🚀 وقتی بدن انسان به فضا می‎رود، ژن‎ها چه می‎گویند؟ 🛰 محیط فضایی با عواملی مانند ریزگرانش، تابش‌های فضایی و تغییرات فیزیولوژیک همراه است که می‌توانند بر عملکرد سلول‌ها و بافت‌های بدن اثر بگذارند. Space Omics (اُمیکس فضایی) به استفاده از رویکردهای اُمیکس برای بررسی جامع تغییرات مولکولی موجودات زنده در پاسخ به شرایط فضایی گفته می‌شود.🔬 Space Omics چیست؟فناوری‌های اُمیکس امکان مطالعه گسترده و هم‌زمان تعداد زیادی از مولکول‌ها یا ویژگی‌های مولکولی یک سیستم زیستی را فراهم می‌کنند. در Space Omics، داده‌هایی مانند:🧬 Genomics → ژنوم و DNA📝 Transcriptomics → RNA و بیان ژن🔬 Proteomics → پروتئین‌ها⚗️ Metabolomics → متابولیت‌ها و مسیرهای متابولیکی🧪Epigenomics → تغییرات اپی‌ژنتیکی و تنظیمی مرتبط با بیان ژنو در برخی مطالعات، Metagenomics برای بررسی ترکیب و ظرفیت ژنتیکی جوامع میکروبی، از جمله میکروبیوم انسان، نیز به کار می‌رود و می‌تواند در کنار داده‌های فیزیولوژیک و محیطی تحلیل شود.🚀 چرا اهمیت دارد؟ترکیب این داده‌ها به پژوهشگران کمک می‌کند پاسخ‌های مولکولی و سلولی بدن به محیط فضا و تغییرات مرتبط با سیستم ایمنی، عضلات، استخوان‌ها و متابولیسم را بهتر شناسایی و تفسیر کنند. این اطلاعات می‌توانند در آینده برای پایش سلامت فضانوردان و توسعه پزشکی دقیق در پروازهای فضایی، به‌ویژه در مأموریت‌های طولانی‌مدت به ماه و مریخ، مورد استفاده قرار گیرند.🌍 یافته‌های Space Omics تنها به فضا محدود نیستند و می‌توانند به درک بهتر برخی فرایندهای زیستی و بیماری‌ها و در نتیجه پیشرفت پژوهش‌های زیست‌پزشکی روی زمین نیز کمک کنند.👥 مطالعه دوقلوهای ناسایکی از مطالعات مهم در این زمینه، NASA Twins Study بود که طی آن داده‌های زیستی فضانوردی که تقریباً یک سال در ایستگاه فضایی بین‌المللی حضور داشت، با داده‌های دوقلوی همسان او روی زمین مقایسه شد. پژوهشگران با استفاده از مجموعه‌ای از روش‌های اُمیکس، تغییرات گسترده‌ای را در سطح مولکولی شناسایی کردند؛ از جمله تغییراتی در بیان هزاران ژن و همچنین تغییرات مرتبط با اپی‌ژنوم، متابولیسم و سایر لایه‌های زیستی.⚗ با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: مشاهده یک تغییر مولکولی لزوماً به معنای ایجاد یک پیامد بالینی یا بیماری نیست. برای تفسیر اهمیت زیستی این تغییرات، باید عواملی مانند نوع نمونه، زمان نمونه‌برداری، تفاوت‌های فردی، شرایط محیطی و روش تحلیل داده‌ها در نظر گرفته شوند. تفاوت‌های فردی، شرایط محیطی، زمان نمونه‌برداری و روش تحلیل داده‌ها باید در تفسیر نتایج در نظر گرفته شوند.📊 داده‌های Space Omicsمنابعی مانند NASA GeneLab، NASA Open Science Data Repository (OSDR) و Space Omics and Medical Atlas (SOMA) داده‌های مطالعات زیست‌شناسی فضایی و اُمیکس را گردآوری، سازمان‌دهی و در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهند. اشتراک‌گذاری این داده‌ها امکان بازتحلیل مطالعات، مقایسه نتایج و استخراج اطلاعات جدید را فراهم می‌کند.🤖 چالش و آیندهحجم بالای داده‌های Space Omics، استفاده از بیوانفورماتیک، یادگیری ماشین و هوش مصنوعی را برای پردازش و شناسایی الگوهای معنادار ضروری می‌کند. همچنین تلاش‌هایی برای ایجاد اطلس‌های سلولی مرتبط با زیست‌شناسی فضایی می‌تواند در آینده به ترسیم تغییرات سلولی و مولکولی بدن انسان در پاسخ به محیط فضا کمک کند.در مجموع، Space Omics با بررسی لایه‌های مختلف اطلاعات زیستی و امکان یکپارچه‌سازی آن‌ها، ابزاری قدرتمند برای مطالعه پاسخ بدن انسان به محیط فضایی است و می‌تواند به شناسایی سازوکارهای زیستی، نشانگرهای بالقوه سلامت و راهکارهای حفظ سلامت در مأموریت‌های فضایی آینده کمک کند. 🚀🧬✍🏻 نویسندگان: مهسا رفیعی‌پور | زهرا دیوسالار | زهرا نوبخت📥 منابع:springerNASA📍Instagram | Linkedin | Support─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy