اقتصادِ نافروش؛ هشدارِ ساختاری دربارهٔ انفجاری که در راه استقسمت پنجم: انفجارِ نخست؛ فرار از بازارنو

اقتصادِ نافروش؛ هشدارِ ساختاری دربارهٔ انفجاری که در راه استقسمت پنجم: انفجارِ نخست؛ فرار از بازارنویسنده: پیام رسیده از مخاطباینجا باید دقیق و صادق بود. کسانی که از «هجوم به فروشگاه‌ها» یا «انفجار اجتماعی فوری» سخن می‌گویند، معمولاً دو تصور غلط دارند: یکی اینکه انفجار یعنی «طغیان خیابانی» و دیگر اینکه در بستری از «فقر حاد» الزاماً انفجار رخ می‌دهد. هر دو نادرست است.فقر حاد، به‌تنهایی، معمولاً به «انفجار» نمی‌انجامد؛ به «فلج» می‌انجامد. انفجار واقعی ممکن است زمانی شکل بگیرد که دیگر نه توان خرید وجود داشته باشد، نه توان قرض گرفتن، نه امکان فروش دارایی و نه راهی برای گریز از فشار اقتصادی.در چنین شرایطی، «هجوم به فروشگاه» می‌تواند به چیزی کاملاً متفاوت تبدیل شود: «هجوم از همه‌چیز».بگذارید سه شکل «انفجار» پیش رو را، بدون هراس، ترسیم کنم.انفجار نخست: «فرار از بازار»این همان لحظه‌ای است که سخن مؤمنی معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند.وقتی شهروندِ «ناتوان از خرید» با انبوه کالا روبه‌رو می‌شود، واکنش او الزاماً «هجوم» نیست؛ بلکه می‌تواند «گسست» باشد.او از بازار رسمی فاصله می‌گیرد: به اقتصاد خودکفایی، خرید حذفی، معاوضه، سهمیه‌بندی خانگی و شبکه‌های غیررسمی همسایه‌ای روی می‌آورد.این «فرار از بازار» اگر گسترده شود، رابطه طبیعی میان فروشنده و خریدار را مختل می‌کند. فروشنده کالا دارد، اما خریدار توان خرید ندارد؛ خریدار نیاز دارد، اما توان پرداخت ندارد.بازار در چنین شرایطی به‌تدریج به نوعی «تالار آیینهٔ اعتماد» تبدیل می‌شود: جایی که همه هستند، اما هیچ‌کس خریدار نیست.فروشنده و خریدار هر دو در یک «گفت‌وگوی بی‌خرید» گرفتار می‌شوند.مسئله در اینجا فقط کاهش فروش نیست. وقتی مردم از بازار رسمی فاصله می‌گیرند، بخشی از مبادلات به مسیرهای دیگری منتقل می‌شود. خریدها کوچک‌تر می‌شوند، کالاها جایگزین می‌شوند، مصرف حذف می‌شود و بخشی از نیازها از طریق روابط خانوادگی، همسایگی یا مبادلات غیررسمی تأمین می‌شود.در نگاه اول، این رفتارها ممکن است راه‌هایی برای سازگارشدن با بحران به نظر برسند؛ اما اگر گسترده و پایدار شوند، خود به بخشی از بحران تبدیل می‌شوند.زیرا بازار رسمی فقط محل خرید و فروش کالا نیست؛ شبکه‌ای از تولید، اشتغال، درآمد، مالیات و اعتماد نیز در آن جریان دارد.وقتی تقاضا از این شبکه خارج می‌شود، اثر آن تنها در ویترین فروشگاه دیده نمی‌شود؛ به درآمد فروشنده، سفارش تولیدکننده و در نهایت به اشتغال و درآمد خانوارهای دیگر نیز منتقل می‌شود.اینجاست که «فرار از بازار» می‌تواند از یک واکنش فردی به یک پدیده ساختاری تبدیل شود.خانواری که برای حفظ زندگی خود خرید را حذف می‌کند، رفتاری منطقی انجام داده است؛ اما اگر میلیون‌ها خانوار هم‌زمان همین مسیر را طی کنند، اقتصاد با کاهش تقاضای مؤثر مواجه خواهد شد.در نتیجه، آنچه در ابتدا راهی برای بقا بود، می‌تواند به عاملی برای تشدید رکود تبدیل شود.این نخستین «انفجار خاموش» است: نه انفجاری که با هجوم مردم به فروشگاه‌ها دیده شود، بلکه انفجاری که در رابطهٔ میان مردم و بازار رخ می‌دهد.اما فرار از بازار تنها یکی از مسیرهای این بحران است.وقتی درآمد جاری دیگر کفاف هزینه زندگی را ندهد، خانواده برای حفظ مصرف ناچار می‌شود از آینده قرض بگیرد.و اینجا انفجار دوم، یعنی انفجار بدهی خانوار آغاز می‌شود.ادامه دارد...https://t.me/hamidasefichannel2صفحه یوتیوبhttps://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo