﻿باسمه تعالی"تشریح مفاهیم صفحه ۱۸۰ قرآن کریم"1⃣ در آیه ۲۶ بار دیگر قرآن دست مسلمانان را می گیرد و به گذشته تاریخشان بازمی گرداند تا به آنان بفماند که در چه پایه ای بودند و اکنون در چه مرحله ای هستند و درس آیات قبل را به خوبی درک کنند. می فرماید: و به یاد آورید هنگامی را که شما گروهی اندك بودید و در آن سرزمین به ناتوانی کشیده شده بودید، و می ترسیدید که مردم شما را بربایند. این تعبیر بالا نهایت ناتوانی و کمی نفرات مسلمانان را در مکه قبل از هجرت در برابر مشرکان نیرومند، یا بعد از هجرت در مقابل قدرت های بزرگ آن روز مانند ایران و روم آشکار می کند. ولی خدا:الف) شما را پناه داد.ب) با یاری خود یاری تان کرد.ج) از پاكيزه های دلپذیر روزیتان داد، باشد که شکرگزاری کنید.2⃣ در آیات ۲۷ و ۲۸ یک سلسله دستورهای حیات بخش دیگر که ضامن سعادت زندگی دنیوی و اخروی است به مومنان داده می شود:الف) به خدا و پیامبرش خیانت نکنید.ب) در امانت های خود نیز آگاهانه خیانت نکنید.ج) بدانید که اموال و اولاد شما وسیله آزمایش هستند.د) اینکه خداست که پاداشی بزرگ‌ فقط نزد اوست.تذکر ۱. واژه "خیانت" به معنای خودداری از پرداخت حقی است که انسان آن را تعهد کرده است. خیانت به خدا و پیامبر آن است که اسرار نظامی مسلمانان را در اختیار دیگران قرار دهند یا دشمنان را در مبارزه خود علیه مسلمانان یاری دهند. در قرآن کریم "امانت" مفهوم وسیعی دارد و تمام شوون زندگی اجتماعی، سیاسی و اخلاقی را در برمی گیرد.3⃣ در آیه ۲۹ چهار ثمره و نتیجه برای پروا داشتن از خدا و رعایت تقوا را به مومنان گوشزد می فرماید:الف) برای شما وسیله تشخیص حق از باطل را قرار می دهد.ب) گناهانتان را می زداید.ج) شما را می آمرزد.د) خدا دارای بخشش بزرگ است (و از اینرو پاداش های فراوان دیگری در انتظار شماست).تذکر ۲. در اینجا "تکفیر سیات" به محو آثار روانی و اجتماعی گناهان در دنیا و "مغفرت" به رهایی از عذاب الهی در آخرت اشاره می کند که در پرتو تقوا تحقق می یابند.4⃣ آیه ۳۰ به عوامل هجرت پیامبر (ص) اشاره دارد که در آن کافرن نقشه کشیدند تا برضد اسلام و پیامبر توطئه کنند و خدا هم نقشه آنان را نقش بر آب کرد و پیامبر (ص) شبانه به سوی غار ثور حرکت کرد و به سفارش ایشان حضرت علی (ع) در بستر او خوابید. پیامبر (ص) سه روز در غار ماند و پس از مایوس شدن دشمنان از یافتن ایشان به سوی مدینه هجرت کرد. دستور آیه درباره تشریح نمونه ای از منطق عملی مشرکان و کافران خرافی مکه چنین است: و (یاد کن) آنگاه کسانی که کفر ورزیدند، درباره تو نقشه کشیدند تا تو را به بند کشند یا بکشند یا (از مکه) بیرونت کنند. آنان چاره می جویند، و خدا نیز چاره می جوید، و خدا بهترین چاره جویان است.5⃣ در آیات ۳۱ و ۳۲ به منطق فکری مشرکان و کافران مکه اشاره می کند و نشان می دهد که آنان از سلامت فکری نیز برخوردار نبوده اند.الف) و هنگامی که آیات ما بر آنان خوانده شود، می گویند، به خوبی شنیدیم. اگر می خواستیم، ما نيز مانند این را می گفتیم. این جز افسانه های پیشینیان نیست (آیه ۳۱).ب) و (یاد کن) آنگاه که گفتند: خدایا، اگر این (اسلام و قرآن) همان حق از جانب توست، پس از آسمان سنگ هایی بر ما بباران، یا عذابی دردناك برای ما بیاور (آیه ۳۲).تذکر ۳. این گونه نفرین ها یا از شدت تعصب و لجاجت یا برای عوام فریبی است.6⃣ آیه ۳۳ نشان می دهد که دو عامل بازدارنده عذاب آسمانی بر امت است: یکی حضور پیامبر در میان آنان و دیگری ایمان آوردن و توبه پیوسته مردم. دستور آیه درباره رد ایراد مخالفان پیامبر چنین است: ولی خدا چنین نیست که آنان را در حالی که تو در میانشان هستی عذاب کند، و نیز خدا بر آن نیست که در حالی که آمرزش می طلبند عذاب کننده آنان باشد.تذکر ۴. مفهوم آیه ۳۳ اختصاص به مردم عصر پیامبر (ص) ندارد و یک قانون کلی درباره نجات همگان است و طبق حدیث از حضرت علی (ع) لزوم استغفار پیوسته امت برای امنیت یافتن از عذاب الهی را نشان می دهد.التماس دعا: دکتر حسن امیری اوغانکرج؛ جمعه ۲۵ شهریور ۱۴۰۱@HolyQuranConcepts