مفهوم بازار در نظام فکری هایک نقش درجه اول دارد، به طوری که آن را نه تنها یک نهاد اساسی جوامع مدرن، بلکه عامل غیرقابل اجتناب تمدن بشری به شمار می آورد. بازار همانند جامعه انسانی، نهاد خودجوشی که جریان تحول هزاران ساله ای را پشت سر دارد. بازار به دنبال هزاران سال تجربه ی انسان ها، از طريق آزمون و خطا در زمينه ی چگونگی توليد مادی، به صورت کارآمدترین شيوه ی توليدي درآمده است. هایک بازار را نهاد و جریان(processus) تلقی میکند و نه مدلی انتزاعی (والراس و نظريه تعادل عمومی). و از این رو، در نهایت، مفهوم تعادل را که عمدتا خصلت مکانیکی دارد، کنار میگذارد. قیمت ها برای وی وسایل انتقال اطلاعات اند، آنها در چارچوب نظمي خودجوش(بازار) عمل میکنند که خود در نهايت، مشکل پراکندگی اطلاعات را در جامعه چاره جویی می نماید. قیمت ها همانند قطب نما، فرد را در تصمیم گیری اقتصادي هدایت میکند: چه کالایی را با چه روشی باید توليد کرد؟ چه ميزان باید مصرف، و چقدر بايد پس انداز نمود؟ و... . هیچ ابزار دیگری چنین کارایی اقتصادی ندارد. برنامه ریزی متمرکز که چونان بدیلی برای نظام بازار مطرح شد، به هيچ وجه نمی تواند کارایی مطلوبي داشته باشد، چرا که رفتار مختلف اقتصادی افراد جامعه متضمن میلیون ها اطلاعات گوناگون و پراکنده است به طوری که جمع آوري و طبقه بندی آنها از عهده هیچ برنامه ریزی بر نمی آید. بخصوص اگر توجیه کنیم که رفتار افراد، و از اين رو ميليون ها اطلاعات لازم برای برنامه ريزي، دائما در حال تغییر و تحول است.از آنجا که واژه بازار تعابیر بسیار متفاوتي توسط نويسندگان مختلف ارائه شده، که باعث ابهام این مفهوم در اذهان عمومی گردیده است، هایک واژه یونانی الاصل "کاتالاکسی" را برای بیان نظم بازار پیشنهاد میکند.فعل یونانی Katallattein که مبنای اصطلاح "کاتالاکسی" است، تنها به معنی مبادله نیست، بلکه «قبول کردن در جمع» و «از دشمن دوست ساختن» نیز معنی میدهد. بنابراين، عملکرد بازار تنها متوجه هدف محدود و مبادله ی کالاها و خدمات نیست، بلکه به کل نظام اجتماعي مربوط میشود. هایک نظم موجود در بازار «کاتالاکسی» را نظمي انتزاعی می داند که در وهله اول برای انسان محسوس و قابل درک نیست، فقط با قدرت تفکر و استنتاج میتوان به وجود چنین نظمي پی برد. او نظم بازار را به نظم موجود در یک بازی تشبیه میکند که تنها با رعایت قواعد خاص آن بازی ميتواند به وجود آيد و عمل کند.◀️ درباره هایک - موسی غنی نژاد@HasanMortezazadeh