﻿باسمه تعالی"تشریح مفاهیم صفحه ۱۸۱ قرآن کریم"1⃣ در آیه پیش برای عذاب نکردن مشرکان دو شرط بیان شد، در اینجا می گوید که اگر مشرکان به استغفار لفظی بسنده کنند و ایمان نیاورند و همچنان بر اسلام ستیزی خود باقی بمانند، معنا ندارد ما آنها را عذاب نکنیم، این آیه اشاره به زمانی است که مسلمانان در مکه بودند و حق نداشتند آزادانه در کنار خانه خدا اقامه نماز کنند. آنان با انواع مزاحمت ها، مسلمانان را از کارشان باز می داشتند. مشرکان خود را متولی کعبه می دانستند ولی قرآن در این جا می گوید: آنان هرگز سرپرستان این خانه نیستند، تنها کسانی سرپرستان این خانه اند که موحد و پرهیزکار باشند. ولی بیشترشان نمی دانند. در آیه ۳۵ ماهیت دعا و نماز مشرکان در کنار خانه خدا را جز سوت کشیدن و کف زدن نمی داند و در پایان آیه می فرماید. پس عذاب را بچشید به سبب آنکه کفر می ورزیدید.2⃣ آیه ۳۶ درباره جنگ بدر و کمک های مالی مردم مکه نازل شده است. هنگامی که مشرکان مکه به وسیله قاصد ابوسفیان از جریان آگاه شدند. اموال فراوانی جمع و جور کردند و در اختیار مبارزان خود قرار دادند، اما آن شکست سنگین نصيبشان شد و آنچه در این راه خرج کرده بودند، مایه شرم و حسرت آنان واقع شد. این مجازات دنیوی آنان است که در بدر بر سرشان آمد و در سرای دیگر وضعشان بدتر خواهد شد و این کافران یک جا به سوی جهنم محشور می شوند.تذکر ۱. در این آیه «انفاق» دوبار تکرار شده است. انفاق اول مربوط به جنگ بدر است، یعنی مشرکان برای این جنگ اموال خود را انباشتند و مبارزان خود را بسیج کردند. اتفاق دوم مربوط به آینده است، یعنی آنان گرچه در اینجا شکست خوردند، ولی باز هم اموال خود را به زودی هزینه خواهند کرد تا در جنگ احد پیروز شوند، ولی آن هم مثل جنگ قبلی مایه شرم و حسرت خواهد شد. قرآن کریم دوباره پیش بینی می کند و خبر می دهد که در نهایت شکست را تحمل خواهند کرد و این اشاره به فتح مکه است که در سال هشتم هجری اتفاق افتاد.3⃣ در آیه ۳۷ می گوید: این حسرت، شکست و عذاب مشرکان به خاطر این است که خدا می خواهد ناپاک (کافر) را از پاک (مومن) هم در این دنیا و هم در آن دنیا جدا فرماید. آری کار شیطانی و کار رحمانی همیشه ناشناخته نمی ماند، بلکه سرانجام صف ها از یکدیگر جدا می شود و حق، جلوه خود را نشان می دهد مشروط بر اینکه مسلمانان با صدق نیت و با ایمان کامل همانند بدریون به میدان بیایند. خداوند ناپاکها را به یکدیگر ضمیمه می کند و همه را یک جا متراکم می سازد و در جهنم قرار می دهد. آنان همان زیانکارانند.4⃣ در آیه ۳۸ خطاب به رسول اکرم (ص) می گوید: به کفار اعلام کن در توبه باز است. اگر دست از دشمنی بردارید، توبه شما پذیرفته است. گاهی برخی از کافران می خواستند مسلمان شوند، ولی از آن بیم داشتند که پس از اسلام، اعمال گذشته آنان و درگیری هایی که با اسلام داشته اند، مانع از پذیرفته شدن آنان باشد یا به خاطر اعمالشان مجازات شوند. در این آیه، به آنان اطمینان می دهد که چنین نیست و اگر به کفر خود ادامه دهند، سنت خدا درباره گذشتگان بر آنان نیز جاری می شود؛ مثل همان که در بدر اتفاق افتاد. 5⃣ آیه ۳۹ بیان می فرماید: اگر دشمنان محارب اسلام راه نیامدند، با آنان نبرد کنید و پیکار را تا جایی ادامه دهید تا فتنه (کفر، شرک و سلب آزادی فکری و اجتماعی از مسلمانان) و مقابله با اسلام برچیده شود و دین یکپارچه از آن خدا باشد. در پایان بار دیگر در برابر شدت عمل، دست دوستی و محبت را به سوی کافران دراز می کند و می فرماید: و اگر (از راه شرک و فساد و اعمال نادرست) دست برداشتند (خداوند آنان را می پذیرد) زیرا خدا به آنچه می کنند بیناست. تذکر ۲. جنگ و جهاد در اسلام فقط برای گسترش مکتب اسلام و مقابله با فتنه است. در قرآن کریم فتنه نه تنها بالاتر از قتل (بقره، ۲۱۷) بلکه شدیدتر از آن (بقره، ۱۹۱) شمرده شده است. فتنه معنای وسیعی دارد و شامل هرگونه اعمال فشار می شود. در قرآن کریم فتنه به معنای شرک نیز آمده است. همچنین تحمیل کفر بر مومنان و انسان های پاک فطرت را می توان فتنه به حساب آورد. لازم به ذکر است که مفاد آیه ۳۹ با آزادی در پذیرش دین (بقره، ۲۵۶) منافات ندارد، زیرا باید فتنه و طاغوت را زدود تا فضا برای انتخاب و اختیار انسان باز شود.6⃣ در آیه ۴۰ خطاب به مومنان برای دلگرمی آنان می فرماید: و اگر (مشرکان) روی برتافتند بدانید که (ضرری به شما نمی رسانند و) خدا سرپرست شماست؛ خوب سرپرست و خوب یاوری است.التماس دعا: دکتر حسن امیری اوغانکرج؛ شنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۱@HolyQuranConcepts