🔴 جان فردی در دست فردی دیگر✍️ مرضیه حاجی‌هاشمیچرا مسیحیت در مسیر تاریخی خود به پیدایش فردگرایی و لی

🔴 جان فردی در دست فردی دیگر✍️ مرضیه حاجی‌هاشمیچرا مسیحیت در مسیر تاریخی خود به پیدایش فردگرایی و لیبرالیسم یاری رساند، اما جهان اسلام مسیر مشابهی را طی نکرد؟ مرضیه حاجی‌هاشمی پاسخ را نه صرفاً در تفاوت آموزه‌های دو دین، بلکه در تفاوت سرنوشت تاریخی نهادهای قدرت جست‌وجو می‌کند.نقطه آغاز یادداشت یک فرض مهم است: اگر اسلام و مسیحیت را از بستر تاریخی‌شان جدا کنیم، در هر دو می‌توان عناصری یافت که برای شکل‌گیری فردگرایی ظرفیت دارند؛ فرد در برابر خدا مسئول است و ارزش او را نمی‌توان صرفاً به خون، قبیله، خانواده یا منزلت موروثی فروکاست.پس چرا نتیجه تاریخی متفاوت شد؟نویسنده با اتکا به روایت لری سیدنتاپ در کتاب «ابداع فرد» به تجربه اروپای پس از فروپاشی امپراتوری کارولنژی می‌پردازد. با زوال آن امپراتوری، یک دولت متمرکز دیگر بلافاصله جای آن را نگرفت؛ قدرت میان پادشاهان، اشراف، کلیسا، شهرها و اجتماعات مختلف پراکنده شد.در همین فضا، کلیسا نیز به نهادی مستقل برای تولید هنجار و مهار قدرت تبدیل شد. جنبش‌هایی چون «صلح خدا» و «آتش‌بس خدا» برای محدودکردن خشونت جنگاوران شکل گرفتند و بعدها اصلاحات کلیسایی و «انقلاب پاپی» به استقلال بیشتر کلیسا از قدرت سیاسی انجامید.در چنین ساختاری، هیچ قدرتی به‌آسانی قادر نبود تمام جامعه را در خود ادغام کند. از دل همین تکثر قدرت، به روایت نویسنده، بخشی از زمینه تاریخی استقلال نهادها، محدودشدن اقتدار سیاسی، تحول حقوق و نهایتاً پیدایش مفهوم مدرن فرد فراهم شد.اما حاجی‌هاشمی سرنوشت جهان اسلام را از نقطه تاریخی دیگری می‌خواند: فروپاشی امپراتوری عثمانی در عصر دولت مدرن.پس از عثمانی، خلأ قدرت با مجموعه‌ای از اقتدارهای مستقل و رقیب پر نشد؛ دولت ـ ملت، ارتش دائمی، بوروکراسی، مرز سرزمینی و نظام مدرن مالیات‌گیری از پیش به الگوی غالب سازمان سیاسی تبدیل شده بود. بنابراین به‌جای پراکندگی اقتدار، دولت‌های متمرکز جدید توانستند بخش مهمی از قدرت سیاسی را در واحدهایی کوچک‌تر بازتولید کنند.در اینجا پرسش اصلی یادداشت شکل می‌گیرد:مسئله شاید این نباشد که «چرا جهان اسلام هنوز لیبرال نشده است؟»؛ بلکه این باشد که آیا جهان اسلام می‌تواند درون ساختار دولت مدرن از بازتولید اقتدار متمرکز عبور کند و به تکثر قدرت، استقلال نهادها و محدودیت اقتدار سیاسی برسد؟نویسنده در پایان، پای الهیات سیاسی را نیز به میان می‌آورد. از نظر او، ظرفیت فردگرایانه ادیان توحیدی زمانی می‌تواند در خدمت آزادی قرار گیرد که مناسبات سیاسی مدرن همچنان با استعاره‌های «عبد و مولا»، تسلیم و اطاعت فهم نشوند و هیچ حاکمی به واسطه‌ای میان خدا و انسان تبدیل نشود.نتیجه‌ای که عنوان یادداشت نیز از آن گرفته شده، صریح است:اگر چنین تحولی رخ دهد، دیگر «جان فردی در دست فردی دیگر به نام حاکم اسلامی» نخواهد بود.📎متن کامل یادداشت مرضیه حاجی‌هاشمی در مشاهده فوری #مرضیه_حاجی‌هاشمی #فردگرایی #لیبرالیسم #اسلام #مسیحیت #الهیات_سیاسی#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی