🔷چرا برخی کوهنوردان تنها به کوه می‌روند و جان خود را از دست می‌دهند؟تحلیل اجتماعی یک پدیده تکرارشون

🔷چرا برخی کوهنوردان تنها به کوه می‌روند و جان خود را از دست می‌دهند؟تحلیل اجتماعی یک پدیده تکرارشونده✍️ #پوریا_گل_محمدی در سال‌های اخیر بارها خبرهایی منتشر شده که در آن کوهنوردانی به‌صورت انفرادی راهی ارتفاعات شده‌اند، در مسیر گم شده یا دچار حادثه شده‌اند و پس از روزها یا هفته‌ها، پیکر بی‌جان آنان پیدا شده است. این اتفاق‌ها در نگاه اول ممکن است به «بی‌احتیاطی فردی» یا «اشتباه فنی» نسبت داده شود، اما بررسی عمیق‌تر نشان می‌دهد که این پدیده ریشه‌هایی اجتماعی، فرهنگی و روانی دارد و صرفاً یک خطای شخصی یا قصد خودکشی محسوب نمی‌شود.نکته مهم آن است که در اغلب این موارد، فرد با نیت خودکشی راهی کوه نمی‌شود؛ بلکه مجموعه‌ای از عوامل فردی و اجتماعی در کنار هم قرار می‌گیرند و در نهایت به یک فاجعه انسانی منجر می‌شوند.🔻نظریه آنومی و کوهنوردی انفرادیبر اساس نظریه «آنومی» دورکیم، زمانی که هنجارهای اجتماعی تضعیف می‌شوند و قواعد مشترک رفتار کارکرد خود را از دست می‌دهند، افراد در تصمیم‌گیری دچار سردرگمی می‌شوند و رفتارهای پرخطر افزایش می‌یابد. در چنین وضعیتی، پیوندهای جمعی کم‌رنگ می‌شود و فردگرایی افراطی جایگزین مسئولیت‌پذیری اجتماعی می‌گردد. کوهنوردی انفرادیِ بدون آمادگی و نادیده گرفتن اصول ایمنی را می‌توان نمونه‌ای از رفتار آنومیک دانست؛ رفتاری که الزاماً با قصد خودکشی همراه نیست، اما در نتیجه فروپاشی هنجارهای ایمنی و جمعی، احتمال مرگ و حادثه را به‌شدت افزایش می‌دهد.🔻فردگرایی و میل به اثبات خودیکی از مهم‌ترین عوامل اجتماعی، گسترش نوعی فردگرایی افراطی است. در بخش‌هایی از فرهنگ عمومی، به‌ویژه در میان مردان، هنوز این باور نانوشته وجود دارد که:«کمک نخواستن نشانه قدرت است»، «تنها رفتن نشانه شجاعت است »، « خطر کردن نشانه توانمندی و جسارت است».چنین نگاهی باعث می‌شود فرد بخواهد توانایی خود را به خود و دیگران ثابت کند؛ حتی زمانی که از نظر جسمی، فنی یا روانی آمادگی لازم را ندارد. در این شرایط، همراه داشتن گروه یا راهنما به‌اشتباه نشانه ضعف تلقی می‌شود.🔻کوه به‌عنوان گریزگاه روانیبرای برخی افراد، کوه‌نوردی انفرادی صرفاً یک فعالیت ورزشی نیست، بلکه راهی برای فرار موقت از فشارهای اجتماعی است. مشکلاتی مانند بیکاری، فشار اقتصادی، تنهایی، طلاق، سوگ یا احساس بی‌معنایی زندگی، برخی افراد را به سمت انزوا سوق می‌دهد. طبیعت و کوه در این شرایط به‌عنوان فضایی آرام و امن در ذهن فرد شکل می‌گیرد.اما وقتی این فرار با خستگی روانی، اضطراب یا افسردگی پنهان همراه باشد، قدرت تصمیم‌گیری کاهش می‌یابد و فرد ممکن است خطرات واقعی مسیر را دست‌کم بگیرد.🔻کم‌رنگ شدن فرهنگ کار جمعیدر سال‌های اخیر، نوعی بی‌اعتمادی اجتماعی نسبت به کار گروهی شکل گرفته است. جملاتی مانند «گروه دردسر دارد»، «کسی مسئولیت نمی‌پذیرد» یا «تنهایی راحت‌تر است» در ذهن بسیاری از افراد جا افتاده است. نتیجه این نگرش، نادیده گرفتن مزایای اساسی گروه است؛ مزایایی مانند تقسیم مسئولیت، تصمیم‌گیری جمعی، کمک در شرایط بحرانی و افزایش شانس بقا در صورت بروز حادثه.🔻تصویر رمانتیک و غیرواقعی از کوهشبکه‌های اجتماعی نقش مهمی در شکل‌گیری تصورات نادرست دارند. کوه و طبیعت اغلب به‌شکل رمانتیک، آرام، قهرمانانه و الهام‌بخش نمایش داده می‌شوند؛ بدون آنکه واقعیت‌های سخت آن به تصویر کشیده شود. گم‌شدن، سرمازدگی، تغییر ناگهانی هوا، خطای مسیرخوانی و اشتباهات انسانی کمتر دیده می‌شوند. این تصویر یک‌سویه باعث می‌شود برخی افراد خطر واقعی را به‌درستی درک نکنند.🔻ضعف آموزش و فرهنگ ایمنیدر بسیاری از حوادث، فرد آموزش رسمی کوه‌نوردی ندیده است یا اصول پایه‌ای مانند بررسی وضعیت هوا، زمان بازگشت، مسیرخوانی، یا تجهیزات ضروری را جدی نگرفته است. با این حال، جامعه نیز اغلب این رفتارهای پرخطر را به‌طور جدی نقد یا اصلاح نمی‌کند و نوعی عادی‌سازی بی‌احتیاطی شکل می‌گیرد.🔻گرایش‌های خودویرانگر پنهاندر تعداد محدودی از موارد، می‌توان از نوعی بی‌تفاوتی نسبت به پیامدها سخن گفت. فرد ممکن است دچار افسردگی پنهان یا فرسودگی روانی باشد و اگرچه قصد آگاهانه‌ای برای خودکشی ندارد، اما نسبت به خطر مرگ حساسیت کافی نشان نمی‌دهد. همانطور که اشاره شد، این وضعیت را نمی‌توان خودکشی دانست، بلکه نوعی رفتار خودویرانگر غیرمستقیم است.👈در پایان باید گفت : مرگ کوهنوردان انفرادی در ارتفاعات را نمی‌توان تنها به «بی‌عقلی» یا «اشتباه شخصی» تقلیل داد. این پدیده حاصل ترکیب فشارهای روانی فردی، فردگرایی افراطی، ضعف فرهنگ کار جمعی، رمانتیزه‌کردن خطر در رسانه‌ها و کمبود آموزش و فرهنگ ایمنی است. توجه به این ریشه‌ها می‌تواند به پیشگیری از تکرار چنین تراژدی‌هایی کمک کند.https://t.me/haalema