لنین چگونه مطالعه می‌کرد (بخش دوم)ماریا اینیاتیونا گلیاسرمطالعه‌ی بازار داخلیمسئله مرکزی که در آن زم

لنین چگونه مطالعه می‌کرد (بخش دوم)ماریا اینیاتیونا گلیاسرمطالعه‌ی بازار داخلیمسئله مرکزی که در آن زمان مورد بحث با نارودنیک‌ها بود، موضوع شکل‌گیری بازار داخلی برای صنایع بزرگ در روسیه بود. لنین درباره این موضوع آثار متعددی نوشت که در هر یک از آن‌ها، موضوع را مورد بررسی عمیق‌تر و تحقیق دقیق‌تری قرار داد. لنین مبنای کار خود را تحقیقات مارکس در جلد دوم کتاب «سرمایه» و نتایجی قرار داد که خود از طریق مطالعه و پردازش مواد جمع‌آوری‌شده در سالنامه‌های آماری «زمستووها» در مناطق و استان‌های مختلف روسیه به آن‌ها دست یافته بود.اثر بعدی لنین که در آن به تحلیل مسئله‌ی بازارها ادامه داد، کتاب مشهور او با عنوان «دوستان مردم کیستند و چگونه با سوسیال‌دموکرات‌ها مبارزه می‌کنند؟» بود. مقایسه‌ی بخشی از این کتاب که به بررسی فرآیند تمایز طبقاتی دهقانان و تشکیل بازار داخلی برای صنایع بزرگ روسیه اختصاص دارد (فصل سوم)، با اثر قبلی‌اش یعنی «درباره‌ی به اصطلاح مسئله‌ی بازارها»، نشان می‌دهد که لنین برای نگارش این کتاب، حجم عظیمی از داده‌های آماری جدید را مطالعه کرده و بر اساس آن‌ها نمودارهای آماری تازه‌ای ترسیم کرده بود.اگر در اثر قبلی (درباره‌ی بازارها)، لنین برای اثبات ادعای مارکسیست‌ها پیرامون تمایز دهقانان و توسعه‌ی بازار داخلی به هفت سالنامه‌ی آماری و نظرسنجی اقتصادی استناد کرده بود، در این اثر از بیست پژوهش مشابه استفاده کرد؛ او بر همان مسئله تمرکز کرد و همان نتایج را بر اساس ارقام و داده‌های گردآوری‌شده از سایر مناطق و استان‌های روسیه و دیگر بخش‌های اقتصاد استخراج نمود. برای مثال، لنین جهت تدوین تابلوی آماریِ تکامل صنایع دستی در استان مسکو، در هر دو اثر از یک شماره‌ی واحد از سالنامه‌ی آماری استان مسکو استفاده کرد؛ اما در حالی که در اثر اول ارقام مربوط به توسعه‌ی صنعت «توری‌بافی» را ارائه داد، در اثر دوم به ارقام مربوط به صنعت «آجرسازی» پرداخت.این کار، داده‌های علمیِ گسترده‌تر و کامل‌تری را برای مبارزه علیه نارودنیک‌ها در اختیار مارکسیست‌های روسیه قرار داد. گام بعدی کار لنین درباره‌ی توسعه‌ی سرمایه‌داری در روسیه، مقاله‌ی مفصلی بود که در سال ۱۸۹۴-۱۸۹۵ با عنوان «محتوای اقتصادی نارودنیسم و نقد آن در کتاب استرووه» نوشت. لنین در مقدمه‌ی مجموعه‌ی «دوازده سال» می‌گوید که این مقاله از بسیاری جهات، «خلاصه‌ای از آخرین آثار اقتصادی او (به‌ویژه توسعه‌ی سرمایه‌داری) است».مقاله مذکور و اثر مربوط به بازارها، بر پایه‌ی سخنرانی لنین در پاییز ۱۸۹۴ در برابر حلقه‌ی کوچکی از مارکسیست‌های سن‌پترزبورگ استوار بود. عنوان آن سخنرانی «بازتاب مارکسیسم در ادبیات بورژوایی» بود و مستقیماً علیه «پ. استرووه»، برجسته‌ترین نماینده‌ی «مارکسیسم قانونی»، جهت‌گیری داشت.لنین از همان لحظه‌ی ظهور این افراد، اهمیت زیادی برای مبارزه‌ی تئوریک علیه این «همسفران» موقتی قائل بود؛ کسانی که در جنبش کارگری نفوذ کرده و «جامه‌ی مارکسیستی» به تن کرده بودند. آن‌ها نیز با نارودنیک‌ها مبارزه می‌کردند، اما این کار را از مواضعی کاملاً متفاوت و برای اهداف خاص خود انجام می‌دادند، نه به عنوان مارکسیست‌های انقلابی. لنین می‌نوشت:«اینان دموکرات‌-بورژواهایی بودند که برایشان گسست از نارودنیسم به معنای گذار از سوسیالیسم خرده‌بورژوایی (یا سوسیالیسم دهقانی) به لیبرالیسم بورژوایی بود، نه به سوسیالیسم پرولتاریایی (آن‌گونه که ما بودیم).»لنین چنان اهمیتی برای این کار قائل بود که لازم دانست آن را در مجموعه‌ی مقالات خود که در سال ۱۹۰۸ با عنوان «دوازده سال» منتشر شد، بگنجاند. او می‌نوشت:«...پلمیک (جدل) با استرووه یک نمونه‌ی آموزنده است. این نمونه، ارزش سیاسی-عملیِ جدل تئوریکِ سازش‌ناپذیر را نشان می‌دهد.»