سایه کمال بر سفیدی کاغذ: نقش کمال‌گرایی در رکود پژوهشی چند سالی است که مسئله‌ای ذهن نگارنده را درگ

سایه کمال بر سفیدی کاغذ: نقش کمال‌گرایی در رکود پژوهشی چند سالی است که مسئله‌ای ذهن نگارنده را درگیر کرده است؛ و آن، سایه «کمال‌گرایی» بر برخی از دانشجویان تحصیلات تکمیلی به خصوص دانشجویان دکتری است. «کمال‌گرایی» در محیط‌های دانشگاهی و پژوهشی نه تنها وجود دارد، بلکه یکی از موانع اصلی بهره‌وری پژوهشی و سلامت روان دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران جوان محسوب می‌شود. این پدیده را می‌توان در قالب ساختار سه‌گانه کمال‌گرایی، تحلیل کرد.تبیین کمال‌گرایی در پژوهش در محیط‌های علمی و پژوهشی، سه نوع کمال‌گرایی به شکل‌های زیر خود را نشان می‌دهند:۱• کمال‌گرایی متمرکز بر خود: پژوهشگر استانداردهای غیرواقع‌بینانه‌ای برای خود تعیین می‌کند. او معتقد است اولین پیش‌نویس مقاله باید بی‌نقص باشد. این نگرش باعث می‌شود فرد از ترس اینکه خروجی علمی‌اش «به اندازه کافی خوب» نباشد، اصلاً شروع به نوشتن نکند.۲• کمال‌گرایی اجتماعی‌محور: این فلج‌کننده‌ترین نوع کمال‌گرایی در محیط دانشگاهی است. پژوهشگر جوان تصور می‌کند استادان، داوران مجلات و جامعه علمی انتظارات بسیار سخت‌گیرانه‌ای از او دارند و اگر نقصی در کارش باشد، طرد یا تحقیر خواهد شد.۳• کمال‌گرایی متمرکز بر دیگران: در کارهای تیمی، پژوهشگر ممکن است از همکاری با دیگران باز بماند، چون معتقد است که هیچ‌کس نمی‌تواند کار را با دقت و کیفیت مورد نظر او انجام دهد.کمال‌گرایی و اهمال‌کاری نظریه‌ای که به بهترین شکل این وضعیت را تأیید می‌کند، «نظریه خودارزشمندی» (Self-Worth Theory) از مارتین کاوینگتون است. طبق این نظریه، بسیاری از افراد «ارزش خود» را معادل «توانایی» و توانایی خود را معادل «پیشرفت و کارایی» می‌دانند. برای یک کمال‌گرا، شکست در ارائه یک کار علمی عالی به معنای بی‌استعدادی است. بنابراین، «دست به قلم نبردن» یک مکانیسم دفاعی است. پژوهشگر جوان آگاهانه یا ناآگاهانه با خود می‌گوید: «اگر من ننویسم، پس شکست هم نمی‌خورم؛ و اگر شکست نخورم، یعنی هنوز بااستعداد هستم و فقط وقت نکرده‌ام کار را تمام کنم.» همچنین می‌توان به مفهوم «فلج تحلیلی» (Analysis Paralysis) اشاره کرد. پژوهشگر در چرخه بی‌پایان مطالعه منابع علمی و جمع‌آوری داده‌ها گیر می‌کند، با این توجیه که هنوز «آمادگی کامل» برای نوشتن را ندارد. در واقع، پژوهشگر از فرایند نوشتن به عنوان ابزاری برای مواجهه با قضاوت دیگران می‌ترسد.راهکار پیشنهادیخوددلسوزی یا نیک‌خواهی نسبت به خود (Self-Compassion) کریستین نف در نظریات خود مطرح می‌کند که درمان این نوع کمال‌گرایی، جایگزینی آن با «تعالی‌جویی» (Optimalism) است. در حالی که کمال‌گرا مسیر را خطی و بدون خطا می‌خواهد، تعالی‌جو می‌پذیرد که مسیر پژوهش پر از شکست‌های کوچک، نسخه‌های ابتدایی ضعیف و اصلاحات مداوم کار پژوهشی است. به نظر نگارنده، «بهترین پژوهش، پژوهشی است که تمام شده باشد؛ نه پژوهشی که بی‌‌عیب و نقص است.»🆔 @informetrix