🟣  بازخوانی هسته گفتمان سه گانه علی شریعتی:                                ۳- معنویت مدنی و مترقی 🔶 مجتبی مهدوی«آیا مسلمانان پیشرو راه را برای هژمونی «خمینیسم» هموار کردند؟»- ۷@iranfardamag 🔹برای شریعتی، آزادی و عدالت اجتماعی باید با معنویت مدنی، مدرن و پیشرو تکمیل شوند. با این حال، او به وضوح بیان می‌کند که آزادی و عدالت اجتماعی همچنان اولویت اصلی برای مردم عادی هستند و معنویت بدون آزادی و عدالت اجتماعی بیفایده است. شریعتی از داستان نمادین آدم و میوه ممنوعه در باغ عدن استفاده می‌کند تا اهمیت حقوق مدنی و عدالت اجتماعی را برجسته کند و نشان دهد که چگونه عرفان ممکن است به آگاهی کاذب و فریب مذهبی تبدیل شود: شریعتی استدلال می‌کند که « آدم در بهشت از همه میوه ها برخوردار بود. همه میوه‌ های باغ برایش مجاز بود، فقط یک میوه [میوه درخت آگاهی خیر و شر] بود که برایش ممنوع شده بود.» اما در دنیای ما، شریعتی ادامه می‌دهد، مردم عادی از دسترسی به «اکثر میوه‌های باغ محروم ‌اند. میوه‌های مجاز برایشان ممنوع شده‌ است.» سپس او می‌پرسد: چگونه می‌توانیم به دنبال میوه ممنوعه برویم در حالی که حقوق ابتدایی انسانی، «حقوق آدمیت»، به رسمیت شناخته نشده است؟ مردم « ابتدا باید در این باغ دارای حقوق آدمیت شوند، از میوه‌های باغ برخوردار شوند، آنگاه نوبت به  میوه ممنوعه خواهد رسید. » سپس با صراحت نتیجه‌گیری می‌کند: «مردمی را که آب قنات ندارند به جستجوی آب حیات در پی اسکندر  روانه کردن،  و قصه خضر  بر گوششان خواندن، شیطنت بدی است. آنها که عشق را در زندگی خلق جانشین نان میکنند، فریبکارانند که نام فریبشان را زهد گذاشته اند. روشنفکران ! مساله ما خوراندن ما میوه ممنوع به آدمهای این بهشت نیست، مساله خوراندن میوه‌های مجاز است.»[۱] 🔸 علاوه بر این، شریعتی به خوبی از کاستیهای عرفان رسمی آگاه است: دین و عرفان نهادینه ‌شده «به زنجیری بر پای تکامل روحی و مادی بشریت تبدیل شده است»که «انسان را از انسانیت خود جدا می‌کنند. او را به گدایی پرتوقع، بنده‌ای در برابر نیروهای ناپیدایی که از توان او خارج است تبدیل می‌کنند؛ او را از جایگاه انسانی‌اش ساقط کرده و از اراده‌اش بیگانه می‌سازد. این است دینی که امروز با آن آشناییم.»[۲] با این حال، او استدلال می‌کند که عرفان و معنویت انتقادی مدرن، چشم‌اندازی معنوی نوین ارائه می‌دهد؛ هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی آن عمیقا با فرمالیسم مذهبی و عرفان منفعل و غیرسیاسی متفاوت است. این عرفان، نوعی معنویت تلفیقی در گفت‌وگویی انتقادی با سنت‌های دینی دیگر و مفاهیم مدرن ارائه می‌دهد. در حقیقت، این یک معنویت فرادینی است.[۳].🔹برای شریعتی، سه‌گانه آزادی، عدالت اجتماعی و معنویت (آزادی، برابری و عرفان) ، ترکیبی مکانیکی از سه مفهوم متمایز نیست. بلکه رویکردی دیالکتیکی به سوی رهایی فردی و اجتماعی است؛ این سه وجه را به عنوان ابعاد جدایی‌ناپذیر انسان و جامعه به هم پیوند می‌دهد. در یک جمع‌بندی، سه‌گانه رهایی شریعتی، که هسته اصلی گفتمان اوست، به نوعی سوسیالیسم دموکراتیک اخلاقی/انسان‌گرا ترجمه میشود. این الگوی آرمانی به نظریه‌پردازی در باب نقش معنویت مدنی در حوزهٔ عمومی نیاز دارد تا به مدلی سیاسی و عملی قابل اجرا تبدیل شود. بنابراین، برای شریعتی بالغ، نقش دین در سطح دولت، غیررسمی و بدون چارچوب حقوقی و نهادی است؛ با این حال، دین می‌تواند نقش سازنده‌ای در ارائهٔ چشم‌اندازی معنوی در سیاست و ایفا کند و در خدمت نظریه سه‌گانه رهایی او قرار گیرد....  🔻متن کامل: https://shorturl.at/BtqTs #ایران_فردا#معنویت_مدنی#بازخوانی_علی_شریعتی #مجتبی_مهدوی #لوموند_دیپلماتیک https://t.me/iranfardamag