اخلاق گفت و گو (۵)عبدالرسول عمادی برای شکل گیری گفت و گو شرایط زیر لازم است. عدم رعایت این‌ نکات گفت و گو را متوقف کرده یا صحنه گفت و گو را به میدان‌جنگ تبدیل می کند.یک.احترام اصل احترام در گفت و گو مستلزم رعایت نکات زیر از سوی طرفین است.:الف. طرفین‌گفت و گو پذیرفته اند که از موضع برابر با هم سخن بگویند. یکی ادعای برتری بر دیگری ندارد.ب..طرفین گفت و گو آماده تعدیل دیدگاه‌های خود هستند و هیچ یک‌از دو طرف نتیجه گفت و گو را از پیش مفروض نمی دانند و برای تسلیم کردن طرف مقابل به میز گفت و گو نیامده اند.آنها آمده اند تا در یک فرآیند معین به سوی نتیجه ای نامعین با طرف مقابل هم گامی کنند. پ.هیچ یک از طرفین خود را نماینده جبهه حق و طرف دیگر را نماینده جبهه باطل نمی داند زیرا گفت و گو میان حق و باطل بی معنی است. حق باید به کرسی بنشیند و باطل باید محو شود. میان حق و باطل همیشه جنگ است.ت.طرفین گفت و گو قبل از پاسخ به دیگری سخن طرف مقابل را کاملا شنیده  و سپس اقدام به پاسخ گویی کنند.خوب شنیدن باعث می شود تا از ایراد اتهام به یکدیگر جلوگیری شود و جلوی برداشت نادرست از سخن همدیگر گرفته شود.ث.استدلال های طرفین ناظر به نقد سخن یکدیگر باشد و هر گونه سخنی که نقد را از سخن‌متوجه شخصیت طرف مقابل کند خروج از فرایند گفت و گو و پنجه کشیدن بر روی یکدیگر است.ج.طرفین با خفظ آرامش سخن بگویند. استدلال قوی راه خود را پیدا می کند و هیجانات چیزی بر قوت استدلال اضافه نمی کند.دو.صراحت اصل صراحت اقتضا می کند که هیچ زاویه ای از بحث پنهان باقی نماند و از بیان کنایی خود داری شود. هر سخنی که یکی از طرفین بیان می کند با واضح ترین عبارات بیان شود. به در گفته نشود که دیوار بشنود بلکه‌مستقیما به خود دیوار گفته شود.اصل صراحت نیز باعث می شود که جلوی کج فهمی و سوء تفاهم در گفت و گو گرفته شود.سه.صداقت صدق و کذب گزاره هایی که از سوی طرفین بیان‌می شود قبلا توسط گوینده احراز شده باشد. هیچ یک‌از طرفین قصد بیان گزاره های خلاف واقع یا مشکوک به کذب بودن را نداشته باشند.چهار.استواری استدلال این بخش از اخلاق گفت و گو حائز نهایت اهمیت است. زیرا بسیاری از سخنان در محاورات روزمره میان ما آدمیان اگر چه ظاهر درستی دارند اما در باطن فاسد هستند. مانند میوه ای که ظاهر زیبایی دارد اما درونش کرم زده است.این‌گونه سخنان ظاهر الصلاح باطن الفساد را مغلطه می گویند.مغالطات گاهی خواسته و گاهی ناخواسته وارد سخن می شوند. مغالطات خواسته و آگاهانه با اصول صداقت و صراحت در تضاد هستند اما بسیاری از مغالطات ناخواسته در سخن راه می یابند.دانش منطق مغالطات را شناسایی می کتد و صدها نوع مغلطه در این دانش شناسایی شده است که فهم آنها از تبدیل میدان‌گفت و گو به صحنه نزاع جلوگیری می کند.مغلطه باعث می شود که فرایند گفت و گو مختل یا منحرف شود و لذا لازم است طرفین گفت و گو مراقب راه یابی مغالطات آشکار و پنهان در میانه استدلال خود باشند.پنج.حق طلبی نحن ابناء الدلیل نمیل حیث یمیل طرفین‌گفت و گو خود را فرزندان حقیقت بدانند و هر کجا حقیقت رفت پشت سرش بروند.این سخن به این معناست که در نهایت هر چه از کفت و گو حاصل شد بدان گردن‌نهاده شود. فرایند گفت و گو در صورت رعایت چهار اصل اول یا به اثبات حقانیت یکی از مدعیات طرفین یا به چیزی بینابین مواضع آن دو و یا به چیزی خارج از مواصع طرفین منتهی می شود.. نتیجه هر جه که باشد باید حق پنداشته شود و لجاج و سرسختی در مقابل نتیجه حاصل شده با اساس گفت و گو معارض است.پذیرش نتیجه ای که حاصل داوری منطق و خرد در میان دو چارچوب استدلالی است مقتضای رشد و توسعه یافتگی شخصیت طرفین است.پایان@haftjoosh