورت یک سنت تقلیدی تکراری همیشگی درآمدخدای ناکرده گاهی ممکن است نتیجه معکوس هم بدهدآن داستانی که مولوی در مثنوی در مورد مراسم روز عاشورا ذکر میکند در واقع به همین معناستو اگر کسی ظاهر بین باشد و ظاهر ابیات را توجه کندشاید هم برای او خوشایند نباشدنقل میکند روزی شاعری وارد حلب شد (کشور سوریه کنونی) و دید که مردم مشغول عزاداری هستندپرسیدبرای چه عزاداری می کنید؟گفتندتو مگر نمی دانی امروز روز عاشوراست و روزی است که یکی از بزرگان، جانی که از همه عالم برتر است (به تعبیر مولوی) به پای شهادت رفته و ما برای او عزاداری میکنیمبعد او می پرسد: این شخص کی شهید شده است؟میگویند: هفت قرن قبلمیگوید مگر شما تابه حال خواب بودید که خبرش امروز به شما رسیده است؟هفت قرن قبل کسی شهید شده و شما حالا عزاداری می کنید.‌‏پس عزا بر خود کنید ای خفتگان‏ زانکه بد بندی است این خواب گران‏@Gholamreza_Shafiei