سال‌هاست مانیفست دوستی در ذهن من، بی‌آنکه انتخاب کرده باشم، و بی‌آنکه حتی به آن آگاه بوده باشم، گفتا

سال‌هاست مانیفست دوستی در ذهن من، بی‌آنکه انتخاب کرده باشم، و بی‌آنکه حتی به آن آگاه بوده باشم، گفتاری است منسوب به علی بن ابیطالب، که برای من بی‌اندازه زیباست، بی‌اندازه راهگشا و گویاست و بی‌اندازه حاکی از پختگی و تجربه زیسته عمیق در جهان. امروز بیش از همیشه می‌فهمم که چه کسانی در ذهن من شایسته دوستی‌اند و با چه کسانی بیشتر می‌توان ذهن و زبان را به اشتراک گذاشت و خانه وجود را دودستی به اختیار آنان وانهاد.این گفتار زیبا با این جمله آغاز می‌شود: «كانَ لي فيما مَضىٰ أخٌ في الله وكانَ يُعظِمُهُ في عَيني صِغَرُ الدُّنيا في عَينِهِ»؛ در گذشته برادری داشتم در راه خدا که خردی دنیا در پیش چشمش، در پیش چشمم بزرگش می‌‌ساخت. من بلد نیستم توضیح بدهم یا شاید نمی‌خواهم توضیح بدهم که چقدر زیبا و حکیمانه است این تعبیر، و البته که جمله‌های بعد از آن کمک می‌کند همین جمله را هم بهتر بفهمیم. باقی گفتار را در ادامه به فارسی می‌آورم و قبل از آن بگویم که جمله آخر هم بی‌نظیر است؛ خلاصهٔ حکمت‌های زندگی در جهان نقص‌ها و ضعف‌ها و تزاحم‌ها:و از فرمانروایی شکمش بیرون بود؛ پس آنچه را نمی‌یافت نمی‌خواست، و چون می‌یافت بر آن نمی‌افزود. و بیشتر روزگارش خاموش بود؛ و اگر می‌گفت، بر گویندگان برتری می‌یافت و تشنگی پرسندگان را فرو می‌نشاند. و ناتوانی بود که ناتوانش می‌شمردند، اما چون کار جدی‌ای برمی‌آمد شیر بیشه بود و مار دره. حجت و دلیلی نمی‌آورد مگر آنکه نزدیک قاضی می‌رسید. و کسی را بر آنچه در مانند آن برایش عذری می‌یافت سرزنش نمی‌کرد تا آنکه عذرش را بشنود. و از درد شکایت نمی‌کرد مگر آنگاه که از آن بهبود یافته بود. و تنها آنچه را که کرده بود می‌گفت و نمی‌گفت آنچه را نکرده بود. و چون در سخن گفتن مغلوب می‌شد، در خاموشی شکست نمی‌خورد. و بر شنیدن حریص‌تر بود تا گفتن. و چون دو کار ناگهان بر او روی می‌آورد، می‌نگریست کدام‌یک به خواهش نفس نزدیک‌تر است؛ پس با آن مخالفت می‌کرد.پس بر شما باد این خصلت‌ها؛ به آنها ملتزم باشید و در آنها با یکدیگر رقابت کنید. و اگر توان آنها را ندارید، بدانید که به‌دست‌آوردن اندک بهتر از واگذاشتن بسیار است.منبع