*ادامه ...*⭕️🔻 البته این سخن به معنای نادیده گرفتن خطاها و کاستی‌های فلسطینیان نیست. *شناخت سنت‌های الهی، جایگزین عقلانیت، تدبیر، انتخاب درست و نقد عملکرد خودی نمی‌شود.* سنت الهی این نیست که هر اقدامی که با عنوان دفاع از حق انجام شود، الزاماً به نتیجه مطلوب برسد. انسان‌ها باید متناسب با شرایط تاریخی، امکانات، توانایی‌ها و نقشه‌های رقیب تصمیم بگیرند. ممکن است در یک مبارزه، اصل حقانیت با یک طرف باشد، اما برخی انتخاب‌ها، روش‌ها یا محاسبات نادرست، تحقق آن حق را به تأخیر بیندازد یا هزینه‌های سنگینی بر مردم تحمیل کند.🔻 از این رو، می‌توان گفت *سنت الهی، نه تضمین‌کننده پیروزی بدون مبارزه است و نه توجیه‌کننده شکست و رنج انسان‌ها.* این سنت‌ها بیشتر به ما می‌گویند که جهان چنان نیست که ظلم بتواند برای همیشه بدون مقاومت، نقد و فرسایش باقی بماند. قرآن نیز وقتی از غلبه حق سخن می‌گوید، آن را در کنار مجاهده، صبر، مقاومت، آزمون و مسئولیت انسان‌ها مطرح می‌کند. بنابراین، نباید از «سمت‌وسوی تاریخ» چنین برداشت کرد که هر نسلی باید دست روی دست بگذارد تا سرانجام تاریخ خودبه‌خود به سوی عدالت حرکت کند؛ برعکس، *انسان‌ها خود از عوامل تحقق همین سنت‌اند.*🔻 شاید بتوان این مسئله را با یک مثال روشن‌تر کرد: *رودخانه‌ای که جهت کلی آن به سوی دریاست، از سنگلاخ، پیچ‌وخم و موانع فراوان عبور می‌کند.* جهت کلی رودخانه به این معنا نیست که هر قطره آب در هر لحظه و از هر مسیر مستقیمی به دریا می‌رسد. ممکن است بخشی از آب پشت سد بماند، مسیرش منحرف شود یا سال‌ها در جایی متوقف گردد؛ اما جهت کلی جریان همچنان پابرجاست. در تاریخ نیز چنین است. سنت الهی به معنای حذف موانع و رنج‌ها نیست؛ بلکه به معنای وجود قوانینی است که در نهایت اجازه نمی‌دهند باطل، ظلم و فساد به‌سادگی خود را به عنوان حقیقتی جاودانه تثبیت کنند.🔻 از این منظر، *مقاومت هفتادساله فلسطینیان را نباید صرفاً با این پرسش سنجید که «پس چرا هنوز پیروز نشده‌اند؟»* بلکه باید پرسید: آیا با وجود همه این سرکوب‌ها توانسته‌اند باقی بمانند، هویت خود را حفظ کنند، مسئله خود را زنده نگه دارند و در مقاطع مختلف، توازن اخلاقی و سیاسی معادله را تغییر دهند؟ پاسخ به این پرسش نشان می‌دهد که حتی در دل شکست‌های بسیار، عناصر مهمی از مقاومت و پیروزی نسبی نیز وجود داشته است.🔻 البته این تحلیل، رنج و خسارت نسل‌های گذشته را توجیه نمی‌کند. *سنت الهی هرگز به معنای بی‌اهمیت شدن رنج قربانیان نیست.* کشته‌شدن، آوارگی، از دست دادن خانه و سرزمین و محرومیت از حقوق، واقعیت‌های تلخ انسانی‌اند و نمی‌توان با وعده یک پیروزی تاریخی در آینده، آنها را جبران‌شده تلقی کرد. ارزش انسان‌ها و حق آنان به زندگی و کرامت، وابسته به این نیست که آیندگان سرانجام به پیروزی برسند.🔻 بنابراین، پاسخ دقیق‌تر این است:که *سنت الهی قرار نیست رنج انسان‌های مظلوم را توجیه کند؛ بلکه به انسان مظلوم می‌آموزد که رنج او پایان داستان نیست و در عین حال، او را به مسئولیت، تدبیر و انتخاب درست فرا می‌خواند.* اگر سنت الهی را چنین بفهمیم، هم از ساده‌اندیشیِ «پیروزی فوری حق» فاصله می‌گیریم و هم از بدبینیِ «پس تاریخ هیچ جهت و معنایی ندارد».🔻 در واقع، شاید یکی از مهم‌ترین پیام‌های این بحث برای فلسطین این باشد که *حقانیت، به‌تنهایی کافی نیست؛ حق باید با عقلانیت، تدبیر، اخلاق، صبر، مقاومت و انتخاب‌های درست همراه شود.* سنت الهی زمینه حرکت به سوی حق را فراهم می‌کند، اما انسان‌ها هستند که با انتخاب‌های خود سرعت، هزینه و کیفیت این حرکت را رقم می‌زنند.#مهارت‌های_زندگی_در_آیینه_قرآن (۲۸)🌴 *کانال انجمن اسلامی مدرسین دانشگاه‌ها*‌‌‏The Islamic Association of University Lecturers of Iran‌‌‏🔗 ble.ir/join/A1yRMHAZsd