واقعاً باورم نمی‌شود که در ایران هنوز کسانی هستند که در حوزهٔ علوم انسانی کار می‌کنند و می‌گویند ما متأثر از علی شریعتی هستیم. متأثر از کدام کار پژوهشی شریعتی هستید؟ کدام موضوع را در کدام کتاب یا مقاله مورد بررسی دقیق علمی قرار داد و به نتایجی رسید؟ کار علمی…به علی شریعتی و جلال آل احمد در این سال‌ها زیاد پرداخته می‌شود، اما این را هم باید گفت که کسان دیگری هم بودند و هستند که زیان افکاری که ترویج دادند و کار به اینجایی رسید که الان در آن هستیم، به‌هیچ‌عنوان کمتر از این دو نفر نبود.همان‌گونه که فیلسوفان آلمانی از خود هگل بگیرید تا پیروان چپ و راستش تا نیچه و هایدگر و اشپنگلر و سومبارت و یک دوجین نام‌های دیگر، از آنچه در آلمان میان سال‌های ۱۹۳۳ تا ۱۹۴۵ پیش آمد، مبرا نیستند؛ همان‌طور که سیاستمدارانی چون بیسمارک و ویلیهلم دوم از آن مبرا نیستند؛ در ایران هم این وضعیت کنونی ناگهان از آسمان نازل نشده است. این وضعیت ریشه‌های عمیقی دارد که باید عمیقاً مورد نقد قرار بگیرد.یکی از بدترین و ناصادقانه‌ترین کارهایی که کسی می‌تواند در جست‌وجوی این ریشه انجام بدهد این است که بنا بر ملاحظات سیاسی و حزبی و عاطفی از بعضی از اشخاص و جریان‌ها و عوامل نام ببرد و از بعضی دیگر نه. مثلاً ملاحظهٔ مذهب را بکند و طوری وانمود کند که انگار سال ۱۳۵۷ در اینجا انقلاب کمونیستی اتفاق افتاده است و ناگهان این همه آدم با چند دهه تحصیلات حوزوی کمونیست شده بودند و اسلام را نفهمیده بودند، ولی آقای مهندس فلانی اسلام اصیل را درک کرده است؛ یا مثلاً ملاحظهٔ سلطنت را بکند و دیگر چشم خود را بر روی این واقعیت ببندد که همین آل احمد، برای مثال، برای دولت شاهنشاهی کار می‌کرد و کتاب می‌نوشت یا حسینیه ارشاد بدون چراغ سبز ساواک نمی‌توانست کار کند یا حکومت شاهنشاهی حداقل از یک دهه قبل از سال ۵۷ خود مروج اصلی مدرنیته‌ستیزی و جریان موسوم به «سنت‌گرایی» شده بود و برای این تفکر نهاد‌هایی مانند «انجمن حکمت و فلسفه» و «مؤسسه تحقیقات اجتماعی» را با پول نفت راه انداخته بود و سکان‌شان را به نصر و نراقی داده بود که طرز فکرشان اگر نگوییم بدتر از علی شریعتی، لااقل مشابه او بود.کار به جایی رسید که ریاست دانشگاه صنعتی آریامهر (شریف) را که از جمله دانشگاه‌هایی بود که خود شاه مستقیم آن را انتخاب می‌کرد، به سید حسین نصر داده بودند که به علمِ غربی و شرقی و اسلامی باور داشت. می‌خواهید بدانید سیدحسین نصر با آن همه قدرت و نفوذ در دستگاه شاهنشاهی کیست و چگونه فکر می‌کند، مراجعه به کتاب «ستیز با جهان مدرن» سجویک که سال پیش نشر نو آن را ترجمه و منتشر کرد، می‌تواند مفید باشد. نصر یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های جریان فکری‌ای است که به آن سنت‌گرایی می‌گویند که شخصیت مهم دیگر آن الکساندر دوگین نظریه‌پرداز ناسیونالیست افراطی روسیه کنونی است. این به هیچ عنوان اتفاقی نیست که چنین کسانی می‌توانستند در آن دستگاه بالا بروند و نفوذ پیدا کنند. همچنان‌که اتفاقی نیست اگر احسان نراقی بعد از انقلاب نهایتاً با جمهوری اسلامی آشتی کرد.این ریشه‌ها را باید صادقانه و دقیق کاوید و ملاحظهٔ چپ و راست و مذهبی و غیرمذهبی را نکرد. مرتضی مطهریِ ملا تفکرات تمامیت‌خواهانه داشت و متفکر رسمی حکومت کنونی شد، ولی گمان نکنیم اگر تفکرات احمد کسرویِ منتقد مذهب همین جایگاه را می‌یافت، وضعیت ما خیلی بهتر از الان می‌شد. رویکرد انتقادی اتفاقاً کارش این است که برود و ببینند کدام عناصر فکر کسروی و مطهری که ظاهراً در دو قطب مخالف قرار دارند، یکسان است.مهرپویا علا💬جامعه‌شناسی👇🆔 @IranSociology