🔻 بین سطور نهی رهبر جمهوری اسلامی از «بیان صادقانه ضعف‌ها»در فضایی که اشارات پراکنده مسئولان دولتی ایران به تاثیرات جنگ و تحریم بر اقتصاد، مورد انتقاد شدید رقبای حکومتی آنها قرار داشته‌، به‌تازگی پیام جدیدی به نقل از مجتبی خامنه‌ای منتشر شده که از مسئولان می‌خواهد اگر در مورد وضعیت کشور صحبت می‌کنند، مشخصا در چارچوب «روایت قدرت» باشد. این پیام، که به مناسبت «هفته دولت» انتشار یافته، گوشزد می‌کند: «گاه بیان صادقانه ضعف‌های خود، در وقتی که دشمن به روحیه نیاز دارد، کمک بزرگی به او است.»انتشار پیام جدید در حالی بوده که با افزایش بحران‌های اقتصادی در ایران، طیفی از مدافعان سیاست خارجی جمهوری اسلامی، به برجسته‌کردن روایتی نامتعارف پرداخته‌اند: اینکه مشکلات معیشتی شهروندان، ارتباط ناچیزی با جنگ و تحریم دارند. آنها از این ادعا نتیجه گرفته‌اند که برای رفع چالش‌های اقتصادی در داخل، نیازی به تصمیم‌گیری‌های دشوار در عرصه خارجی نیست.کوچک‌نمایی تأثیر تنش‌های خارجی بر وضعیت اقتصادی ایران، حتی با بیان روایت‌هایی همراه شده که حکومت، معمولاً تمایل به انکارشان داشته است. در این میان شاید غیرمنتظره‌ترین تحول، نوع اشارات برخی رسانه‌ها و چهره‌های حکومتی به فسادهای سازمان‌یافته بوده است. آنها با توصیف فساد و تحریم به عنوان دو پدیده مجزا، نتیجه گرفته‌اند که مشکل اقتصاد ایران تحریم نیست و فساد است؛ اگرچه برای اثبات مدعای خود به فسادهایی استناد کرده‌اند که از قضا، مستقیما از تحریم‌ تغذیه می‌کنند.این استنادات مشخصا پس از آن افزایش یافتند که حسین صمصامی، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، گفت از ۱۳۹۷ تا خرداد ۱۴۰۵، حدود ۱۳۰ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات به «چرخه رسمی کشور» بازنگشته است. هرچند مطابق ارقامی که این نماینده منتشر کرد، از ۱۳۰ میلیارد دلار مذکور، مهلت بازگرداندن حدود ۸۱ میلیارد دلار- تا خرداد ماه- سپری شده بود.البته ظاهرا بخشی از «عدم رفع تعهد» صادر کنندگان به این علت بوده که ارز حاصل از صادرات را به چرخه رسمی واریز نکرده‌اند تا در بازار آزاد با قیمت بالاتر به فروش برسانند یا از آن برای واردات غیررسمی استفاده کنند. حتی شاید برخی صادرکنندگان، به علت شرایط تحریم، قادر به بازگرداندن به‌موقع ارز به کشور نبوده‌اند.با وجود همه اینها، تردیدی وجود ندارد که بخش مهمی از ارز حاصل از صادرات، در دشوارترین شرایط کمبود ارز در ایران، در خارج از کشور نگه‌داری یا مصرف شده است.ابعاد عظیم این تخلف از سال ۱۳۹۷ به بعد، یکی از مهم‌ترین مستنداتی است که تأثیر بالای تحریم‌ها را بر وضعیت اقتصادی به تصویر می‌کشد. چرا که ۱۳۹۷ مشخصا همان سالی است که دولت اول دونالد ترامپ، با خروج از توافق هسته‌ای، تحریم‌های اقتصادی ایران را بازگرداند.در این مقطع، دستگاه‌های حکومتی برای دور زدن تحریم‌ها، به مجموعه‌ای از ابتکارات فرامرزی روی آوردند که مهم‌ترین هدف‌شان «پنهان کردن» مبادلات مالی بود، به نحوی که کوچک‌ترین ردی از ارز حاصل از صادرات باقی نماند.آنچه پس از آن اتفاق افتاد، به بیان ساده این بود که بسیاری از سازوکارهای دور زدن تحریم‌ها، وظیفه پنهان‌کردن مبادلات مالی را با موفقیت انجام دادند. مشکل آن بود که در خیلی موارد، چنان با «موفقیت» انجام دادند که از اساس، «هیچ» ردی از ارز صادراتی به جا نماند.پدیده «تراستی‌ها»، که در هفته‌های گذشته در معرض توجه گسترده رسانه‌ها قرار گرفته، نمودی واضح از فساد متصل به تحریم است. «تراستی‌ها» یا امانت‌داران ارزی، شبکه وسیعی از صرافی‌ها، شرکت‌ها و اشخاص مورد تأیید نهادهای امنیتی هستند که در سال‌های گذشته، برای دور زدن تحریم‌های بین‌المللی به کار گرفته شده‌اند.این شخصیت‌های حقیقی و حقوقی در خارج از ایران حساب بانکی دارند و قرار بوده است از این حساب‌ها، برای دریافت ارز صادرات و انتقال مخفیانه آن به کشور استفاده کنند.ولی بسیاری از تراستی‌ها، ارز دریافتی را به کشور بازنمی‌گردانند و آنهایی که برمی‌گردانند هم، برای این جابه‌جایی سهم بالایی از وجوه را مطالبه می‌کنند. خصوصا به این علت که با دور زدن محدودیت‌ها در معرض ریسک‌های سنگین، از جمله قرار گرفتن در فهرست تحریم‌ها و مسدود شدن حساب بانکی خود در کشورهای میزبان، قرار می‌گیرند.حمید حسینی، سخنگوی سابق اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی، روایتی تأمل‌برانگیز را مطرح کرده که به طور خاص، از سوءاستفاده برخی تراستی‌ها از شرایط جنگی یک سال اخیر حکایت دارد.او مدعی شده پس از جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، عده‌ای از این امانت‌داران ارزی برای بازنگرداندن درآمدهای صادراتی به این بهانه متوسل شده‌اند که: «شاید [کشور] از دست برود، چرا ما پول‌ها را برگردانیم؟»🔹 بقیه مقاله را در لینک زیر ملاحظه بفرمایید:https://www.bbc.com/persian/articles/cn8m5gz71x4o@HosseinBastaniChannel