📚 محمدرضا حکیمی؛ چهره‌ای کمتر دیده‌شده از نسل نخست ویراستاران ایرانبسیاری علامه محمدرضا حکیمی را با الهیات عدالت‌خواهانه، مجموعه «الحیات» و نوشته‌های دینی و اجتماعی‌اش می‌شناسند؛ اما وجه دیگری از کارنامه او کمتر دیده شده است: حکیمیِ ویراستار.حکیمی در سال ۱۳۴۵ به مؤسسه فرانکلین رفت؛ مؤسسه‌ای که نقشی مهم در شکل‌گیری ویرایش حرفه‌ای و نشر مدرن در ایران داشت. او در آنجا در کنار چهره‌هایی چون میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی، فتح‌الله مجتبایی، نجف دریابندری و احمد سمیعی به ویرایش کتاب پرداخت و در شمار نخستین نسل ویراستاران جدید ایران قرار گرفت.از این منظر، حکیمی یک ویژگی متمایز دیگر هم داشت: او از نخستین چهره‌های برخاسته از حوزه بود که ویرایش حرفه‌ای را به‌صورت جدی تجربه کرد.دامنه آثاری که در این روایت به‌عنوان کارهای ویرایشی او معرفی شده‌اند، شگفت‌انگیز است؛ از فلسفه و تاریخ و علوم اسلامی تا ادبیات و تاریخ علم:▪️ «علم و تمدن در اسلام» ــ سیدحسین نصر، ترجمه احمد آرام▪️ «تاریخ فلسفه در جهان اسلامی» ــ حنا الفاخوری و خلیل الجر، ترجمه عبدالمحمد آیتی▪️ «خدمات متقابل اسلام و ایران» ــ مرتضی مطهری▪️ «آن روزها» ــ طه حسین، ترجمه حسین خدیوجم▪️ «تاریخ فلسفه» و «لذات فلسفه» ــ ویل دورانت، ترجمه عباس زریاب خویی▪️ «سیری در اندیشه سیاسی عرب» ــ حمید عنایت▪️ «مقدمه‌ای بر رستم و اسفندیار» ــ شاهرخ مسکوب▪️ «جبر و مقابله» ــ خوارزمی، تصحیح حسین خدیوجم▪️ «سه حکیم مسلمان» ــ سیدحسین نصر، ترجمه احمد آرام▪️ «سیاست‌نامه» ــ خواجه نظام‌الملک، به کوشش جعفر شعار▪️ «فیزیک و فلسفه» ــ جیمز جینز، ترجمه علیقلی بیانیو اینها تنها بخشی از فهرستی است که از فعالیت‌های ویرایشی او بر جای مانده است.اهمیت این سابقه فقط در تعداد کتاب‌ها نیست. حکیمی بعدها آثار خودش را نیز با حساسیت نسبت به ویرایش، زبان و صفحه‌آرایی منتشر می‌کرد؛ امری که در فضای نشر دینی آن روزگار چندان متداول نبود.از این زاویه، شاید بتوان بخشی از ویژگی نثر حکیمی را نیز بهتر فهمید: نویسنده‌ای که کلمه برایش فقط حامل اندیشه نبود؛ صورت و جایگاه کلمه نیز اهمیت داشت.🔻 پی‌نوشت فرهیختگانتاریخ روشنفکری ایران را معمولاً با نویسندگان و اندیشه‌هایشان روایت می‌کنیم، اما پشت بسیاری از کتاب‌هایی که فرهنگ معاصر ایران را ساخته‌اند، تاریخ دیگری نیز وجود دارد: تاریخ ویراستاران.فرانکلین یکی از مهم‌ترین نقاط تلاقی این دو تاریخ بود. اینکه محمدرضا حکیمی در جوانی در کنار ادیب‌سلطانی، مجتبایی، دریابندری و سمیعی با چنین محیطی پیوند خورده، وجهی از زندگی او را آشکار می‌کند که زیر سایه شهرت بعدی‌اش به‌عنوان متفکر دینی قرار گرفته است.شاید برای شناخت کامل حکیمی باید در کنار حکیمیِ الهی‌دان و عدالت‌خواه، حکیمیِ ادیب و ویراستار را نیز دوباره کشف کرد.#محمدرضا_حکیمی #ویرایش #مؤسسه_فرانکلین #تاریخ_نشر#میراث_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی