۶۰ روز تمام شد؛ تهران و واشنگتن وارد مرحله «چانه‌زنی با تهدید» شدندپایان مهلت ۶۰ روزه تعیین‌شده در ی

۶۰ روز تمام شد؛ تهران و واشنگتن وارد مرحله «چانه‌زنی با تهدید» شدندپایان مهلت ۶۰ روزه تعیین‌شده در یادداشت تفاهم اسلام‌آباد، بدون رسیدن به توافق نهایی، در کنار مخالفت ترامپ با تمدید آن و همزمانی‌اش با تهدید محسن رضایی درباره احتمال خروج ایران از NPT، فقط پایان یک دوره مذاکره نیست؛ نشانه تغییر مدل مواجهه تهران و واشنگتن است.اکنون آمریکا می‌گوید فشار اقتصادی را ادامه می‌دهد، اما فعلاً حمله نظامی را در اولویت قرار نمی‌دهد. تهران نیز در واکنش، از افزایش هزینه‌های تقابل سخن می‌گوید و خروج از NPT را به‌عنوان یک گزینه روی میز می‌گذارد.این دو موضع در کنار یکدیگر یک واقعیت مهم را نشان می‌دهند: دو طرف وارد مرحله «چانه‌زنی با تهدید» شده‌اند.آمریکا فعلاً نمی‌خواهد جنگ را آغاز کند؛ می‌خواهد فشار اقتصادی و سیاسی را آن‌قدر افزایش دهد که تهران در محاسبه هزینه و فایده خود، توافق را به ادامه تقابل ترجیح دهد.تهران نیز نمی‌خواهد مستقیماً وارد جنگ شود؛ اما می‌خواهد به واشنگتن نشان دهد که ادامه فشار، بدون هزینه نخواهد بود.اینجا نقطه اصلی بحران است: واشنگتن می‌خواهد ایران را با هزینه اقتصادی به توافق برساند؛ تهران می‌خواهد آمریکا را با افزایش هزینه امنیتی به مذاکره برگرداند.این دیگر مذاکره کلاسیک نیست. هر دو طرف تلاش می‌کنند پیش از دادن امتیاز، قدرت فشار خود را افزایش دهند.اما این سیاست یک خطر دارد: اگر هر طرف تصور کند طرف مقابل در نهایت عقب‌نشینی خواهد کرد، فشار متقابل می‌تواند به یک چرخه تصاعدی تبدیل شود.آمریکا فشار اقتصادی را افزایش می‌دهد؛ تهران سطح تهدید هسته‌ای را بالا می‌برد؛ واشنگتن فشار سیاسی و امنیتی را بیشتر می‌کند؛ تهران ممکن است به اقدامات دیگری برای افزایش هزینه طرف مقابل روی بیاورد.در این وضعیت، مسئله دیگر فقط توافق هسته‌ای نیست؛ مسئله کنترل مسیر تصاعد بحران است.تهدید خروج از NPT در همین چارچوب اهمیت پیدا می‌کند.خروج از NPT الزاماً به معنای تصمیم برای ساخت سلاح هسته‌ای نیست، اما می‌تواند برداشت آمریکا و متحدانش از ماهیت و جهت برنامه هسته‌ای ایران را تغییر دهد. در آن صورت، پرونده‌ای که هنوز می‌تواند از مسیر مذاکره مدیریت شود، ممکن است بیش از پیش به یک پرونده امنیتی تبدیل شود.و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که منطق دیپلماتیک می‌تواند جای خود را به منطق پیشگیرانه بدهد.بنابراین سخن محسن رضایی را نباید فقط یک تهدید تلقی کرد. مهم‌تر از خود تهدید، پیامی است که تهران به واشنگتن می‌فرستد: ادامه فشار نمی‌تواند بدون تغییر رفتار ایران ادامه پیدا کند و تهران برای افزایش هزینه این فشار گزینه‌هایی دارد.اما همین ابزار اگر بدون طراحی دیپلماتیک استفاده شود، می‌تواند نتیجه معکوس داشته باشد.قدرت چانه‌زنی زمانی مؤثر است که تهدید، طرف مقابل را به میز مذاکره نزدیک کند؛ نه اینکه او را به این نتیجه برساند که مذاکره دیگر راه‌حل نیست.از سوی دیگر، واشنگتن نیز نمی‌تواند فرض کند فشار اقتصادی تا هر میزان قابل افزایش است و در نهایت ایران ناگزیر از پذیرش خواسته‌های آمریکا خواهد شد. فشار بیش از حد می‌تواند تهران را به سمت تصمیم‌هایی سوق دهد که محاسبات امنیتی آمریکا را پیچیده‌تر کند.بنابراین هر دو طرف در برابر یک مسئله مشترک قرار گرفته‌اند: چگونه فشار را افزایش دهند، بدون آنکه کنترل بحران را از دست بدهند؟این همان نقطه‌ای است که پایان ۶۰ روز را مهم می‌کند.۶۰ روز قرار بود زمان رسیدن به توافق باشد؛ اکنون به خط شروع مرحله جدیدی از تقابل تبدیل شده است.ترامپ فعلاً جنگ را عقب می‌اندازد، اما فشار را حفظ می‌کند.تهران فعلاً از خروج از NPT سخن می‌گوید، اما هنوز این تهدید را به تصمیم نهایی تبدیل نکرده است.پس هنوز یک فضای محدود برای دیپلماسی وجود دارد.اما این فضا کوچک‌تر از گذشته شده است.اکنون مسئله اصلی «جنگ یا مذاکره» نیست؛ مسئله این است که آیا تهدیدها می‌توانند به ابزار مذاکره تبدیل شوند یا مذاکره به گروگان تهدیدها تبدیل خواهد شد.اگر مسیر نخست انتخاب شود، پایان ۶۰ روز می‌تواند آغاز یک دور جدی‌تر و واقع‌بینانه‌تر از مذاکرات باشد.اما اگر مسیر دوم ادامه پیدا کند، هر اقدام می‌تواند اقدام بعدی را تحمیل کند؛ تحریم بیشتر، واکنش بیشتر، تهدید بیشتر و در نهایت افزایش احتمال یک برخورد ناخواسته.و این مهم‌ترین واقعیت مرحله جدید است:آنچه بعد از پایان ۶۰ روز آغاز شده، هنوز جنگ نیست؛ اما دیگر مذاکره عادی هم نیست.آمریکا می‌خواهد ایران را با هزینه اقتصادی به توافق برساند و تهران می‌خواهد آمریکا را با هزینه امنیتی به مذاکره برگرداند.اگر هیچ‌کدام نتوانند محاسبه طرف مقابل را تغییر دهند، مرحله بعد دیگر «مذاکره برای توافق» نخواهد بود؛«تهدید برای جلوگیری از شکست» خواهد بود.و خطرناک‌ترین مرحله هر بحران از همین‌جا آغاز می‌شود.https://t.me/hamidasefichannel2