"فقه و اصول در یکصد سال اخیر درجا زده و به تدریج پیوندش را با واقعیت بیش از گذشته گسسته است. فقه و ا

"فقه و اصول در یکصد سال اخیر درجا زده و به تدریج پیوندش را با واقعیت بیش از گذشته گسسته است. فقه و اصول که گل سرسبد علوم حوزوی بود چنین موقعیتی یافته است؛ دیگر علوم مانند کلام و فلسفه و تاریخ و تفسیر که دانش‌هایی حاشیه‌ای بودند سده‌ها پیشتر رونق و پویایی خود را از دست داده بودند.علوم جدید به نوعی مشروعیت نظام فکری سنتی را به پرسش کشید. حتا مطالعه در سنت با روش‌های سنتی دیگر وجاهت خود را از دست داد. غربیان با روش‌های مدرن به پژوهش در سنت اسلامی روی آوردند و آثاری چالش برانگیز آفریدند حتا آموختن زبان عربی و کسب مهارت در آن دیگر به روحانیان محدود نشد. گروهی از روشن‌فکران شکل گرفتند که در سنت مذهبی آموزش یافته یا خود آموخته بودند، اما تأویلی که از اسلام به دست می‌دادند با تفسیر رسمی روحانیت در ستیز بود.اسلام خاورشناسان غربی اسلام روشن‌فکران مذهبی و به طور کلی، آن معرفت دینی که فراورده ی نهادها و اشخاص خارج از نهاد روحانیت بود برای طبقه‌ی متوسط نوپای ایران جذابیت و معقولیت بیشتری داشت. روحانیت با بی اعتبار شدن دانش خود سلطه‌ی اجتماعی‌اش را بر بخش‌های مهم تحصیل کرده و نوگرای جامعه‌ی ایران از دست داد. اکنون شمار غیر روحانیانی که در ایران درباره ی اسلام پژوهش، تألیف و ترجمه کنند به هیچ روی اندک نیست.تفسیر رسمی از دین در ایران، یارای رقابت با تفسیرهای از نظر منطقی و معرفت شناختی منسجم تر و موجه تر دیگر را از دست داده است. زوال و فرسایش این سرمایه ی نمادین، دگرگونی مهمی در سرشت سلطه‌ی اجتماعی روحانیت پدید آورده است. روحانیت برای بقای خود ناگزیر است، بسی بیشتر از گذشته با رقیبان بستیزد. انقلاب ایران و استقرار جمهوری اسلامی نوعی پاسخ روحانیت به این رقابت بود.اسلامی کردن حکومت و جامعه، با ضرب زور سیاسی، تنها امکان روحانیت برای غلبه در این رقابت به شمار رفت. به سخن دیگر، بدون نوشدن و سازگار شدن با مقتضيات فرهنگ و ارزش های لیبرال دموکراسی، شاید حکومتی شدن و نظامی شدن، گزینه ی یگانه و ناگزیر روحانیت برای حفظ نقش پررنگ اجتماعی خود بود. هرچه برخی سرمایه های نمادین روحانیت مانند دانش و اعتبار دینی۔ معرفتی کاهش یافته، روحانیت قدرت سیاسی نظامی خود را افزایش داده است."📖 نظم نوین روحانیت در ایران، مهدی خلجی╭─────────╮♦️@humansciences╰─────────╯