💢 بازخوانی نظریات بدیل شریعت حداکثری ✅تبیین نقاط مشترک نظریات بدیل🔸در سه فصل گذشته، به بررسی دیدگا

💢 بازخوانی نظریات بدیل شریعت حداکثری ✅تبیین نقاط مشترک نظریات بدیل🔸در سه فصل گذشته، به بررسی دیدگاه‌های منتقدانِ نظریهٔ شمولِ شریعت پرداختیم؛ هدف آن بود که دریابیم این گروه از اندیشمندان، قلمرو شریعت را چگونه تبیین می‌کنند و مبانی نظری و ادلهٔ ایشان در تحدیدِ این قلمرو چیست. شایان ذکر است که تمرکز این بخش بر آرای متفکرانی بود که مبنای وحیانی شریعت را می‌پذیرند، اما دامنهٔ آن را به حوزه‌های مشخصی محدود می‌سازند. از این رو، بررسی نظرات افرادی چون محمد ارکون که در اصلِ اعتبار یا ضرورت شریعت در دوران معاصر تشکیک می‌کنند، به فرصتی دیگر موکول شده است.🔸در این راستا، آرای اندیشمندانی چون مهندس مهدی بازرگان، عبدالکریم سروش، محمد مجتهد شبستری و علی عبدالرزاق مورد واکاوی و تحلیل قرار گرفت. 🔸در میان دیدگاه‌های این متفکران، علی‌رغم تفاوت‌های جزئی، می‌توان چند مؤلفه یا دغدغهٔ مشترک را شناسایی کرد:1. دغدغهٔ تحدیدِ فقه سیاسی: نخست، نگرانی از سلطه و گسترش «فقه سیاسی» و مداخلهٔ آن در تمامی شئون ادارهٔ جامعه و سیاست‌گذاری. از این رو، ایشان با رویکردها و استدلال‌های گوناگون، در پی تحدید نقش فقه و شریعت در این حوزه و یا حتی در مواردی، تفکیک کامل آن از عرصهٔ عمومی بوده‌اند.2. تأکید بر عقلانیت بشری و منابع عرفی: دوم، تأکید بر محوریت عقلانیت بشری و لزوم اتکاء به تجارب و دستاوردهای انسانی در سامان‌دهی امور اجتماعی و سیاسی. این رویکرد، در برخی تفاسیر، به نوعی «سکولاریسم مؤمنانه» یا «عرفی‌گرایی دین‌دارانه» تعبیر شده است که در آن، ضمن حفظ ایمان فردی، ادارهٔ امور دنیوی به عقل و تدبیر جمعی انسان‌ها واگذار می‌شود و منابع قانونی بشری بر برخی برداشت‌های سنتی از متون دینی مقدم می‌شوند.3. اولویت‌بخشی به حیات معنوی و باطنی: سوم، اهتمام ویژه به احیاء و تعمیق حیات معنوی و روحانی انسان. ایشان غالباً بر این باور بودند که تمرکز افراطی بر جنبه‌های فقهی و ظاهری دین، می‌تواند به تضعیف یا غفلت از ساحت باطنی و تجارب معنوی انسان مؤمن بینجامد و از این رو، احیای این بعد از دین را ضروری می‌دانستند.4. محوریت حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین: چهارم، قراردادنِ «حقوق بنیادین بشر» و «آزادی‌های فردی و اجتماعی» به‌عنوان یکی از معیارهای اساسی در ارزیابی نظام‌های حقوقی و سیاسی. در این منظر، کارآمدی و مشروعیت هرگونه تفسیر از فقه و شریعت، در گرو سازگاری و توانایی آن در تأمین و تضمین این حقوق و آزادی‌هاست.📚بریده‌ای از کتاب «فراسوی شریعت حداکثری؛ نقد نظریات بدیل و طرح الگوی نوین»