‼️ سوگیری تأییدی؛ وقتی ذهن، قبل از راستی آزمایی خبر، آن را قبول می‌کند!🔰 یکی از مهم‌ترین موانع فهم درست واقعیت در عصر رسانه، علاوه بر «کمبود اطلاعات» و «دروغ‌گویی رسانه‌ها» سوگیری‌های ذهنی خودمان است. در این میان سوگیری تأییدی (Confirmation Bias) نقشی کلیدی دارد.🔻سوگیری تأییدی، ضعف اخلاقی یا نشانه ناآگاهی نیست؛ ویژگی طبیعی ذهن انسان است.🔻اما در عصر جنگ روایت‌ها و بمباران اطلاعاتی، نادیده گرفتن آن می‌تواند ما را به مصرف‌کننده منفعل اخبار جعلی تبدیل کند.اگر انصاف، عدالت و حقیقت برای ما مهم است، نخستین قدم، بازنگری در داوری‌های خودمان است؛ پیش از آنکه انگشت اتهام را به سمت رسانه‌ها یا دیگران بگیریم.❓سوگیری تأییدی چیست؟تمایل ذهن انسان به جست‌وجو، پذیرش و به‌خاطرسپاری اطلاعاتی که باورهای قبلی او را تأیید می‌کند و در مقابل، نادیده گرفتن، کم‌اهمیت شمردن یا رد اطلاعاتی که با آن باورها در تضاد است.🔹 این مفهوم نخستین‌بار به‌صورت علمی توسط پیتر واسون (Peter Wason) در دهه ۱۹۶۰ مطرح شد و بعدها در پژوهش‌های گسترده‌تر علوم شناختی و ارتباطات، به‌ویژه در آثار دنیل کانمن (برنده نوبل اقتصاد)، به‌طور جدی بسط یافت.❓چرا سوگیری تأییدی خطرناک است؟طبق یافته‌های کانمن در کتاب Thinking, Fast and Slow، ذهن انسان برای صرفه‌جویی در انرژی:به‌جای تحلیل عمیق از «میانبرهای شناختی» استفاده می‌کند. سوگیری تأییدی یکی از همین میان‌برهاست؛ سریع، کم‌هزینه، اما پرخطا.❗️در نتیجه:خبر درست، اگر ناهمسو با باور ما باشد، «مشکوک» تلقی می‌شود.خبر نادرست، اگر همسو باشد، «بدیهی» و «قابل قبول» جلوه می‌کند.این فرایند اغلب ناخودآگاه است؛ یعنی فرد لزوماً دروغ‌گو یا مغرض نیست، بلکه اسیر سازوکار ذهن خود شده است.اما هرچه تعداد افرادی دچار سوگیری تأییدی در جامعه بیشتر باشد، میزان اثرگذاری اخبار نامعتبر بیشتر می‌شود. ⭕️ سوگیری تأییدی در فضای رسانه‌ای امروزپژوهش‌های دانشگاه‌های استنفورد و MIT در مورد شبکه‌های اجتماعی:الگوریتم‌ها محتوای همسو با علایق و باورهای قبلی کاربر را بیشتر نمایش می‌دهنداین پدیده به «اتاق پژواک» (Echo Chamber) منجر می‌شود.🔻در اتاق پژواک فرد مدام نسخه‌های تکرارشده یک روایت را می‌بیند و همین تکرار، به‌اشتباه جای «صحت» می‌نشیند⁉️چرا گفت‌وگو سخت می‌شود؟بر اساس نظریه Cognitive Dissonance (ناهمخوانی شناختی) از لئون فستینگر:وقتی فرد با اطلاعاتی مواجه می‌شود که باورهایش را تهدید می‌کند:○دچار تنش روانی می‌شود و برای کاهش این تنش، یا خبر را انکار می‌کند یا به منبع آن حمله می‌کند.به همین دلیل است که در فضای ملتهب گاردها بالا می‌رود و عصبانیت جای گفت‌وگو را می‌گیرد و «اصرار بر اشتباه» به یک مکانیسم دفاعی تبدیل می‌شود.🆘 چه می‌توان کرد؟ (راهکارهای علمی و عملی)۱. آگاهی از سوگیری، نیمی از راه استمطالعات نشان می‌دهد صرف دانستن اینکه «ذهن ما بی‌طرف نیست»، دقت قضاوت را افزایش می‌دهد.۲. تمرین مواجهه با روایت ناهمسونه برای پذیرش، بلکه برای فهمیدن.کانمن تأکید می‌کند: تفکر انتقادی بدون مواجهه با دیدگاه مخالف، شکل نمی‌گیرد.۳. جدا کردن «خبر» از «احساس»اگر خبری خشم یا هیجان شدید ایجاد می‌کند، احتمال فعال شدن سوگیری بالاست. مکث و تامل ابزار مهمی است.۴. پرسش به‌جای قضاوت، به‌جای گفتن «این دروغ است»، بپرسیم:شواهد چیست؟منبع کیست؟چه چیزهایی گفته نشده؟#احسان_میرزائی | جمعه - ۱۰ - بهمن - ۱۴۰۴ | ۸:۲۹‌@gicher🌐 https://gich.ir‌🟢 مجله گیچ:📡 https://t.me/gicher📡 https://ble.ir/gicher📡 ‌https://iGap.net/gicher📡 https://eitaa.com/gicher📡 https://Instagram.com/gich.ir‌‌