🔴 پرواز نرخ ارز در فضای جنگ اقتصادی؛ خطر ورود ریال به چرخه سقوط✍️ احمد علویدر یک اقتصاد متعارف، نرخ ارز را می‌توان با متغیرهایی مانند تورم، نرخ بهره، تجارت خارجی، جریان سرمایه و سیاست پولی توضیح داد. اما وقتی پای جنگ، تحریم، محدودیت تجارت و انزوای مالی به میان می‌آید، دلار دیگر فقط قیمت یک ارز خارجی نیست؛ به «دماسنج اقتصادی ـ سیاسی» کشور تبدیل می‌شود.احمد علوی در تازه‌ترین یادداشت خود می‌پرسد در چنین شرایطی چه آینده‌ای در انتظار ریال است؟به اعتقاد او، اقتصاد ایران اکنون هم‌زمان زیر فشار چند نیرو قرار گرفته است: محدودیت درآمدهای ارزی، دشواری انتقال پول، تحریم بانکی، هزینه‌های جنگ، کسری بودجه، رشد نقدینگی، تورم و ــ شاید مهم‌تر از همه ــ کاهش اعتماد به آینده پول ملی.وقتی خانوار یا بنگاه اقتصادی انتظار دارد ارزش ریال باز هم کاهش یابد، خرید دلار و طلا دیگر لزوماً یک رفتار صرفاً «سفته‌بازانه» نیست؛ به تلاشی برای حفظ ارزش دارایی تبدیل می‌شود.و درست از همین‌جا یک چرخه خطرناک آغاز می‌شود:دلار گران می‌شود ← انتظار تورمی افزایش می‌یابد ← مردم از ریال به دارایی‌های دیگر پناه می‌برند ← تقاضای ارز بیشتر می‌شود ← ریال باز هم ضعیف‌تر می‌شود.در چنین وضعیتی، نرخ ارز دیگر فقط تورم موجود را منعکس نمی‌کند؛ خود می‌تواند به موتور تورم آینده تبدیل شود.علوی بر یک نکته مهم دیگر نیز دست می‌گذارد: مسئله فقط این نیست که ایران چه مقدار نفت صادر می‌کند؛ مهم‌تر این است که چه مقدار از درآمد حاصل از صادرات واقعاً در دسترس اقتصاد ایران قرار می‌گیرد.ممکن است نفت فروخته شود، اما تحریم بانکی، محدودیت نقل‌وانتقال پول و فشار بر واسطه‌های مالی، دسترسی ایران به درآمد ارزی خود را دشوار و پرهزینه کند.جنگ نیز از سوی دیگر فشار مضاعفی ایجاد می‌کند: هزینه‌های دفاعی و امنیتی افزایش می‌یابد، در حالی که درآمد ارزی و ظرفیت تجارت خارجی می‌تواند کاهش پیدا کند. اگر شکاف میان درآمد و هزینه دولت با استقراض از شبکه بانکی یا خلق پول پوشانده شود، نتیجه می‌تواند نقدینگی بیشتر، تورم بیشتر و فشار دوباره بر ریال باشد.علوی برای ماه‌های آینده سه سناریو ترسیم می‌کند:▪️ گشایش سیاسی و مالی: توافق سیاسی و کاهش محدودیت صادرات و انتقال ارز می‌تواند بخشی از ریسک انباشته‌شده در قیمت دلار را تخلیه کند؛ هرچند بدون مهار تورم، نقدینگی و کسری بودجه، کاهش قیمت ارز الزاماً پایدار نخواهد بود.▪️ تداوم وضع موجود: ادامه جنگ، تحریم و محدودیت‌های مالی به احتمال زیاد به کاهش نوسانی اما مستمر ارزش ریال منجر خواهد شد؛ حتی اگر در مقاطعی دلار عقب‌نشینی کند.▪️ تشدید تحریم و محدودیت مالی: خطرناک‌ترین سناریو؛ وضعیتی که می‌تواند بازار را از افزایش تدریجی قیمت ارز به سمت جهش‌های متوالی و بی‌ثباتی شدید ببرد.اما شاید مهم‌ترین نتیجه مقاله این باشد:مسئله اصلی دیگر فقط «قیمت دلار» نیست؛ مسئله بحران ارزش پول ملی است.تا هنگامی که تورم بالا، کسری بودجه، محدودیت درآمدهای ارزی، تحریم مالی، جنگ و بی‌اعتمادی عمومی هم‌زمان عمل می‌کنند، پایین‌آوردن موقت قیمت دلار با تزریق ارز یا یک خبر سیاسی الزاماً به معنای تغییر مسیر اقتصاد نیست.برای تغییر پایدار، علوی بر سه تحول هم‌زمان تأکید می‌کند:دسترسی واقعی ایران به درآمدهای ارزی، اتصال دوباره به شبکه مالی بین‌المللی و بازسازی اعتبار سیاست پولی و مالی در داخل.وگرنه خطر بزرگ‌تر از رسیدن دلار به یک عدد مشخص است: ورود اقتصاد به چرخه‌ای که در آن سقوط ریال، تورم، انتظارات تورمی و فرار از ریال، یکدیگر را دائماً تقویت کنند.🔗 منبع: ایران امروز🔗 متن کامل:https://www.iran-emrooz.net/index.php/politic/more/129436/#احمد_علوی #اقتصاد_ایران #نرخ_ارز #ریال #تورم#منتخب_فرهیختگان#فرهیختگان؛ راهی به رهایی