🔴 گذار دموکراتیک خشونت‌پرهیز 🔷 سعید مدنی تو باید جرأت ادامه‌دادن داشته باشی، نه امیدِ رسیدن- ب

🔴 گذار دموکراتیک خشونت‌پرهیز 🔷 سعید مدنی     تو باید جرأت ادامه‌دادن داشته باشی، نه امیدِ رسیدن- بخش هفتم @iranfardamag 🔸همان طور که اشاره کرده‌اید من در کنار کسانی قرار دارم که بهترین گزینه‌ی تغییر در ایران را گذار دموکراتیک خشونت‌پرهیز می‌دانند و به همین دلیل مرزبندی‌های روشنی با رفرمیسم (اصلاح‌طلبی) که دیگر رمقی برای آن نمانده و براندازی سلطنت‌طلبان و امثالهم (سرنگونی به کمک کشورهای متخاصم جمهوری اسلامی) دارم. به‌علاوه انتظار برای فروپاشی از درون جمهوری اسلامی را نیز به سود منافع ملی ایرانیان نمی‌بینم زیرا خطر جنگ داخلی یا تجزیه‌ی ایران را افزایش می‌دهد. بنابراین کماکان تقویت جامعه‌ی مدنی ایران و رشد قدرت در حوزه‌ی عمومی را کم‌هزینه‌ترین و پرثمرترین مسیر تغییر می‌دانم. آنچه از گذار دموکراتیک خشونت‌پرهیز مورد نظر من است با آنچه شما انقلاب مذاکره‌ای (negotiated revolution) نامیده‌اید (بیات، ۱۴۰۴) تفاوت جدی ندارد. همچنان‌که اشاره کرده‌اید «نوعی گذار دموکراتیک که از ترکیب فشار اجتماعی و مذاکرات سیاسی شکل می‌گیرد» و «پیمودن این مسیرمستلزم چند عنصر ضروری است: تداوم مقاومت مدنی، شکل‌گیری گفتمان عمومی درباره‌ی دموکراسی، برگزاری همه‌پرسی و تشکیل مجلس مؤسسان.» ▪️اگرچه ادبیات گذار طی دهه‌ی اخیر در ایران رشد قابل‌توجهی کرده و جای خود را به‌عنوان راه سوم مقابل براندازی و رفرمیسم باز کرده، هنوز ابهامات زیادی درباره‌ی چگونگی الگوی ایرانی گذار دموکراتیک خشونت‌پرهیز در ایران وجود دارد که نیاز به بحث و گفت‌وگوی جدی درباره‌ی آن هست. در کلی‌ترین معنا دموکراسی‌سازی/ گذار دموکراتیک عبارت است از گذار از نظام اقتدارگرا به نظام دموکراتیک. اما مفهوم گذار (transition) به‌معنای تغییر و تحول در رفتار یا فروپاشی نظام اقتدارگرا در جهت کاهش اقتدارگرایی و تقویت و استقرار دموکراسی است. از‌این‌رو هر تغییری در نظام اقتدارگرا به معنای دموکراسی‌سازی نیست. حتی بعضاً عقب‌نشینی‌های عملی (دوفاکتو) رژیم‌ها برای تحکیم و تثبیت قدرت‌شان (مثل توقف مبارزه با ماهواره یا بدحجابی و بی‌حجابی) نیز اگرچه در مسیر تغییر اجتماعی و پیش‌روی جامعه‌ی مدنی است اما دموکراسی‌سازی محسوب نمی‌شود. 🔸در همین چارچوب، دموکراسی‌سازی دو معنای عام و خاص دارد. در معنای عام دموکراسی‌سازی کنش برای دموکراتیک‌شدن است. به عبارت دیگر هر موضوعی اعم از آموزش، دین، فرهنگ، مناسبات اجتماعی می‌تواند دموکراتیزه شود. این مفهوم عام می‌تواند حتی در سطح روان‌شناختی نیز مورد نظر قرار گیرد و به معنای دموکرات شدن از نظر درونی و همین طور در ارتباط با دیگران معنا ‌دهد و به این معنا دموکراسی‌سازی سیاست رهایی است. اما دموکراسی سازی به معنای خاص عبارت است از روند گذار از حکومت اقتدارگرا به حکومت دموکراتیک و تحکیم آن یا رهایی سیاسی. نکته‌ی مهم آن است که این مفهوم فقط به معنای گذار از اقتدارگرایی نیست بلکه الزاماً گذار به دموکراسی است. بنابراین منطق «هرکه غیر از این‌ها» از این منظر با دموکراسی‌سازی سنخیت ندارد. گذار از نظام اقتدارگرا به نظام اقتدارگرای دیگر یا گذار از اقتدارگرایی به جنگ داخلی یا تجزیه‌ی کشور یا فروپاشی و درهم‌ریختگی نمی‌توانند در ردیف دموکراسی‌سازی قرار گیرند. از این منظر گذار دموکراتیک پروژه نیست؛ پروسه/ فرایند است و فرایندی جنبشی است که الزاماً خطی نیست؛ یعنی ممکن است در عمل دچار رفت‌و‌برگشت‌های متعدد شود و فقط پس از تثبیت دموکراسی این فرایند به احتمال زیاد برگشت‌ناپذیر می‌شود. لذا روشنفکران یا بخش‌هایی از جامعه که در پی تغییرات ناگهانی و حداکثری هستند و سیاست را همچون معجزه‌ای می‌پندارند که ناگهان بدون مقدمه به مطلوب‌ترین شکل ظاهر می‌شود، از طولانی‌شدن این روند ناامید می‌شوند. اما واقعیت این است که در هیج کجای دنیا دموکراسی به سرعت نهادینه نشده‌است. این فرایند را پوتر (Potter 1977) در تعریف خود از گذار دموکراتیک به خوبی توضیح داده است: ▪️«دموکراسی‌سازی مبین تغییرات سیاسی در مسیری دموکراتیک است. ویژگی چنین تحرکی در طول زمان عبارت است از حرکت از حکومت ناپاسخ‌گو یا کم‌تر پاسخ‌گو به حکومت پاسخ‌گوتر، از انتخابات غیررقابتی یا کم‌تررقابتی به انتخابات آزادانه‌تر و عادلانه‌تر و رقابتی‌تر، از حقوق مدنی و سیاسی به‌شدت محدود به حقوق سیاسی و مدنی بهتر حمایت و حفاظت شده، از انجمن‌ها و کانون‌هایی با خودگردانی ضعیف (یا اصلاً بدون خودگردانی) در جامعه‌ی مدنی تا انجمن‌ها و کانون‌هایی با خودگردانی بیشتر و گسترده‌تر.».....  🔻 متن کامل: https://surl.li/gpsdmn #ایران_فردا#نامه_چهارم#گذار_خشونت‌پرهیز#آصف_بیات  #سعید_مدنیhttps://t.me/iranfardamag