وقتی یک جامعه برای مدت طولانی در فرسایشه، خطر اصلی فقط خسته شدن نیست. خطر از جایی شروع می‌شه که آدم، بعد از مدت‌ها فشار، کم‌کم خودش رو با همون شرایطی که توش گیر افتاده تعریف می‌کنه. دیگه فقط توی یه وضعیت سخت زندگی نمی‌کنه؛ با منطق اون وضعیت زندگی می‌کنه. اگه چیزی ممکن نباشه، دیگه دنبالش نمی‌ره. اگه راهی دور باشه، از ذهنش حذفش می‌کنه. اگه فردا معلوم نباشه، دیگه براش جایی نمی‌سازه. کم‌کم شرایط، فقط زمینِ زیر پای آدم نیست؛ می‌شه سقف چیزی که می‌تونه تصور کنه.اینجا باید یه مرز رو نگه داشت. نه با انکار واقعیت، نه با خیال‌پردازی، نه با این فکر که «یه روز همه‌چی درست می‌شه». واقعیت رو باید همون‌طور که هست دید و پذیرفت که بعضی چیزها فعلاً دست آدم نیست. اما درست همین‌جا، آدم به چیزی نیاز داره که بهش چنگ بزنه. نه یک وعده، نه خوش‌بینی؛ چیزی واقعی‌تر از این‌ها. چیزی که می‌خونه، چیزی که یاد می‌گیره، کاری که هنوز با حوصله انجام می‌ده، چیزی که هنوز دلش می‌خواد تجربه‌ش کنه.چون آدم در دورهٔ فرسایش، فقط به چیزی برای ادامه دادن احتیاج نداره؛ به چیزی احتیاج داره که یادش بندازه: شرایط، تمامِ او نیست. این چیز ممکنه خیلی کوچیک باشه، اما باید وجود داشته باشه. باید جایی توی ذهن آدم باقی مونده باشه که وقتی همه‌چی از بیرون می‌گه «همینه که هست»، هنوز بتونه بگه: «نه. این تمام چیزی نیست که وجود داره»‌.پذیرفتنِ دیوار، با پذیرفتنِ اندازهٔ دنیا یکی نیست. واقعیت رو همون‌طور که هست ببین، اما اندازهٔ جهانِ خودت رو از روی اندازهٔ زندانت تعیین نکن. چون وقتی شرایط، تمام چیزی رو که می‌تونی تصور کنی تعیین کنه، دیگه فقط شرایطت رو کنترل نکرده؛ افقت رو هم گرفته.برای همین، چیزی که باید باقی بمونه لزوماً یه نقشهٔ فرار نیست، حتی یه امید روشن هم نیست. گاهی فقط یه جهت. یه «هنوز». هنوز می‌خوام بفهمم، هنوز می‌خوام یاد بگیرم، هنوز می‌خوام ببینم آخر این مسیر چی می‌شه. همین «هنوز» ممکنه تمام چیزی باشه که آدم توی یه دورهٔ طولانی و فرسایشی بهش چنگ می‌زنه. نه چون می‌دونه فردا بهتره. فقط چون هنوز نمی‌خواد افق فرداش رو از روی دیوارِ امروز اندازه بگیره.