🔹خداوندا، فریادی را که بندگانِ مظلومت از صمیمِ ضمیر به درگاهت می‌آورند، بشنو و دعای‌شان را برای ایر

🔹خداوندا، فریادی را که بندگانِ مظلومت از صمیمِ ضمیر به درگاهت می‌آورند، بشنو و دعای‌شان را برای ایرانی آزاد و آباد اجابت کن. این تنها تسلیتی است که جان‌های داغدارِ مردم ما را آرام می‌کند. و آن زمان که زندانیان آزاد می‌شوند، اولین‌شان دینِ تو خواهد بود که از…🔹آیا تبرئه‌ی دین ممکن است؟✍حسن محدثی‌ی گیلوایی۱۱ بهمن ۱۴۰۴در بیانیه‌ی اخیر مهندس میرحسین موسوی جمله‌ای قابل تامل و البته خوش‌بینانه در باره‌ی سرنوشت دین آمده است. ضمن احترام به همه‌ی دین‌داران محترم دل‌سوز کشور و مردم، لازم دیدم این جمله را مورد بررسی‌ی انتقادی قرار دهم:"آن زمان که زندانیان آزاد می‌شوند، اولین‌شان دینِ تو خواهد بود که از پسِ اسارتی طولانی در چنگِ دین‌فروشان، از نو لبخندِ محمدیِ خورشید را می‌بیند."دین‌داران همیشه کوشیده اند دین را از آن‌چه دین‌داران انجام می‌دهند، جدا کنند. جمله‌ی فوق نیز دغدغه‌ای دین‌دارانه را بیان کند. گویی می‌توان چنین تفکیکی قائل شد. شاید در عصر ماقبل مدرن، زمانی که تفکر انتقادی چندان قوتی نداشت، می‌شد گلیم دین را بیرون کشید و آن را تبرئه کرد.اما در جهان مدرن چنین کاری ممکن نیست. در جهان مدرن وقتی کارگزاران دینی بر اساس مدعیات دینی وارد عرصه‌ی عمومی می‌شوند و در آزمونی تاریخی رفوزه می‌گردند، خواهی نخواهی گور دین را می‌کنند و هر قدر که میزان تخریب‌شان بیش‌تر باشد، به همان میزان گور ژرف‌تری برای دین می‌کنند؛ زیرا در عصر مدرن عقلانیت انتقادی حضوری همه جانبه دارد. در عصر مدرن یا نباید دین را به عرصه‌ی عمومی وارد کرد و بار زیادی بر عهده اش نهاد، یا باید آماده‌ی تاوان دادن بود. این تاوان و غرامت، در عصر مدرن غرامتی تاریخی است. البته، می‌توان به‌نحو انتزاعی بین کنش دین‌داران و دین تمایز قایل شد. اما در عمل، دین تاوان آن‌چه دین‌داران می‌کنند را پس می‌دهد و این تاوان بسیار سنگین خواهد بود. در جهان اجتماعی‌ی مدرن، هیچ پدیده‌ای بیمه نیست.بارها گفته ام ایران وارد عصر پسادینی‌ی خود شده است و دیگر بازگشت به گذشته ممکن نیست. مردم ما یک دوره‌ی برون‌ریخته‌گی‌ی فرهنگی را زیسته اند. دین دیگر در ایران هرگز آن اعتبار و اقتدار اجتماعی‌ی گذشته را بازنمی‌یابد. در نسبت با دین، ما وارد تاریخ و فرهنگ جدیدی شده ایم.🔸پس‌نوشت: بار دیگر تصریح می‌کنم که دین بدون پی‌روان، وجود خارجی ندارد و بدون آن‌ها فاقد موجودیت است. @NewHasanMohaddesi@Iransharghedoor