✍🏽 مرتضی ایمانی راد در تجربه‌ی زیسته‌ی انسان، دانستن بیشتر الزاماً به معنای درک عمیق‌تر یا کنش مؤثر

✍🏽 مرتضی ایمانی راد در تجربه‌ی زیسته‌ی انسان، دانستن بیشتر الزاماً به معنای درک عمیق‌تر یا کنش مؤثرتر نیست. چه بسا انسان‌ها با انباشت دانش تحلیلی و شناخت مفهومی از زندگی، بیش از آنکه به کنشگران مجرب و عمل‌ورز بدل شوند، از واقعیت زندگی گسسته‌تر و منفعل‌تر می‌گردند. رمز گشودگی، درک اصیل، و تجربه‌ی تحول‌آفرین در خودِ «مواجهه» نهفته است.مواجهه، رویارویی بی‌واسطه و تمام‌قد با پدیده است؛ جایی که کلیت وجود انسان – اعم از تن، ذهن، احساس و پیش‌فهم – به میدان کشیده می‌شود. در این حالت، انسان تنها مشاهده‌گر یا تحلیل‌گر نیست، بلکه درگیر و در معرض دگرگونی است. قدرت یادگیری و تحول‌پذیری در مواجهه به مراتب عمیق‌تر و پایدارتر از آن چیزی است که از طریق خواندن، شنیدن یا حتی تحلیل نظری حاصل می‌شود.از همین‌رو، می‌توان دریافت که چرا برخی از بازاریان با سطح تحصیلات پایین، در زندگی اقتصادی و اجتماعی موفق‌تر از بسیاری از دانشگاهیان هستند. آنان به واسطه‌ی تکرار مواجهه‌های روزمره، زیست‌-تجربه‌ای انباشته دارند که به فهم عملی و بصیرتی نیرومند منجر شده است. در مقابل، استادی که سال‌ها سازمان‌های پیچیده را در کلاس درس تحلیل می‌کند، ممکن است در مدیریت یک خانواده کوچک ناتوان باشد؛ زیرا عرصه‌ی زندگی را از پشت دیوار تحلیل می‌نگرد، نه از درون مواجهه.سیاستمداری، به‌ویژه در سطح وزارت، عرصه‌ای است که تنها از طریق مواجهه‌ی زیسته، فهم می‌شود و نه صرفاً از رهگذر نظریه‌پردازی یا مقاله‌نویسی. وقتی یک استاد دانشگاه صرفاً با سابقه‌ی علمی به وزارت اقتصاد گمارده می‌شود، نه‌تنها دستگاه دانشگاهی تضعیف می‌شود، بلکه دستگاه اجرایی نیز از کارایی تهی می‌گردد؛ زیرا هیچ‌یک از این دو نهاد، با منطق مواجهه و میدان واقعی تجربه پیوند نخورده‌اند.مواجهه، نخستین و واپسین سنگ‌بنای اثرگذاری و تحول است. در دهه‌های اخیر، غفلت از این اصل بنیادین موجب شده تا بسیاری از تصمیم‌گیرندگان، مدیران، و حتی روشنفکران، با وجود سطح بالای آگاهی نظری، از توان عملی در مدیریت خویش و محیط پیرامونشان محروم باشند. آنچه انسان را «اهل کار» می‌سازد، آگاهی حاصل از زیستن در متن تجربه است، نه آگاهی انباشته در حاشیه‌ی آن.به تعبیر ژرف کریشنامورتی، شرط هر تحول اصیل، رهایی از دانستگی است – رهایی از چنگال آگاهی‌هایی که به جای گشودن، ما را به انجماد و خودبسندگی سوق می‌دهند.