🔴 «اپوزیسیون خوش‌خیم»؛ وقتی حکومت می‌خواهد مخالف مطلوب خود را تعریف کند✍️ علیرضا معینی«ایران» کجاست و «نظام» کجاست؟علیرضا معینی در یادداشتی با عنوان «اپوزیسیون خوش‌خیم؛ فریب تازه استبداد دینی» از همین پرسش آغاز می‌کند و معتقد است یکی از ابزارهای سیاست اقتدارگرا، نه فقط تصرف قدرت، بلکه تصرف معنای کلمات است:وقتی «ایران» با «نظام» یکی گرفته شود، «میهن‌دوستی» مترادف وفاداری به حکومت شود و مخالفت با جنگ به حمایت از حاکمیت ترجمه شود، مرز میان کشور، ملت و قدرت سیاسی از میان می‌رود.معینی در چنین بستری از پدیده‌ای با عنوان «اپوزیسیون خوش‌خیم» سخن می‌گوید؛ مخالفی که تا زمانی تحمل و حتی تحسین می‌شود که مخالفتش برای نظام «قابل‌هضم» باشد.به تعبیر او:«قدرت، مخالف نمی‌خواهد؛ مخالفِ قابل‌کنترل می‌خواهد.»در این منطق، مخالفان به «خوب» و «بد»، «دلسوز وطن» و «همکار دشمن»، «قابل بازگشت» و «غیرقابل اعتماد» تقسیم می‌شوند؛ اما مسئله اصلی این است که چه کسی حق دارد این مرزبندی را انجام دهد؟معینی می‌نویسد اگر خودِ قدرت سیاسی، هم موضوع نقد باشد و هم تعیین کند کدام منتقد مشروع است، در واقع:«قدرت، هم موضوع داوری است و هم داورِ داوری‌کنندگان.»ایران، حکومت نیستبخش مهم یادداشت به جدایی مفهومی میان ایران، ملت و نظام سیاسی اختصاص دارد.حکومت‌ها تغییر می‌کنند، قانون‌های اساسی نوشته و بازنویسی می‌شوند و حاکمان می‌آیند و می‌روند؛ اما ایران و ملت با عمر هیچ نظام سیاسی آغاز و پایان نمی‌یابند.بنابراین، مخالفت با یک حکومت را نمی‌توان به‌خودی‌خود مخالفت با ایران دانست.و چه‌بسا، به تعبیر نویسنده:«کسی با حکومتی مخالف باشد، دقیقاً از آن رو که ایران را دوست دارد.»همین تفکیک درباره جنگ نیز صادق است.مخالف جمهوری اسلامی می‌تواند هم‌زمان با حمله نظامی به ایران نیز مخالف باشد؛ نه از سر حمایت از حکومت، بلکه به دلیل نگرانی برای جان غیرنظامیان، تمامیت کشور، حاکمیت ملی یا پیامدهای ویرانگر جنگ و فروپاشی.دو گزاره«من با حمله به ایران مخالفم»و«من از حکومت ایران حمایت می‌کنم»یکی نیستند.معینی این موضع را در جمله‌ای خلاصه می‌کند:«نه با شما هستم و نه با دشمن؛ با ایرانم.»حق بازگشت؛ حق شهروند یا لطف حکومت؟نویسنده سپس همین استدلال را به مسئله بازگشت مخالفان خارج از کشور می‌کشاند.اگر بازگشت به وطن حق شهروند باشد، حکومت نمی‌تواند آن را به پسند سیاسی خود مشروط کند.در منطق سلطانی، حاکم می‌گوید:«اجازه می‌دهم بازگردی.»اما در منطق شهروندی، فرد می‌گوید:«من حق دارم به وطن خود بازگردم.»معینی تفاوت این دو را تفاوت میان دو جهان سیاسی می‌داند: در یکی، کشور ملک حکومت است و شهروند میهمان؛ در دیگری، کشور متعلق به شهروندان است و حکومت امانتدار آن.و با عبارتی روشن می‌نویسد:«کسی برای ورود به خانهٔ خویش، از صاحبخانهٔ موقت اجازه نمی‌گیرد.»از این منظر، حتی ستایش ناگهانی برخی مخالفان نیز الزاماً نشانه پذیرش آزادی مخالفت نیست. پرسش این است که آیا حکومت حق مخالفت را به رسمیت شناخته یا فقط مخالفانی را پذیرفته که در لحظه‌ای خاص سخنشان با منافع و روایت رسمی همسو شده است؟معینی در پایان پیشنهاد می‌کند معنای چند واژه را دوباره از یکدیگر تفکیک کنیم:وطن از حکومت؛ملت از قدرت؛شهروند از رعیت؛مخالفت از خیانت؛و دفاع از کشور از دفاع از حکومت.زیرا به باور او:«وطن، بزرگ‌تر از حکومت است؛ ملت، بزرگ‌تر از قدرت است؛ و انسان، بزرگ‌تر از هر دو.»و شاید مهم‌ترین دیوار معنایی استبداد زمانی ترک بردارد که دوباره بتوان گفت:می‌توان ایران را دوست داشت، بی‌آنکه حکومت را دوست داشت.متن کامل یادداشت علیرضا معینی در مشاهده فوری #علیرضا_معینی #اپوزیسیون #ایران #میهن_دوستی #حق_بازگشت #جامعه_مدنی#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی