🔴 چرا ترامپ گفت ایران «۵۱ سال» است قلدری می‌کند، نه ۴۷ سال؟✍️ آرش رئیسی‌نژاددونالد ترامپ در سخنان ا

🔴 چرا ترامپ گفت ایران «۵۱ سال» است قلدری می‌کند، نه ۴۷ سال؟✍️ آرش رئیسی‌نژاددونالد ترامپ در سخنان اخیرش درباره ایران، عددی به کار برد که آرش رئیسی‌نژاد آن را واجد معنایی تاریخی می‌داند: ترامپ گفت ایران «۵۱ سال است که قلدری می‌کند» و حتی تأکید کرد که پیش‌تر به اشتباه ۴۷ سال گفته بود.اگر مبدأ این ۵۱ سال را عقب ببریم، به حوالی ۱۹۷۵؛ سال قرارداد الجزایر میان ایران و عراق می‌رسیم، نه انقلاب ۱۳۵۷.رئیسی‌نژاد از همین نکته یک پرسش مهم می‌سازد: آیا ریشه تنش ایران و آمریکا را باید پیش از جمهوری اسلامی و در قدرت‌یابی منطقه‌ای ایرانِ دوره شاه جست‌وجو کرد؟در اسفند ۱۳۵۳، ایران پس از سال‌ها حمایت از کردهای عراق و اعمال فشار سیاسی و نظامی بر بغداد، توانست در قرارداد الجزایر امتیاز مهمی در تعیین مرز اروندرود به دست آورد. رئیسی‌نژاد این توافق را «یکی از بزرگ‌ترین پیروزی‌های دیپلماتیک ایران در صد سال اخیر» می‌خواند.اما قرارداد الجزایر تنها قطعه این پازل نبود. جاه‌طلبی هسته‌ای شاه، افزایش قدرت اقتصادی ناشی از نفت، نقش ایران در اوپک، حضور نظامی در ظفار و تلاش تهران برای تبدیل‌شدن به قدرت برتر منطقه، همگی به تصویری تازه از ایران کمک می‌کردند: ایران نه صرفاً به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای، بلکه در مقام کشوری که می‌خواست در چیدمان قدرت خاورمیانه نقش مستقلی ایفا کند.فرضیه رئیسی‌نژاد این است که چنین قدرت‌یابی‌ای الزاماً با تصور واشنگتن و به‌ویژه اسرائیل از موازنه مطلوب منطقه‌ای همخوان نبود.از این منظر، انقلاب ۱۳۵۷ آغاز یک تعارض کاملاً تازه نبود؛ بلکه منازعه‌ای را که پیش‌تر زمینه‌هایی ژئوپلیتیک یافته بود، به خصومتی بسیار شدیدتر و ایدئولوژیک تبدیل کرد.در نتیجه، او پیشنهاد می‌کند روابط ایران و آمریکا را صرفاً از دریچه جمهوری اسلامی، گروگان‌گیری سفارت یا حتی پرونده هسته‌ای نبینیم و پرسشی بلندمدت‌تر مطرح کنیم:«آیا آبشخور تنش ایران و آمریکا واقعاً از ۱۳۵۷ آغاز شد، یا ریشه‌های آن را باید در ایرانِ پیش از انقلاب و در سال ۱۳۵۴ جست‌وجو کرد؟»رئیسی‌نژاد می‌گوید بخش مهمی از این بحث را پیش‌تر در کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه» مطرح کرده است.🔻 پی‌نوشت فرهیختگانتعبیر «۵۱ سال» می‌تواند سرنخی جذاب برای طرح این فرضیه تاریخی باشد، اما به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که ترامپ آگاهانه قرارداد الجزایر یا قدرت‌یابی ایران در سال ۱۹۷۵ را مبدأ تنش با آمریکا در نظر داشته است. ارزش اصلی یادداشت رئیسی‌نژاد بیش از آنکه در رمزگشایی قطعی از مقصود ترامپ باشد، در پرسش بزرگ‌تری است که پیش می‌کشد: آیا برای فهم خصومت کنونی ایران و آمریکا، روایت را بیش از اندازه از سال ۱۳۵۷ آغاز کرده‌ایم؟متن کامل یادداشت آرش رئیسی‌نژاد:اندکی پیش ترامپ درباره ایران گفت: «ایران ۵۱ سال است که قلدری می‌کند.» او حتی تأکید کرد که پیش‌تر به اشتباه گفته بود ۴۷ سال، در حالی که رقم درست، ۵۱ سال است.این اشاره، اگر جدی گرفته شود، نکته تاریخی مهمی را پیش روی ما می‌گذارد: آیا ریشه نخستین تنش ایران و آمریکا را باید نه در انقلاب ۱۳۵۷، بلکه در سال ۱۳۵۴ و قرارداد الجزایر جست‌وجو کرد؟در اسفند ۱۳۵۳، شاه با استفاده هوشمندانه از میدان و دیپلماسی توانست عراق را وادار به عقب‌نشینی و امتیازدهی در اروند رود کند. حمایت استراتژیک از کردهای عراق در کنار ترفندهای دیپلماتیک دو بازوی ایران پهلوی علیه عراق بعث بود که هر دو بازو با نظارت مستقیم شاه بکار گرفته می‌شد. قرارداد الجزایر را می‌توان یکی از بزرگ‌ترین پیروزی‌های دیپلماتیک ایران در صد سال اخیر دانست؛ پیروزی‌ای که موازنه قدرت در خلیج فارس و خاورمیانه را به شکل محسوسی به نفع تهران تغییر داد.قدرت‌یابی ایران اما با خواست واشنگتن و به‌ویژه اسرائیل برای حفظ موازنه منطقه‌ای مطلوب خود کاملاً همسو نبود. تهران بیش از پیش در حال تبدیل شدن به یک قدرت مستقل و اثرگذار در خاورمیانه شده بود.نکته اینکه، قرارداد الجزایر همزمان شد با مجموعه‌ای از تحولات مهم دیگر: جاه‌طلبی‌های هسته‌ای شاه، نقش فزاینده ایران در اوپک و سیاست نفتی همراه با جهش قیمت نفت، افزایش قدرت اقتصادی کشور، حضور نظامی در وزای مرزها (به ویژه ظفار) و تلاش برای تبدیل ایران به قدرت برتر منطقه.بدین ترتیب، از اواسط دهه ۱۳۵۰، تصویری نوین از ایران شکل گرفت: ایران همچو رهبر منطقه، و نه صرفا یک قدرت منطقه‌ای، که می‌توانست با استفاده از منابع، جغرافیا و دیپلماسی، معادلات خاورمیانه را تغییر دهد و بر چیدمان قدرت منطقه‌ای تاثیر گذارد.