اگر در این دادگاه محکوم شوم، آن ملتوس یا آنیتوس نیستند؛ بلکه کینه و دشمنی توده‌ی مردم است که از دیرب

اگر در این دادگاه محکوم شوم، آن ملتوس یا آنیتوس نیستند؛ بلکه کینه و دشمنی توده‌ی مردم است که از دیرباز مردان بسیاری را از پای درآورده است و در آینده نیز از پای درخواهد آورد و من آخرین قربانی آن نخواهم بود.ممکن است یکی از شما بگوید: «سقراط! ابلهی نیست که انسان کاری کند که جانش به خطر بیفتد؟» در پاسخ خواهم گفت: «دوست گرامی! اشتباه تو اینجاست که گمان می‌کنی آدمی وقتی که می‌خواهد دست به کاری زند، باید در این اندیشه باشد که آن کار به مرگ می‌انجامد یا به زندگی؛ نه به اینکه درست است یا نادرست. اگر ایراد تو بجا باشد، باید همۀ پهلوانانی را که پشت حصار ترویا جان فدا کردند، ابله و سفیه بشماریم.»... مردم آتن! کسی که راهی را درست دانست و پیش گرفت، یا فرماندهش او را به رفتن آن مأمور کرد، نباید از خطر بهراسد. در جنگ‌های پوتایدایا و آمفی‌پولیس و دلیون، هرجاکه فرماندهان برگزیده‌ی شما مرا مأمور می‌کردند می‌ایستادم و مرگ را حقیر می‌شمردم. اکنون که خدا مأمورم کرده است تا در جست‌و‌جوی دانش بکوشم و خود و دیگران را بیازمایم، آیا شرم‌آور نیست که از ترس مرگ یا خطری دیگر از فرمان خدا سر بتابم؟ اگر چنین گناهی از من سر می‌زد، سزاوار بود مرا به دادگاه بخوانند و بگویند: «سقراط به خدا اعتقاد ندارد»؛ زیرا ارتکاب این گناه دلیل بود بر اینکه سر از اطاعت خدا پیچیده و خود را دارای دانشی پنداشته‌ام که در حقیقت ندارم. از مرگ ترسیدن، هیچ نیست جز اینکه آدمی خود را دانا پندارد، بی آنکه دانا باشد. یعنی چیزی را که نمی‌داند، گمان کند می‌داند؛ چه، هیچ‌کس نمی‌داند مرگ چیست و نمی‌تواند ادعا کند که مرگ برای آدمی والاترین نعمت‌ها نیست. با‌این‌همه مردمان از آن چنان می‌ترسند که گویی به یقین می‌دانند مرگ بزرگترین بلاهاست. پس کسی که از مرگ می‌ترسد خود را دربارهٔ آن دانا می‌پندارد؛ بی آنکه دانا باشد.آتنیان! فرق من با دیگران اینجاست که من چون درباره‌ی جهان دیگر هیچ نمی‌دانم، خود را نمی‌فریبم و گمان نمی‌برم که می‌دانم. پس تنها در این نکته است که داناتر از دیگران‌ام. من تنها از چیزهایی می‌ترسم که براستی می‌دانم زیان‌آورند؛ مانند بی‌اعتنایی به قانون و سرپیچی از فرمان کسی که بهتر و برتر از من است_ خواه خدا باشد و خواه آدمی. از چیزی که نشناسم و ندانم که برای آدمی سودمند است یا زیان‌آور، نمی‌هراسم و نمی‌گریزم؛ چنان که اگر امروز شما ادعای آنیتوس را نپذیرید و مرا تبرئه کنید، از راهی که پیش گرفته‌ام برنخواهم گشت.«رسالهٔ آپولوژی». دورهٔ کامل آثار افلاطون. ترجمهٔ حسن لطفی. جلد ۱، صص ۲۵-۲۶)@fanusname