در عصر دیجیتال، دیگر نباید و نشاید امر دادگستری همانند دوران صنعتی صورت پذیرد. کتاب «دادگاه آنلاین و آینده دادگستری» نوشته ریچارد ساسکایند —نخستین و مهم‌ترین اثر در این حوزه— در پی گذار از همین رویکردهای سنتی است. دادگاه آنلاین نه پخش اینترنتیِ دادرسیِ سنتی، بلکه پلتفرمی هوشمند برای «دادرسی ناهم‌زمان» و شبانه‌روزی است. این دادگاه سه‌مرحله‌ای، با «ارزیابی هوشمندِ» مشکل و تبیینِ ریسک‌های دعوا آغاز می‌شود، که چه‌بسا خواهان را از طرح دعوا منصرف کند. در گام دوم («مهار اختلاف»)، میانجیان به کمک ابزارهای هوشمند می‌کوشند نزاع را به سازش ختم کنند. در نهایت، در مرحلهٔ «قضاوت آنلاین»، قاضی (انسان یا ماشین) تنها بر پایهٔ مستنداتِ مراحل پیشین و بدون برگزاری هیچ جلسه‌ای (ولو مجازی)، رأی صادر می‌کند. نویسنده، اجرای اولیهٔ این الگو را منحصراً به‌صورت آزمایشی و برای دعاوی خرد حقوقی پیشنهاد می‌کند. او ضمن پاسخ به انتقاداتی چون ترویج «شکایت‌بازی» یا کمرنگ‌شدن نقش وکلا، تأکید می‌ورزد که این تازه نسل اول دادگاه آنلاین است و دادگستریِ فردا به‌مراتب هوشمندتر خواهد بود.#معرفی_کتاب#محمدهادی_جواهرکلام#محمدرضا_جعفری@iranianlls