✅ پایان تلخ یا تلخیِ بی‌پایان(نکته‌ای دربارۀ روابط سمّی)یکی از واقعیت‌های مهم در روابط انسانی این اس

✅ پایان تلخ یا تلخیِ بی‌پایان(نکته‌ای دربارۀ روابط سمّی)یکی از واقعیت‌های مهم در روابط انسانی این است که گاه ما در کنار افرادی قرار می‌گیریم که به شدت حساس و زودرنج و بدگمان هستند. آنها آن قدر حساسند که هر چیزی به پر قبایشان برمی‌خورد و فوراً احساس خطر می‌کنند. در کنار چنین کسانی ما باید مراقب کوچک‌ترین سخنان و جزئی‌ترین رفتارهایمان باشیم، وگرنه ممکن است از ما برنجند. گاهی هم شخص زودرنج و حساس نیست، ولی متعصب است و بر اساس باورهای بسیار سفت و سخت خود به قضاوت دربارۀ دیگران می‌پردازد. او تاب کوچک‌ترین تفاوت یا اختلافِ نظری را ندارد و همین باعث می‌شود حفظ کردن رابطه با او کار دشواری باشد.حال پرسش اصلی این است که بهترین شیوۀ مواجهه با چنین کسانی چیست؟ آیا ما باید دائماً اندیشه‌ها و احساساتِ خودمان را سانسور کنیم و برای رعایت حال آنها از عواطف و خواسته‌های خودمان بگذریم، یا این که ما باید بدون هیچ ملاحظه‌ای خودمان را آن گونه که هستیم، نشان دهیم و نگران واکنش‌های آنها نباشیم؟ در پاسخ می‌توان گفت که اگر پنهان کردنِ اندیشه‌ها و احساساتِ خودمان آگاهانه و مقتدرانه انجام گیرد و علتی جز شفقت و مهر نداشته باشد، البته این کار پسندیده است؛ به این معنا که ما این توانایی را داریم که اندیشه‌ها و باورهای خودمان را آشکارا بیان کنیم و ترسی هم از واکنش‌های دیگران نداریم، اما برای رعایت حال آنها و به جهت این که باعث بدحالی‌شان نشویم، انتخاب می‌کنیم که احساسات و افکارمان را نزد خود نگاه داریم. چنین واکنشی پذیرفتنی است.اما اگر پنهان کردن اندیشه‌ها و احساسات و افکارمان از سر ترس و نگرانی و وابستگی انجام شود، درست نیست. ما نباید برای حفظ دیگری خود را نادیده بگیریم و مدتی طولانی با ترس و لرز زندگی کنیم. این کار به تدریج ما را به وادی دروغ‌گویی و پنهان‌کاری و تزویر سوق می‌دهد و به ما آسیب می‌زند. بهتر این است که ما صادقانه و شجاعانه افکار و خواسته‌های خود را ابراز کنیم و از بابت واکنش‌های طرف مقابل نگران نباشیم. اگر طرف مقابل واقعاً ما را دوست دارد و برای دوستی با ما احترام قائل است، به هر حال در کنار ما می‌ماند، اما اگر ما آن قدر برای او بی‌ارزشیم که با یک اظهار عقیدۀ کوچک جایگاه خود را در نزد او از دست می‌دهیم، بهتر است این اتفاق زودتر بیفتد. چنین کسی دیر یا زود از ما می‌رنجد و ما را رها می‌کند، پس دلیلی ندارد که ما با پنهان‌کاری‌های خود زمان بیشتری را در ابهام و ترس و تردید بگذرانیم.مشاهدات روزمره نشان می‌دهند که افراد متعصب یا اشخاص زودرنج و حساس، هر قدر هم که ما سعی در جلب دوستی آنها داشته باشیم، بالاخره دلیل یا بهانه‌ای برای رنجیدن از ما پیدا می‌کنند و ما را تنها می‌گذارند. حال که چنین است، بهتر است که با پنهان‌کاری‌های بی‌حاصل و نمایش‌های بیهوده این حادثه را به عقب نیندازیم. چنین روابطی می‌توانند سرمایه‌های ما را به غارت ببرند و رنج زیادی را بر ما تحمیل کنند؛ بنابراین هر چه زودتر تمام شوند، به سود ماست. ما برای این که زودتر از چنین رابطه‌های سمّی و ویرانگری بیرون بیاییم، می‌توانیم عمداً برخلاف میل چنین کسانی سخنی بگوییم یا کاری انجام دهیم. اگر دوستی ما برای چنین کسانی ارزشمند باشد، در کنار ما می‌مانند، وگرنه زودتر رابطه پایان می‌یابد و به این ترتیب می‌توانیم خود را از آسیب‌های آنها در امان نگاه بداریم.البته پایان یافتن چنین رابطه‌هایی، به ویژه اگر با وابستگی عاطفی همراه باشند، بسیار دردناک است، ولی تحمل این پایان دردناک، به مراتب بهتر از تحمل دردِ بی‌پایانی است که ادامۀ چنین روابطی بر ما تحمیل می‌کند. به قول استاد اصغر فرهادی: «یک پایان تلخ بهتر از یک تلخیِ بی‌پایان است». ادامۀ رابطه با افراد حساس، زودرنج، بدگمان و متعصب حقیقتاً ما را گرفتار یک تلخی بی‌پایان می‌کند. پس بهتر است که با پنهان‌کاری و نمایش بازی کردن به این تلخی بی‌پایان دامن نزنیم و هر چه زودتر تکلیف خود را با آنها روشن کنیم. از چنین چشم‌اندازی است که مولانا به ما بگوید برای قطع شدن برخی از رابطه‌ها نه تنها نباید ناراحت نباشیم، بلکه باید خدا را شکر کنیم و شکرانه بدهیم:اين دم ار يارانْت با تو ضد شوندوز تو برگردند و در خَصمى روند،هين، بگو: «نَك روزِ من پيروز شدآن‌چه فردا خواست شد، امروز شد ...پيش از آن كه روزگارِ خود بَرَمعمر با ايشان به پايان آورم‏كالة مَعيوب بخريده بُدَمشُكر كز عيبش پگه واقف شدم‏پيش از آن كز دست سرمايه شدىعاقبت مَعيوب بيرون آمدى‏».يار تو چون دشمنى پيدا كندگَرِّ حِقد و رشكِ او بيرون زند،تو از آن اِعراضِ او افغان مكن!خويشتن را ابله و نادان مكن!‏بلكه شُكْرِ حق كن و نان بخش كن!كه نگشتى در جوالِ او كهُن‏(مثنوی، د ۵/ ۱۵۱۶ - ۱۵۰۳)ایرج شهبازی۱۵ تیرماه ۱۴۰۵@irajshahbazi