پيغمبر خدا(ص) به اميرالمؤمنين(ع) مى‌فرمايد:ايمان مؤمن به حدّ كمال نمى‌رسد مگر اينكه داراى صد و سه خص

پيغمبر خدا(ص) به اميرالمؤمنين(ع) مى‌فرمايد:ايمان مؤمن به حدّ كمال نمى‌رسد مگر اينكه داراى صد و سه خصلت باشد.البته بعيد است كه بتوانيم تمام اين خصلت ها را بيان كنيم و فقط برخى از آن ها را طى چند جلسه مطرح مى‌كنيم. «فِعْلٍ وَ عَمَلٍ وَ نِيَّةٍ وَ بَاطِنٍ وَ ظَاهِرٍ» حضرت(ص) فرمود:اين صد و سه خصلت،در اين قالبها مى‌آيد. آيا عمل با فعل فرق دارد؟عدّه اى از آقايان گفته اند:بله،بين عمل و فعل نسبت عامّ و خاصّ مطلق است يعنى همه اعمال فعل هستند امّا هر فعلى عمل نيست.در روايت،اين دو با هم فرق مى‌كنند.در فعل،چه قصد كند شئ را بياورد و چه قصد نكند به آن فعل گفته مى‌شود.در حقيقت،آن چيزى كه از حركت بدن انسان بوجود مى‌آيد به آن فعل گفته مى‌شود؛امّا عمل آن است كه شئ را بياورد و انجام بدهد آن هم با قصد،پس معلوم مى‌شود بين فعل و عمل فرق وجود دارد. گاهى هم ممكن است به يكديگر اطلاق شوند مثل مسكين و فقير.آقايان مى‌گويند: «اذا اجتمعا افترقا و اذا افتقرا اجتمعا» .گاهى فعل را به جاى عمل به كار مى‌بريم و گاهى عمل را به جاى فعل به كار مى‌بريم امّا اگر در جايى قرار باشد عنوان جدا شود اگر هر دو در كنار هم آمده باشند با هم فرق دارند.پيغمبر اكرم(ص) نيز در اينجا آنها را كنار هم گذاشته است،پس معلوم مى‌شود فعل غير از عمل است. «فَقَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ:يَا رَسُولَ اللَّهِ،مَا الْمِائَةُ وَ ثَلَاثُ خِصَالٍ» حضرت(ص) فرمود:مؤمن بايد صد و سه خصلت داشته باشد تا ايمانش كامل شود.تا اين را فرمود،شاگرد اوّل مكتب پيغمبر(ص) پرسيد:اين صد و سه خصلت چيست؟ «فَقَالَ:يَا عَلِيُّ،مِنْ صِفَاتِ الْمُؤْمِنِ أَنْ يَكُونَ جَوَّالَ الْفِكْرِ» حضرت(ص) فرمود:مؤمن «جوّال الفكر» است.يعنى چه؟يعنى فكر مؤمن هميشه در حال جولان و جنب و جوش است و لحظه اى از تفكّر نمى‌ايستد؛چرا؟چون مؤمن خودش را فراموش نمى‌كند،خدا را فراموش نمى‌كند و هميشه به ياد خدا است.از طريق خودش به خدا نزديك مى‌شود.هميشه در اين فكر است كه خدايا من را براى چه آفريده اى؟چه قدرت و توانى به من داده اى.روايت داريم كه فكر كردن،عبادت است و باز روايت داريم كه بيشترين عبادت جناب ابوذر،تفكّر بود. «جَوْهَرِيَّ الذِّكْرِ» مؤمن هميشه ذكر جوهرى دارد.ذكر جوهرى يعنى چه؟جوهر را اينطور معنا كرده‌اند كه عبارت است از آن چيزى كه داراى قيمت بالايى باشد يعنى چيزهايى كه داراى ارزش بالايى هستند و هيچگاه به وزن آن نگاه نمى‌كنند بلكه نگاه به ارزش آن مى‌كنند.در جامعه به چيزهايى كه داراى ارزش و قيمت بالايى مى‌باشند،جواهرات مى‌گويند.الان ببينيد يك ذرّه جواهر چقدر قيمت بالايى دارد.يك قطعه الماس چقدر گرانبها است.حضرت رسول(ص) تعبير به جواهر كرده و فرموده است شخص مؤمن در ياد كردن همانند جواهر است يعنى ذكرش با ارزش است يعنى هميشه به عملش بهاء مى‌دهد. خوش به حال آن كسى كه هميشه به ياد خدا باشد كه قيمت عملش مدام بالا مى‌رود.كارهايش ارزشمند مى‌شود لذا از امام(ع) پرسيدند:ما در روز خوب است چقدر ذكر بگوييم؟چقدر به ياد خدا باشيم؟امام(ع) فرمودند:حداقل روزى ده تا بيست مرتبه بايد انسان به ياد خدا باشد.آنجا است كه خداوند آنچه را كه مى‌خواهى به تو مى‌دهد،خواسته تو را خواسته خودش قرار مى‌دهد،نظر تو نظر خودش مى‌شود.در احاديث قدسى است كه اگر بنده من،مرا اطاعت كند دست او دست من است،چشم او چشم من است،گوش او گوش من است؛امّا به شرط اينكه به دستورات عمل كنيم.