‍ 💠 جان برخی آذربایجان باد🔹تا کنون در تمامی منابع مربوط به زندگی و آثار عارف چنین تصور می‌شد که ای

‍ 💠 جان برخی آذربایجان باد🔹تا کنون در تمامی منابع مربوط به زندگی و آثار عارف چنین تصور می‌شد که این تصنیف در سال ۱۲۹۹ و در هنگام اقامت عارف در تهران ساخته شده است. با به دست آمدن سندِ تازه‌یابِ اشعار عارف به خط علی بیرنگ مشخص می‌شود که وی این تصنیف را در استانبول ساخته ولی آن را در سال ۱۲۹۸ در تهران منتشر کرده است. این نسخۀ تازه‌یاب، صورت غزل‌ها و تصنیف‌های کنسرت آذربایجان است که علی بیرنگ از روی نوشتۀ عارف رونویس کرده و در هشتم مهر ۱۳۰۵ برای وی از تبریز به بروجرد فرستاده است. عارف در این خصوص نوشته است: «این تصنیف را باز در همان اوقات مهاجرت ننگین در اسلامبول با یک روح نفرت راجع به ترک‌ها[ی عثمانی] در همان موقعی که می‌نوشتند تبریز را قشون ما اشغال کردند ساخته، در مراجعت به ایران هنگام قدرت وثوق‌الدوله و اوقات زمامداری و ریاست وزرایی او در طهران منتشر کرده، بعد به طرف اصفهان و از آن جا به عراق مسافرت کردم. در شب دویم نمایش آذربایجان در پردۀ اول کنسرت بعد از غزل قبل خوانده شد.» 📚مأخذ: عارف موسیقی‌دان، انتشارات ماهور، چاپ دوم، ص ۹۷⚜️از مجموعۀ استاد ناصرالدین حسن‌زادۀ تبریزی