🔴مداخله‌ی خارجی، کودتا و انقطاع دموکراسی‌سازی 🔷ابوطالب آدینه‌وند@iranfardamag ✅مقدمه: بازخوانی تا

🔴مداخله‌ی خارجی، کودتا و انقطاع دموکراسی‌سازی 🔷ابوطالب آدینه‌وند@iranfardamag ✅مقدمه:  بازخوانی تاریخ به مثابه بازکردن امکان‌های آن ▪️ما با خوانش نو از تاریخ، گذشته را تغییر نمی‌دهیم، اما می‌توانیم ربط و نسبت خود را با آن تغییر دهیم. می‌توانیم رخدادهایی را که در روایت‌ها و یا تفاسیر و خوانش های  تثبیت‌شده از یکدیگر جدا افتاده‌اند، دوباره در کنار هم قرار دهیم و از دل همان وقایع شناخته‌شده، پرسش‌هایی تازه را برکشیم. در این معنا، اندیشه ژیل دلوز برای بازخوانی تاریخ اهمیت پیدا می‌کند. دلوز با صورت‌بندیهای ثابت و بسته اندیشه فاصله می‌گیرد و بر شدن، تفاوت، تکثر و امکان بازترکیب تأکید می‌کند. مفاهیم  هم برای او چیزیهایی نیستند که یک‌بار برای همیشه ساخته شوند بل مفاهیم، در مواجهه با مسائل تازه می‌تواند دوباره ساخته شوند و نسبت‌های تازه‌ای میان امور برقرار سازند 🔸اگر این نگاه را به خوانش تاریخ منتقل کنیم، تاریخ نیز متنی بسته، کریستالیزه و دارای یک معنای نهایی نیست. رخداد تاریخی ثابت است، اما آرایش معنایی آن می‌تواند تغییر کند. آنچه در روایتی به حاشیه رانده شده، می‌تواند در خوانشی دیگر به مرکز بیاید و پیوندی که پیش‌تر دیده نشده بود، آشکار شود. بنابراین، بازخوانی تاریخ به معنای بازکردن گذشته به روی امکان‌های تازه خواندن آن است. تاریخ معاصر ایران، و به‌ویژه تجربه نهضت ملی، از این منظر هنوز ظرفیت خوانش‌های نو را دارد. 1️⃣ موازنه منفی به مثابه منطق سیاسی ▪️ایران حدود ۲۰۰ سال بود که جولانگاه روس‌ها و انگلیسی ها بود آنها ایران را در طی دو سده، با تجاوز و تهدید چند بار دچار فروپاشی سرزمینی کردند در فروپاشی سرزمینی از صفویه تا زمان ناصرالدین شاه، عثمانی ها نیز در این فروپاشی نقش داشتند. از شروان و خانات گرجستان و ایروان گنجه و بادکوبه و قوبا تا هرات و سیستان بخشی از سیستان و بلوچستان و خانات ترکمانان شمال و شمال شرقی خراسان و… . از نتایج غمبار این فروپاشی چندین باره تضعیف بیش از پیش حاکمیت ملی ایران بود. به طوری که پس معاهدات منجر به این تجزیه های سرزمینی مانند گلستان و ترکمانچای و پاریس، باز ایران تکه پاره شده، که توسط تجاوزات روس‌ها و بریتانیا تجزیه شده بود عملا در  تسخیر بود، روسها در شمال و انگلیس در جنوب( دولت جنوب) اکنون در پی سلطه  و استثمار از منابع و مزیت های ایرانِ باقیمانده بودند. البته ناگفته پیداست،عقب ماندگی تاریخی و تمدنی، ساختار حاکمیت فرسوده و استبدادی نیز بستری برای این فروپاشی و مداخله خارجی بود. 🔸مشروطه دروجهی و در کنه خود یک‌ پاسخ به نوسازی حاکمیت ملی ، نهادهای نوین حکمرانی و تعریف قواعد تازه سیاسی نیز بود. در کارزار مشروطه خواهی نیز باز  یکی از عوامل شکست آن مداخله روسیه با به توپ بستن مجلس و ظهور استبداد صغیر محمد علی شاهی بود. در گام دوم مشروطه نیز با کودتای ۱۲۹۹ سید ضیایی، انگلیسی ساخته بود که در نهایت به الغای سلطنت قاجاریه و برآمدن رضاشاه نظامیِ اقتدارگرا منجر شد. در گام سوم مشروطه خواهی نیز میرزاکوچک در پروژه سرایت جنبش شکست خورد. باز در شهریور سال ۱۳۲۰ با استعفای  رضاشاه به اجبار انگلستان و تبعید شاه مملکت توسط نیروی خارجی ،باز مداخله خارجی در بستر استبدادی خود را نشان داد. از شهریور ۱۳۲۰ تا سال ۱۳۲۵ اکثر نقاط کشور در اشغال متفقین بود ارتش شوروی و انگلیس و چند گروهان نظامی آمریکایی. ▪️با رفتن رضاشاه فرایند آزادسازی آغاز شد. احزاب و اصناف و نشریات و انجمن ها و باشگاه و… فعالیتی رشدیابنده داشته و فنر فشرده میل به مشارکت باز شده بود. مصدق در واکنش به امتیازخواهی شوروی برای نفت شمال و حمایت علنی حزب توده از بهره کشی و استثمار منابع ملی، ایده موازنه منفی(عدمی) را مطرح نمود. برآمدن این ایده عملا ناشی از یک ضرورت تاریخی با توجه به سیر تحولات ۲۰۰ سال اخیر بود، تو گویی ما به امتناع حاکمیت ملی رسیده بودیم. زین رو مصدق این منطق سیاسی را نه فقط در پاسخ به امتیاز نفت خواهی شوروی متجاوز آن روز و bp*، بل آن را در پاسخ به بحران تاریخ کلان ما بویژه دو سده اخیر می گفت تا عاملیت را به داخل ایران برگرداند. 🔸از این رو موازنه منفی را نمی‌توان صرفاً یک تاکتیک دیپلماتیک یا سیاستی برای مقابله با انگلستان و شوروی  دانست. این ایده در زمینه تاریخی جامعه‌ای شکل گرفته بود که برای مدت طولانی میان رقابت و نفوذ قدرت‌های خارجی گرفتار بود. تجربه امتیازهای خارجی، نفوذ روس و انگلیس و سپس حضور قدرت‌های بزرگ در تحولات سیاسی ایران، یک مسئله بنیادین را پیش روی سیاست ایرانی قرار داده بود که چگونه می‌توان استقلال تصمیم‌گیری را در جهانی که قدرت‌های بزرگ بر سر نفوذ رقابت می‌کنند حفظ کرد؟...  🔻متن کامل: https://cutt.ly/aydmqlUG #ایران_فردا #ابوطالب_آدینه‌وند#کودتا #مداخله‌ی_خارجی #انقطاع_دموکراسی‌سازی https://t.me/iranfardamag