لنین چگونه مطالعه می‌کرد (بخش نهم) ماریا اینیاتیونا گلیاسر لنین در نامه‌ای به گورکی به تاریخ ۱۱ ژان

لنین چگونه مطالعه می‌کرد (بخش نهم) ماریا اینیاتیونا گلیاسر لنین در نامه‌ای به گورکی به تاریخ ۱۱ ژانویه ۱۹۱۶، با اشاره به این کار می‌گوید: «کوشیده‌ام داده‌های جدید درباره آمریکا را به عامه‌فهم‌ترین شکل ممکن ارائه دهم، داده‌هایی که به نظر من به‌ویژه برای ترویج…لنین چگونه مطالعه می‌کرد (بخش دهم)ماریا اینیاتیونا گلیاسراین سخنان را می‌توان به لنین نیز نسبت داد.دقیقاً همین کارِ مداوم و خستگی‌ناپذیر برای کسب دانش عینی، برای مطالعه بنیادهای حیات جامعه — یعنی اقتصاد عینی در روند توسعه آن — و بررسی پیوسته سیر تاریخ و تجربه جنبش کارگریِ تمامی کشورها، بحق یکی از ویژگی‌های اصلی روش کار لنینی به شمار می‌رود.در ژانویه ۱۹۱۶، لنین تمامی یادداشت‌ها، گزیده‌ها و خلاصه‌های قبلی خود و نیز کتاب‌شناسی‌هایی را که پیش‌تر گردآوری کرده بود، بار دیگر مرور می‌کند و علاوه بر آن، حجم عظیمی از کتاب‌های جدید را به دقت می‌خواند. لنین در «دفترهای درباره امپریالیسم» با پیروی از روش «انتقادی» خود، گزیده‌هایی از ۱۴۸ کتاب و ۲۳۲ مقاله از نویسندگان گوناگون به زبان‌های مختلف خارجی را گرد آورد.لنین در مقدمه ویرایش فرانسوی و آلمانی می‌نویسد:«ما در این اثر نشان داده‌ایم که جنگ ۱۹۱۴-۱۹۱۸ برای هر دو طرف متخاصم، یک جنگ امپریالیستی (یعنی جنگی برای غصب، غارت و چپاول)، جنگی برای تقسیم جهان، برای تقسیم مجدد مستعمرات و حوزه‌های نفوذ سرمایه مالی و غیره بوده است. طبیعتاً اثبات ماهیت واقعی اجتماعی یا دقیق‌تر بگویم، ماهیت واقعی طبقاتیِ جنگ را نباید در تاریخ دیپلماتیک آن جست‌وجو کرد، بلکه باید آن را در تحلیل وضعیت عینی طبقات حاکم در تمامی کشورهای متخاصم یافت.»و کمی فراتر، لنین بار دیگر بر آنچه همواره گفته و نوشته بود تأکید ورزید؛ یعنی اینکه مسئله بر سر مطالعه پدیده‌های عینی اجتماعی است: «برای بازتاب این وضعیت عینی، نباید نمونه‌ها و داده‌های مجزا را برگزید (زیرا با توجه به پیچیدگی بی‌نهایت پدیده‌های حیات اجتماعی، همواره می‌توان هر تعداد نمونه و داده مجزا را برای اثبات هر ادعایی پیدا کرد)، بلکه باید مطلقاً به مجموعه داده‌هایی رجوع کرد که روشنگر بنیادهای حیات اقتصادی تمامی قدرت‌های متخاصم و سراسر جهان هستند.»این جوهره تحلیل لنینی است که نمونه‌های فراوانی از آن را آورده‌ایم. در تمامی آثار لنین، بدون استثنا، می‌توان دید که او هرگز از این ضرورت ابتدایی تحلیل مارکسیستی عدول نکرده است: استوار ساختن تمامی استنتاجات و تزهای تئوریک بر مجموعه فاکت‌های انکارناپذیر مربوط به موضوع؛ فاکت‌هایی که هیچ‌کس نمی‌تواند آن‌ها را انکار کند، فاکت‌هایی که نه به تنهایی و منفک از شرایط محیطی، بلکه در روابط متقابل و در توسعه تاریخی‌شان در نظر گرفته شده‌اند.علاوه بر این، تحلیل مارکسیستی ایجاب می‌کند که فاکت‌های اساسی از فاکت‌های فرعی تفکیک شوند و معیاری عینی برای این تحلیل برقرار گردد.لنین در کتاب خود «امپریالیسم، به مثابه بالاترین مرحله سرمایه‌داری»، دو جدول آماری را قرار داده است که بر اساس حجم عظیمی از داده‌های عددی درباره همان بنیادهای حیات اقتصادی تمامی قدرت‌های متخاصم در سراسر جهان تدوین شده‌اند. جدول اول تصویری از تقسیم منطقه‌ای جهان (کل زمین و کل جمعیت زمین) را ارائه می‌دهد که در قلمروهای مستعمراتی قدرت‌های بزرگ نمود می‌یابد. این تصویر را لنین در سال ۱۹۱۵ ترسیم کرد.جدول دوم به توزیع خطوط آهن در سراسر جهان اختصاص دارد.«توزیع شبکه راه‌آهن، عدم توازن در این توزیع و توسعه آن، همگی ناشی از سرمایه‌داری مدرن و انحصارطلب در مقیاس جهانی است. این نتایج ثابت می‌کنند که تا زمانی که این پایه اقتصادی از میان نرود و تا زمانی که مالکیت خصوصی بر وسائل تولید باقی است، جنگ‌های امپریالیستی مطلقاً اجتناب‌ناپذیرند.»هر دو جدول حاوی داده‌های کلی مربوط به بنیادهای حیات اقتصادی سراسر جهان، با ارقام انکارناپذیر به‌روشنی ثابت می‌کنند که سرمایه‌داری گروهی از دولت‌های به‌ویژه ثروتمند و قدرتمند (کمتر از یک‌دهم جمعیت زمین) را پدید آورده است که سراسر جهان را تنها با کوپن‌چینی [و بهره‌کشی مالی] غارت می‌کنند.برای مطالعه روش تحلیل لنینی، بررسی آثار مقدماتی او که در «دفترهای درباره امپریالیسم» گرد آمده‌اند فوق‌العاده جذاب است؛ اینکه چگونه او مطالب عینی را برای تنظیم این جداول برمی‌گزید و آماده می‌ساخت تا این تصویر از تقسیم کامل جهان را با ارائه فاکت‌های ساده و روشن و داده‌های عددی درباره تمامی شاخه‌های حیات اقتصادی کشورهای امپریالیستی به خواننده بفهماند.