🔹رقصی چنین میانه میدان ✍ مرضیه حاجی هاشمی آیین‌های خاکسپاری و سوگواری که مردمان ایرانی این روزها برپا داشته‌اند، فرمی کاملاً بدیع و متمایز از فرم تثبیت شده سوگواری شیعی است، آنچه که می‌توان در نگاه جامعه شناختی به «بازنویسی معنا» تعبیر کرد. در علوم اجتماعی وقتی فرم‌های نمادین تغییر می‌کنند؛ یعنی زیرساخت ذهنی جامعه در حال جابه‌جایی است. این تغییرات معمولاً آهسته‌اند؛ اما وقتی رخ می‌دهند، برگشت‌پذیر نیستند. ⬅️ قرن‌هاست سنت سوگواری شیعه، پیرامون غم، همراه با سینه زنی، گریه و مظلومیت محور بوده است، اینکه ناگهان فرمی از سوگواری با رقص، پایکوبی، موسیقی، کف زدن و ... جای آن را می‌گیرد، به معنی تغییر سوگ از «بازنمایی مظلومیت» به «اعلام زندگی» است، اعلام شکلی از زندگی که ابزار همبستگی‌اش را خودش تعریف می‌کند. ⬅️ به باور «دورکیم» آیین‌ها ابزار باز تولید همبستگی‌اند. وقتی ساخت قدرت، یک فرم سوگواری را با سیاسی کردن آیین‌های شیعی، ساخمتد کرده و به مصادره در می‌آورد و آن را به زبان رسمی خویش از تریبون مداحان و واعظان حکومتی تبدیل می کند، مردم نیز با تغییر فرم آن به بازپس‌گیری ابزار همبستگی، در خدمت زندگی و مبارزات مدنی خود می‌پردازند. ⬅️ آنگاه که کنش سیاسی مستقیم، پرهزینه و سرکوب‌پذیر است، مقاومت به حوزه‌ فرهنگ منتقل می‌شود. تغییر آیین؛ یعنی تغییر معنا بدون درگیری مستقیم با ابزار سرکوب. به جای شعار سیاسی، فرم فرهنگی عوض می‌شود. این هوشمندی جمعی است، بدون یک برنامه از پیش تعیین شده. ⬅️ آن زمان که ایدئولوژی رسمی بر مرگ سرمایه‌گذاری می‌کند، تبدیل مرگ به جشنِ زندگی، خودش یک اعتراض هستی‌شناختی است. هستی‌شناسی بدین معنا که جهان شما را که بر محور رنج و مرگ است و آنچه را که رنج و اندوه را توجیه می کند، نمی پذیرم و مرکز جهان من زندگی است؛ نه مرگ. بودن در شادی برای امتداد بودن.⬅️ زمانی که جامعه‌ای شروع می‌کند به تغییر زبانِ سوگ، دارد زبانِ بودن را عوض می‌کند. و تغییر زبان، همیشه پیش‌درآمد تغییر جهان است؛ لذا این می تواند یک اعتراض هستی‌شناختی باشد و فریاد بزند ما فقط با سیاست شما مشکل نداریم؛ با تعریف شما از زندگی، مرگ، ارزش و معنا هم مشکل داریم و این سطح از اختلاف، عمیق‌تر و ماندگارتر از اختلاف بر سر یک ساخت قدرت یا یک قانون است.⬅️ وقتی بدن وارد سیاست می‌شود، آنجا که سیاست آن را به خونین‌ترین شکل سرکوب کرده است، شروع به جنبش و چرخش و پایکوبی می‌کند. این نمادی است از اینکه بدن‌های ما هنوز زنده است، هنوز پویاست و هنوز در میدان است،  آنگاه که در بحران با «وارونگی آیینی» هنجارها تعلیق شده است و رقص جای مویه را می‌گیرد، رقصی چنین میانه میدان@M_Hajihashemi_iran1@Iransharghedoor