اقتصادِ نافروش؛ هشدارِ ساختاری دربارهٔ انفجاری که در راه استقسمت اول: اقتصادِ نافروش؛ وقتی مردم دیگر خریدار نیستندنویسنده: پیام رسیده از مخاطب وقتی فرشاد مؤمنی، اقتصاددان، می‌گوید «مردم اصلاً توان خرید ندارند که بخواهند به فروشگاه‌ها هجوم بیاورند»، این جمله را نباید در سطح یک گزارش آماری فروکاست. این، یک علامتِ رادیکال از یک وضعیتِ ساختاریِ نوظهور است که من آن را «اقتصادِ نافروش» می‌نامم: اقتصادی که نه دچار کمبودِ عرضه، که دچار فروپاشیِ عزمِ تقاضا شده است.در این اقتصاد، قفسه‌ها پر است، مغازه‌ها روشن است، اما شهروندِ کنارِ قفسه ایستاده و به جای «خرید»، فقط «نگاه» می‌کند. فاصلهٔ میان «توانِ اقتصادی» و «میلِ اقتصادی» به نقطه‌ای بحرانی رسیده است؛ زیرا میل به مصرف همچنان وجود دارد، اما توانِ تبدیل آن میل به خرید، روزبه‌روز کمتر می‌شود.آنچه امروز می‌بینیم، یک فقرِ ساده و قابل‌پیش‌بینی نیست. به گفتهٔ فرشاد مؤمنی، حدود ۴۰ درصد جامعه زیر خط فقر قرار دارند و حدود ۴۰ درصد دیگر در آستانهٔ فروافتادن به زیر آن هستند. این نه یک «توزیعِ آماری»، که یک «ناقلِ انتقالیِ فقر» است: بخش دوم، یعنی آن ۴۰ درصدِ در آستانه، یک «بافر» پایدار نیست؛ بلکه لایه‌ای است که هر شوک بیرونی ــ یک گرانی، یک تعرفه یا یک سیاست انقباضی ــ می‌تواند آن را به صف اول فقر منتقل کند.از این رو، فقر دیگر فقط یک «وضعیت» نیست؛ یک «زمان‌شناسی» است: لحظهٔ «چند قدمی تا سقوط» تبدیل به زیستِ روزمرهٔ میلیون‌ها نفر شده است.اما معنای «اقتصاد نافروش» دقیقاً در همین‌جا آشکار می‌شود. مسئله فقط این نیست که مردم فقیرتر شده‌اند؛ مسئله این است که توان خرید، که یکی از موتورهای اصلی گردش اقتصاد است، در حال فرسوده‌شدن است.وقتی درآمد خانوار دیگر با افزایش هزینه‌های زندگی همراه نمی‌شود، نخست خریدهای غیرضروری حذف می‌شوند. سپس کیفیت کالاها و خدمات کاهش می‌یابد، خریدهای بزرگ به تعویق می‌افتد و سرانجام حتی نیازهای ضروری نیز زیر فشار قرار می‌گیرند. خانوار برای بقا، سبد مصرف خود را کوچک‌تر می‌کند.در سطح یک خانواده، این تصمیم کاملاً عقلانی است. اما وقتی میلیون‌ها خانوار هم‌زمان همین کار را انجام دهند، نتیجه در سطح اقتصاد کلان متفاوت خواهد بود: کاهش مصرف به کاهش تقاضا تبدیل می‌شود و کاهش تقاضا، درآمد فروشنده و تولیدکننده را تحت فشار قرار می‌دهد.اینجا همان حلقه‌ای شکل می‌گیرد که باید جدی گرفته شود:کاهش قدرت خرید → کاهش مصرف → کاهش تقاضا → فشار بر فروش و تولید → کاهش درآمد → کاهش بیشتر مصرفدر این چرخه، کاهش قدرت خرید فقط یک پیامد اجتماعی نیست؛ به عاملی برای تشدید رکود تبدیل می‌شود. فروشنده‌ای که مشتری کمتری دارد، سفارش کمتری می‌دهد؛ تولیدکننده‌ای که سفارش کمتری دارد، تولید و استخدام را محدود می‌کند؛ و کاهش درآمد، دوباره قدرت خرید خانوار را کاهش می‌دهد.به همین دلیل، «اقتصاد نافروش» صرفاً اقتصادی نیست که در آن مردم کمتر خرید می‌کنند؛ اقتصادی است که در آن رابطهٔ میان نیاز، توان خرید و گردش تولید در حال گسست است.ممکن است کالا در قفسه وجود داشته باشد، اما خریدار مؤثر وجود نداشته باشد. ممکن است فروشگاه باز باشد، اما فروش کاهش یافته باشد. و ممکن است تولید ادامه داشته باشد، اما تقاضای کافی برای حفظ چرخهٔ آن وجود نداشته باشد.این همان تفاوت اساسی میان اقتصادِ دچار کمبود و اقتصادِ نافروش است: در اقتصاد کمبود، کالا نیست و مردم پول دارند؛ در اقتصاد نافروش، کالا هست اما توان خرید در حال ناپدیدشدن است.بحران از همین‌جا آغاز می‌شود: نه از خالی‌شدن قفسه‌ها، بلکه از خالی‌شدن توان خرید مردم.و وقتی توان خرید بخش بزرگی از جامعه فرسوده شود، مسئله دیگر فقط قیمت کالاها نیست؛ مسئله به ساختار تقاضا، درآمد خانوار و آیندهٔ بازار منتقل می‌شود.ادامه دارد...https://t.me/hamidasefichannel2صفحه یوتیوبhttps://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo