نشست اکران و نقد «علف» در خانه‌ی هنرمندان ایران 🔘 سندی از افول یک نظم اجتماعی 🎬 نسخنه ترمیم‌شده‌ فیلم مستند «علف؛ نبرد یک ملت برای زندگی» ساخته‌ی مریان کوپر و ارنست بی. شودزاک (محصول ۱۹۲۶) در قالب صد و سی‌‌وسومین برنامه‌ «مستنداتِ یکشنبه» در خانه‌ی هنرمندان…نشست اکران و نقد «علف» در خانه‌ی هنرمندان ایران🎬 نسخه‌ ترمیم‌شده‌ فیلم مستند «علف؛ نبرد یک ملت برای زندگی» ساخته‌ی مریان کوپر و ارنست بی. شودزاک (محصول ۱۹۲۶) در قالب صد و سی‌‌وسومین برنامه‌ «مستنداتِ یکشنبه» در خانه‌ی هنرمندان ایران اکران شد و نشست نقد و بررسی آن توسط سامان بیات (مجری کارشناس) و حمیدرضا یوسفی (پژوهشگر اجتماعی) برگزار شد.🔻حمیدرضا یوسفی، پژوهشگر اجتماعی، در نشست نقد و بررسی مستند «علف؛ نبرد یک ملت برای زندگی» گفت: این فیلم را نباید صرفاً روایتی از کوچ یک ایل و عبور آن از موانع طبیعی دانست؛ «علف» دریچه‌ای مهم برای فهم دگرگونی‌های اجتماعی ایران در آغاز سده‌ی گذشته است.🔻او با اشاره به مسیر شکل‌گیری فیلم توضیح داد: مریان کوپر و ارنست بی. شودزاک ابتدا قصد داشتند از کردهای ترکیه فیلم بسازند، اما دولت ترکیه به آن‌ها اجازه‌ی ورود به کردستان نداد. یوسفی گفت: سرگذشت تغییر سوژه‌ی این دو فیلم‌ساز و رسیدن‌شان به بختیاری‌ها، در کتابی از بهمن مقصودلو به‌تفصیل روایت شده است. آن‌ها در بغداد با خبر کوچ گروهی از مردم روبه‌رو می‌شوند و تصمیم می‌گیرند مسیر این حرکت را دنبال کنند.🔻به گفته‌ی او، اهمیت «علف» بیش از آن‌که در ثبت یک سفر یا جابه‌جایی فصلی باشد، در ثبت شیوه‌ای از زندگی است که در آستانه‌ی دگرگونی قرار دارد.🔻 یوسفی تأکید کرد: تقلیل دادن فیلم به داستان گروهی که از نقطه‌ای به نقطه‌ی دیگر کوچ می‌کنند، نگاه دقیقی نیست. ما با طایفه‌ی بابااحمدی روبه‌رو هستیم که از گرمسیر به سردسیر می‌روند تا به علف برسند؛ علفی که امکان ادامه‌ی حیات آنان و دام‌هایشان را فراهم می‌کند.🔻او واژه‌ «علف» را در عنوان فیلم واجد معنایی فراتر از یک نیاز طبیعی دانست و افزود: علف، در این‌جا نشانه‌ای از اقتصادِ بقاست؛ چیزی که بنیان زیست این جامعه را شکل می‌دهد. بنابراین، فیلم تنها نبرد انسان با طبیعت را به تصویر نمی‌کشد، بلکه وضعیت اجتماعی و اقتصادی مردمی را نشان می‌دهد که بقای‌شان به حرکت، دام، مرتع و چرخه‌ی کوچ وابسته است.🔻این پژوهشگر اجتماعی ادامه داد: آن‌چه در فیلم می‌بینیم، از یک منظر، آخرین تلاش‌های یک سازمان اجتماعی پیشامدرن برای حفظ شیوه‌ی زیست خود است. ایل و طایفه می‌کوشند در جهانی که مدام در حال تغییر است، نظم ایلی، مناسبات خویشاوندی و سازوکار زندگی‌شان را حفظ کنند.🔻یوسفی با قرار دادن رخدادهای فیلم در بستر تاریخی زمانه‌ی خود گفت: هم‌زمان با ثبت این تصاویر، در تهران روند دیگری در جریان است؛ تلاش برای ساختن دولت مدرن و متمرکز. دولتی که برای تثبیت اقتدار خود، می‌خواهد گروه‌های اجتماعیِ متحرک و قدرت‌های محلی را کنترل کند و از دامنه‌ی استقلال آن‌ها بکاهد.🔻او افزود: در چنین شرایطی، کوچ‌نشینی فقط یک شیوه‌ی معیشت نیست، بلکه نوعی سازمان اجتماعی و شکل خاصی از قدرت محلی است. دولت متمرکز جدید با قدرت‌هایی روبه‌روست که در پیرامون، مستقل یا نیمه‌مستقل عمل می‌کنند؛ قدرت‌هایی که تحرک دارند و در قلمرو خود امکان بازیگری سیاسی و اجتماعی پیدا می‌کنند.🔻یوسفی با اشاره به نقش تاریخی بختیاری‌ها در تحولات سیاسی ایران گفت: اگر حدود دو دهه به عقب برگردیم، نقش برجسته‌ی بختیاری‌ها را در مشروطه می‌بینیم. آن‌ها یکی از قدرت‌های مهم محلی در جنوب و جنوب‌غرب ایران بودند و حتی تا مرکز کشور نیز امکان اثرگذاری داشتند. علف در لحظه‌ای ساخته می‌شود که این نوع از سازمان اجتماعی و قدرت محلی، به‌تدریج در برابر دولت متمرکز جدید قرار می‌گیرد و افول آن آغاز می‌شود.🔻حمیدرضا یوسفی با اشاره به جایگاه بختیاری‌ها در تاریخ سیاسی ایران گفت: بختیاری‌ها به‌عنوان یکی از مهم‌ترین قدرت‌های محلی، همواره در حرکت و جابه‌جایی بودند و در رخدادهای سیاسی دوره‌ی مشروطه نیز نقشی تعیین‌کننده داشتند.🔻او افزود: فتح تهران و احیای مشروطه، به‌طور مشخص با نقش‌آفرینی ایل بختیاری ممکن شد. پس از آن نیز بختیاری‌ها در جنوب ایران چنان قدرتی داشتند که بریتانیا برای حفظ نظم منطقه و تأمین امنیت میدان‌های نفتی، از نفوذ و توان آن‌ها استفاده می‌کرد.🔻این پژوهشگر اجتماعی تأکید کرد: قدرت بختیاری‌ها را باید در چارچوب گسترده‌ترِ قدرت‌های محلی در ایران فهم کرد؛ قدرت‌هایی که پیش از تثبیت دولت مدرن در تهران، در اداره‌ی مناطق مختلف و تنظیم مناسبات اجتماعی و اقتصادی نقش اساسی داشتند. به گفته‌ی یوسفی، شکل‌گیری دولت متمرکز جدید، با هدف محدود کردن و در نهایت گرفتن قدرت این نیروهای محلی همراه بود.🔻او گفت: اگر بخواهیم از منظر سیاسی به «علف» نگاه کنیم، با فیلمی درباره‌ی جامعه روبه‌رو هستیم؛ فیلمی که درهم‌تنیدگی طبیعت و جامعه را به‌خوبی نشان می‌دهد. اما مسئله‌ای که هم در فیلم حاضر است و هم به‌نوعی غایب، مسئله‌ی دولت است.#خانه‌ی_هنرمندان_ایران#سالن_استاد_ناصری@iranartists